Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/5995 K.2025/9574

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 24.11.2022 Tarihli ve 2019/596 Esas Sayılı Kararı Davanın kabulüne karar verilmiş, kararı davalılar vekili tarafından istinaf edilmiştir.

B. ... Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesinin 11.09.2024 Tarihli ve 2023/558 Esas, 2024/1246 Karar Sayılı Kararı Davalıların istinaf başvurularının kabulü ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 353/(1)-a/6 nci maddesi uyarınca kararın kaldırılarak, yeniden yargılama yapılarak, eksik belgeler getirtilip mahallinde önceki keşfe katılmayan 1 ziraat bilirkişisi, 1 harita mühendisi, 1 fen elemanı ve 1 orman mühendisi bilirkişi heyeti refakatinde tekrar keşif yapılıp bilirkişilerden müşterek rapor alınarak oluşacak sonuca göre bir karar vermek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

C. ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 21.10.2024 Tarihli ve 2024/687 Esas, 2024/836 Karar Sayılı Kararı Dava konusu taşınmazların ... ili, ... ilçesinde bulunmakta olup, davanın taşınmazların aynına ilişkin olduğu, davanın açıldığı tarihte dava konusu taşınmazların ... Adli Yargı alanına dahil iken, yargılama devam ederken dava konusu taşınmazın bulunduğu ... ilçesinde Hakimler ve Savcılar Kurulunun 03.07.2024 tarihli ve 1270 sayılı kararı ile mahkeme teşkilatının kurulduğu ve 02.09.2024 tarihi itibari ile faaliyete geçmiş olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiş, karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir.

D. ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 30.12.2024 Tarihli ve 2024/457 Esas, 2024/265 Karar Sayılı Kararı

Yeni bir mahkeme kurulurken o mahkemenin kuruluş yasasında zaman bakımından faaliyete geçme gününden önceki uyuşmazlıklara bakacak mahkemelerle ilgili özel bir düzenleme bulunmadığı taktirde her uyuşmazlığın, meydana geldiği tarihte bu işe bakacak olan mahkemece çözümleneceği, 02.09.2024 tarihinden önce açılmış ve hala derdest olan iş bu dava dosyasının devir kararı ile göndermesinin başta Anayasa olmak üzere, hukukun genel ilkelerine de aykırılık teşkil ettiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiş, karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiş, dosyanın yargı yerinin belirlenmesi için ilgili Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

E. ... Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 25.02.2025 Tarihli ve 2025/432 Esas, 2025/325 Karar Sayılı Kararı ... Bölge Adliye Mahkemesinin faaliyete geçmesinden önce verilen kararın istinaf incelemesinin ... Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesince yapıldığı, ... Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi Başkanlığının 2023/558 Esas 2024/1246 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne ilişkin kararın kaldırılması kararının ve hukuki nitelendirmesinin mevcut olduğu, istinafa konu dosyada verilen nihai bir kararın veya ara kararının daha önce istinaf incelemesinin yapıldığı gerekçesiyle yargı yerinin değiştirilemeyeceği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

F. ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 10.04.2025 Tarihli ve 2025/1398 Esas, 2025/972 Karar Sayılı Kararı

Yargı yeri belirlenmesi koşullarının oluşup oluşmadığını inceleme görevinin, ikinci yetkisizlik kararı veren mahkemenin karar tarihinde faaliyete geçmiş olan ... Bölge Adliye Mahkemesi ilgili Dairesince incelenmesi gerektiği, 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanuna eklenen Ek 1.madde 1.fıkra hükmü yargı yeri belirlenmesi istemlerini kapsamadığı, ... Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin yetkisizlik kararında geçen emsal kararların dosyanın esastan incelenmesinin hangi Bölge Adliye Mahkemesi tarafından yapılacağına ilişkin olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, yargı yerini belirlenmesine ilişkin incelemede yetkili bölge adliye mahkemesinin belirlenmesi istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 inci ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 694 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (694 sayılı KHK) 136 ncı maddesi ile 5235 sayılı Kanun'a eklenen "Yargı çevresinin değişmesi" başlıklı Ek madde 1 şöyledir:

“Bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinin 25 inci madde uyarınca değişmesi halinde, bu değişikliğin uygulanması için Resmî Gazetede belirlenen tarihten önce ilk derece mahkemelerince verilen kararların istinaf incelemesinde, karar tarihi itibarıyla yetkili bölge adliye mahkemelerince yargı çevresinin değiştiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilemez. Yargı çevresinin değiştirilmesinden önce istinaf incelemesinden geçen dosyalar, yeniden istinaf incelemesine konu edilmesi halinde de ilk incelemeyi yapan bölge adliye mahkemesince sonuçlandırılır.”

C. Değerlendirme

Somut olayda, ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 24.11.2022 tarihli davanın kabulüne ilişkin ara kararının istinaf edilmesi üzerine, incelemenin ... Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesince yapılarak, istinaf başvurusunun kabulü ile dosyanın yeniden incelenmek üzere mahkemesine gönderilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır. Bu durumda uyuşmazlığın ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesince görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 6100 sayılı Kanun’un 21 inci ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,