Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/683 K.2025/11314

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; .... ili, .... ilçesi, ... .... köyü, .... mevkii, ... yevmiye numaralı, .... numaralı, ... sayfa numaralı, 1 sıra numaralı taşınmaz 10.010 m² olup 7240 m²lik kısmının Akyazı Asliye Hukuk Mahkemesinin 1988/433 Esas, 1988/596 Karar sayılı kararı ile kamulaştırıldığını, daha sonra ... aleyhinde Akyazı Asliye Hukuk Mahkemesinin 1991/265 Esas, 1991/374 Karar sayılı ilâmıyla bedel arttırım davası açıldığını, Mahkemece davanın kabulüne karar verildiğini, kamulaştırma bedeli ödenmediği için idare aleyhinde ilâmlı icra takibi başlatıldığını,

kamulaştırma işlemini üstlenen şirketin el çekmesi nedeniyle idarenin kamulaştırmadan vazgeçtiğini, ancak kamulaştırma sahası içinde kalan ve hükmen tesciline karar verilen taşınmazın bedelinin ödenmediğini belirterek kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin davalı Hazineden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde özetle; hak düşürücü sürede dava açılmadığını, zamanaşımı nedeniyle davanın reddi gerektiğini, kamulaştırmasız el atma şartlarının bulunmadığını, davanın reddi gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 01.03.2022 tarihli ve 2020/332 Esas, 2022/122 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 04.11.2022 tarihli ve 2022/1243 Esas, 2022/1733 Karar sayılı kararı ile dava konusu taşınmazın kamulaştırılması için idare tarafından kamu yararı kararı alındığı, kamulaştırma işlemlerine başlandığı, kamulaştırma işlemlerini üstlenen şirketin işten el çekmesi ve kamulaştırma projesinin yarım kalması nedeniyle idarenin kamulaştırma iradesinden örtülü olarak vazgeçtiği, bu nedenle davacının taşınmazın bedelini tahsil edemediği, kadastro tespiti sırasında dava konusu taşınmazın bedeli ödenmemiş olan kamulaştırma işlemleri gerekçe gösterilerek Hazine adına tescil edildiği,

böylelikle iş bu tescilin yolsuz tescil vasfı kazandığı, dolayısı ile fiili el atmanın gerçekleştiğinin kabulünün gerektiği anlaşılmakla, kamulaştırmasız el atılan arazi niteliğindeki taşınmaza olduğu gibi kullanılması hâlinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi, hükme esas alınan bilirkişi raporunda uygulanan kapitalizasyon faiz oranı ve objektif değer artış oranının taşınmazın nitelik ve konumuna uygun düştüğü, belirlenen bedelin adil ve hakkaniyete uygun olduğu belirterek davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; dava konusu taşınmazın Akyazı Asliye Hukuk Mahkemesinin 29.08.1988 tarihli ve 1988/ 698 Esas, 1988/ 451 Karar sayılı kararıyla kamulaştırıldığı, ilgili kararın kanun yoluna başvurulmaksızın 17.10.1988 tarihinde kesinleştiği, davacı tarafından Akyazı Asliye Hukuk Mahkemesinin 06.11.1991 tarihli ve 1991/ 265 Esas, 1991/ 374 Karar sayılı kararıyla bedel arttırım davası açıldığı, Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verildiği, ilgili kararın temyiz edilmeksizin 05.12.1991 tarihinde kesinleştiği ve kamulaştırma işlemlerinin tamamlandığı anlaşılmakla davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde kabul kararı verilmesi doğru görülmediği gerekçesi ile kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Son Karar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; kamulaştırma işleminin tamamlandığını, ancak bedelin ödenmediğini belirterek el atma bedelinin davalı idareden tahsil edilmesi gerektiğini ileri sürerek kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsiline ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacı vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle, Davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun İlk Derece Mahkemesi kararının ONANMASINA,

Davacıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,