Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/432 K.2025/11846

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davalı ... aleyhine açılan davanın husumetten reddine, davalı ... hakkında açılan davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacılar ve davalı ... vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddi ile kamu düzeni gereğince yapılan değerlendirme sonucu İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak, düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar ve davalı ... vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacının maliki olduğu Bursa ili, ..., Mahallesi 598 ada 5 ve 6 parsel sayılı taşınmazlara davalı idarece kamulaştırma işlemi yapılmaksızın yol yapmak suretiyle fiilen el atıldığını belirterek belirlenecek tazminatın davalı idarelerden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle davanın müvekkili yönünden husumet açısından reddedilmesi gerektiğini, esasa ilişkin olarak da kamulaştırmasız el atmadan bahsedilmesi için fiili bir el atma olması gerektiğini, kalıcı olarak taşınmazın kullanılması şartlarının arandığını; ancak dava konusu taşınmaza müvekkili belediye tarafından herhangi bir şekilde el atılmadığını, davacılar tarafından talep edilen tazminat miktarının fahiş miktarda olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmaza hangi tarihte el atıldığının bilinmemesi nedeniyle öncelikle bu hususun tespitinin gerektiğini, iş bu davada öncelikle uzlaşma yoluna gidilmesi gerektiğini, taşınmaza fiili olarak el atılıp atılmadığının araştırılması gerektiğini, taşınmazın ana arter niteliğinde olup olmadığının da ayrıca tespit edilmesi gerektiğini, taşınmazın ... sınırları içerisinde kaldığını, talep edilen tazminat miktarının fahiş olduğunu, kabul edilemeyeceğini ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın davalı ... yönünden husumetten reddine, davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar ve davalılardan ... vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; tazminat miktarının düşük olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı idarenin davada husumetinin bulunmadığını, davalı idarece dava konusu taşınmaza fiili el atmanın söz konusu olmadığını, eldeki davada idari yargının görevli olduğunu, emsal seçiminin hatalı olduğunu, emsal kıyaslamasının usulüne uygun yapılmadığını, fiilen el atılmayan kısımların proje bütünlüğü kapsamında değerlendirilmesinin hatalı olduğunu, tazminat miktarının yüksek olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki dava konusu taşınmazlara 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde ve fiilen bir kısmına park (... alan) ve yol yapılmak suretiyle el atılan, imar planında 10.000 m²den büyük park alanında kalan taşınmazların, proje bütünlüğü kapsamında tamamının değeri belirlenerek davalıların payı oranında tespit edilen bedelin taşınmazdan sorumlu olan davalı ...

Başkanlığından tahsiline karar verilmesinde, davalı ...

Başkanlığının taşınmazlara fiilen el atmaması ve taşınmazlardan ilgili kanunlar gereği sorumluluğunun bulunmaması nedeniyle bu davalı yönünden davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediği, Mahkeme kararında usul ve kanuna aykırı bir husus bulunmadığı anlaşıldığından, taraf vekillerinin bu hususlardaki yerinde görülmeyen istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiş, eldeki dava 04.11.1983 tarihinden sonraki fiilen el atma olup 2942 sayılı Kanun’da düzenlenmediği,

kaynağını Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar ile 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararlarından aldığı ve proje bütünlüğü bağlamında taşınmazların bedeline hükmedilen kısımlar açısından ise 2942 sayılı Kanun'un Ek 1 inci maddesinin uygulanması söz konusu olmadığından,

hükmedilen bedel üzerinden nispi vekâlet ücretine hükmedilmesi doğru ise de hükmedilen bedel üzerinden nispi harç alınması gerekirken maktu harç alınması doğru görülmediğinden harç hususu kamu düzenine ilişkin olup resen dikkate alınması gerektiğinden düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar ve davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek ve resen tespit edilecek nedenlerle kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek ve resen tespit edilecek nedenlerle kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat bedelinin tahsiline ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacılar ve davalı ... vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanun uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 saylı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacılardan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine, davalı ... Başkanlığından aşağıda yazılı kalan harcın alınarak Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,