Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/4374 K.2025/16971

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili, ... ilçesi, .. Mahallesi 1 70... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile davacı idare adına tescilini, yol olarak tapudan terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... ... vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davada aleyhe olan hususları kabul etmediklerini, taşınmazın değerinin düşük belirlendiğini, taşınmazın etrafının sanayi alanları ile çevrili olduğunu, çevrede birçok ihracat merkezi bulunduğunu, ana yola cepheli olduğunu, objektif unsurun yüksek oranda uygulanması gerektiğini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile davacı idare adına tesciline, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; idarece yapılan kıymet takdirinin daha objektif ve doğru verilere dayanmakta olup, Mahkemece belirlenen bedelin kıymet takdir raporundaki bedelden yüksek olması nedeniyle bedel yönünden istinaf yoluna başvurma zorunluluğunun doğduğunu, davanın kabulüne karar verilmiş ise de idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmediğini, açıklanan nedenlerle kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Bir kısım davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmaz il merkezine, yerleşim yerlerine, ana arterlere, soğuk hava depolarına, ithalat ve ihracat merkezlerine yakın olup, alınan ürünün pazarlanmasındaki kolaylık vs. hususlar gözönünde bulundurularak objektif unsurun yüksek oranda uygulanması gerektiğini, dava konusu taşınmazın kamulaştırılan kısmı göz önüne alındığında arta kalan kısımlarda değer düşüklüğü hesaplanması gerektiğini, ancak bilirkişi raporunda yapılan hesaplamaların hayatın olağan akışına uygun olmayarak oldukça düşük bedellerle hesaplandığını, İlk Derece Mahkemesi kararında yasal faiz uygulanmasına karar verdiğini,

oysaki kamulaştırma davalarında kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizin uygulanması gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

3.Bir kısım davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece yapılan yargılama neticesinde verilen karar kamulaştırma bedeli yönünden oldukça düşük hesap edildiği gerçek değeri yansıtmadığını, taşınmazın kapama zeytin bahçesi olup hesaplamanın bu yönteme uygun yapılmadığını, objektif değer artış oranı olarak %25 oran belirlenmesinin oldukça düşük olduğunu, taşınmazın objektif özelliklerine göre değer artışı daha yüksek oranda yapılması gerektiğini, keza belirlenen bedelin taşınmaza biçilen gerçek değere yaklaştırılmadığını, taşınmazın gerçek değerinin bedel tespitine yansıtılmadığını, değer düşüklüğü oranı düşük hesaplandığını,

kamulaştırma sebebi ile parselin şekli bozulacak olup veriminin de oldukça düşeceğini, ayrıca sulama zorlaşacağını, ürün maliyetlerinin artacağını ileri sürerek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sulu tarım arazisi niteliğindeki taşınmaza gelir metodu kullanılarak bilimsel yolla, dosyaya getirilen resmî veriler esas alınarak net gelirin tespit edilmesinde, taşınmazın niteliğine uygun oranda (%4) kapitalizasyon faizi uygulanarak taşınmazın metrekaresinin çıplak 214.10 TL/m² olarak belirlenmesinde ve ...

İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerinden edinilen bilgilerden tespit edilen dava konusu taşınmazın konumu ve bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özellikleri de dikkate alınarak %25 objektif değer artışı uygulanmasında, taşınmaz üzerindeki ağaçların hesaplanmasında , kalan kısım için A ile gösterilen alanm için %40 ve C ile gösterilen alan için %10 değer düşüklüğü uygulanmasında bir isabetsizlik görülmediği, İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve kanuna uygun olması nedeniyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği hususları tekrar ederek kararı temyiz etmiştir.

2. Davalılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği hususları tekrar ederek kararı temyiz etmiştir.

3. Davalılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği hususları tekrar ederek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesi, adil ve hakkaniyete uygun olarak tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Dava konusu taşınmazın hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özelliklerine ve dosya kapsamına göre uygulanan kapitalizasyon faiz oranı ve objektif değer artış oranı uygun görülmüştür.

4. Dava 01.08.2023 tarihinden önce açılmıştır. Anayasa’nın 153 üncü maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “İptal kararları geriye yürümez.” hükmü ve Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun “Her davada açıldığı tarihte tespit edilen vaziyet hükme ittihaz olunması iktiza eylemesine…” gerekçesini içeren 28.11.1956 tarihli ve 15/15 sayılı kararı ile “Her dava açıldığı tarihteki fiili ve hukukî duruma göre karara bağlanır.” genel hukukî prensibini hâvi Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 10.05.2017 tarihli ve 2017/3-990 Esas, 2017/954 Karar sayılı kararları nazara alındığında fark kamulaştırma bedeline 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinin dokuzuncu fıkrası gereğince davanın açıldığı tarihten 4 ay sonrasından başlamak üzere yasal faiz uygulanması yerindedir.

5.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalılardan peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,