Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/3417 K.2025/7196

Taraflar arasındaki 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince taşınmazın tapu kaydına konulan şerhin terkini davasında yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle hukukî yarar yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Batman ili, ..., köyü 44 15... parsel sayılı taşınmazda müvekkili adına olan tapu kaydına davalı idarenin talebi üzerine 2942 sayılı Kanun'un 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince şerh konulduğunu, müvekkilinin mülkiyet hakkını kısıtlayan, yasal şartları taşımayan, usulsüz ve hatalı olarak konulan bu şerhin terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazdan müvekkili idareye ait herhangi bir enerji iletim hattının geçmediğini, müvekkili idare tarafından konulmuş 2942 sayılı Kanun'un 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi şerhinin bulunmadığını, husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davalı idare lehine taşınmazın tapu kaydına konulan şerhin terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın tapu kaydında 2942 sayılı Kanun'un 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi şerhinin mevcut olmadığını, taşınmaz üzerinden müvekkili idareye ait iletim hattı geçmediği hâlde, yeterli araştırma ve inceleme yapılmadan davanın kabulüne karar verilmesinin doğru olmadığını, aynı avukat tarafından aynı taleple seri şekilde dava açıldığından daha az vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesince terkinine karar verilen 06.09.1994 tarihli ve 1853 yevmiye numaralı tapu müdürlüğü işlemi TEK Genel Müdürlüğü lehine yazılmış beyan olup, dava konusu taşınmazın tapu kaydında davalı ... lehine konulmuş bir şerh bulunmadığı, bu itibarla davalı idarenin eldeki davanın açılmasına sebebiyet vermediği, dava konusu taşınmaz üzerinde de 2942 sayılı Kanun'un 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi şerhinin bulunmadığı,

İlk Derece Mahkemesince beyanın terkinine karar verildiği anlaşılmakla, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 114 üncü maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi gereğince hukukî yararın dava şartı olduğu, dava şartlarının mevcut olup olmadığının, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırılması gerektiği,

taraflarca da dava şartı noksanlığının her zaman ileri sürülebileceği ve Mahkemece dava şartı noksanlığı tespit edilirse davanın usulden reddine karar verileceği düşünülmeyerek eksik inceleme ile hüküm tesis edilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle hukukî yarar yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın tapu kaydına 2942 sayılı Kanun'un 7 nci maddesi gereğince konulan beyanın da mülkiyet hakkını kısıtlayıcı nitelikte olduğunu, her ne kadar beyan olduğu ifade edilse de öğretide mahiyeti gereği bu beyanın geçici tescil şerhi niteliğinde olduğunun ifade edildiğini, taşınmaz üzerindeki hukuki durumu belirsiz hale getiren beyanlar hanesindeki bu belirtmenin terkini gerektiğini ileri sürmüştür.

2. Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş; ayrıca tapu idaresinin resen yapması gerekin şerhin kaldırılması işlemini yapmamasından kaynaklanan bu davanın idari yargıda açılması gerekirken adli yargıda açılması nedeniyle davanın görev yönünden reddinin gerektiğini, söz konusu şerhin acele kamulaştırma işleminin tamamlanmasından altı ay sonra 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesine göre kamulaştırma davasının açıldığını gösteren dilekçenin tapuya gönderilmemesi durumunda tapu idaresi tarafından resen kaldırılması gerektiğini,

müvekkili idare tarafından şerhin kaldırılmaması yönünde tapuya yazılmış herhangi bir yazı bulunmadığını, tapu müdürlüğünün şerhin kaldırılması için şerhi koyan kurumun talebini aramasının hukuka aykırı olduğunu, davacı tarafın şerhin kaldırılması için müvekkili kuruma veya tapu müdürlüğüne başvurmaksızın işbu davayı açtığını, taşınmazın istediği şekilde kullanmasında yönelik bir engelin bulunmadığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki 2942 sayılı Kanun'un 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince taşınmazın tapu kaydına konulan şerhin terkini istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre taraf vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Yargılama devam ederken davacı ...'ün taşınmazdaki hissesini 29.12.2022 tarihli ve ... yevmiye numaralı satış işlemi ile dava dışı ...oğlu ....'ya devrettiği anlaşılmış olup, 6100 sayılı Kanun'un 125 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davanın açılmasından sonra, dava konusunun davacı tarafından devredilecek olması halinde, devralmış olan kişinin, görülmekte olan davada davacı yerine geçeceği ve davanın kaldığı yerden itibaren devam edeceği düzenlendiğinden, mahkemece davacı sıfatıyla yeni malik davaya dâhil edilip taraf teşkili sağlandıktan sonra sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

1. Taraf vekillerinin temyiz itirazlarının kabulüne,

2. Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Taraflardan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,