Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/6924 K.2025/10490

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. İzmir 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin 15.10.2024 Tarihli ve 2024/188 Esas, 2024/717 Karar Sayılı Kararı

Davalının yerleşim yeri adresinin Bodrum/Muğla olduğu, takip talebinde davalı/borçlunun adresinin bu adres olarak gösterildiği ve ödeme emri ve dava dilekçesinin davalı/borçlunun bu adresine tebliğ edildiği, kaldı ki, davalı/borçlunun yetki itirazına karşı davacı/alacaklının da, karşı yanın yerleşim yerinin başka bir yer olduğu yönünde bir savunma da getirmediği, dava konusu borcun para borcu olması ve para borçlarının alacaklının yerleşim yerinde ifa edileceği kuralına dayanılsa bile, uyuşmazlığın ödünç sözleşmesinden kaynaklanan para alacağına ilişkin olması nedeniyle davacı alacaklının ikametgahının bulunduğu yer mahkemesinin yetkili olduğu düşünülebilir ise de, davacının ikametgahının Almanya’da olduğu, Türkiye’de ikametgahının bulunmadığı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. Bodrum 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 28.03.2025 Tarihli ve 2025/106 Esas, 2025/70 Karar Sayılı Kararı Davalının yerleşim yeri adresinin ... Milas/Muğla olduğu, davalı vekilince sunulan cevap dilekçesinde davalının adresi itibari ile Bodrum Asliye Hukuk Mahkemelerinin yetkili olduğu yönünde yetki itirazında bulunulmuş ise de, davalının yerleşim yer adresinin Milas adliyesi yargı çevresinde kaldığı, bu hali ile usulüne uygun bir yetki itirazının bulunmadığı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, alacağın tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 6100 sayılı Kanun’un 6 ncı, 10 uncu ve 115 inci maddesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 89 uncu maddesi ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 50 nci maddesi

C. Değerlendirme

1. İlamsız bir takipte yetkili icra dairesi de 2004 sayılı Kanun'un 50 nci maddesinin yollaması ile 6100 sayılı Kanun'un genel hükümlerine göre belirlenecektir. 6100 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesine göre genel yetkili icra dairesi, davalı gerçek veya tüzel kişinin takibin yapıldığı tarihteki yerleşim yeri icra dairesidir.

Yine aynı Kanun’un 16 ncı maddesine göre ise haksız fiilden doğan uyuşmazlıklarda, haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi icra dairesi de yetkilidir.

Aynı Kanun’un 10 uncu maddesine göre ise sözleşmeden doğan davaların sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabileceği hüküm altına alınmış olup, bu sebeple sözleşmeden doğan para borcunun tahsili için başlatılan takipte, sözleşmenin ifa edileceği yer icra dairesi de yetkili kılınmıştır.

Takibin konusu sözleşmeden kaynaklı para borcu olduğunda, 6098 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesine göre, aksi kararlaştırılmadıkça para borçları alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ifa edilecektir.

2. Bir davada, birden fazla yetkili mahkeme bulunması halinde yetkili mahkemeyi seçme hakkı davacıya aittir. Davacı, yetkisiz bir mahkemede dava açmışsa, seçme hakkı itiraz eden davalıya geçer, davalının bildirdiği yetkili mahkemede davanın görülmesi gerekir. Yetki itirazının dinlenebilmesi için, davalı itirazında yetkili mahkemenin gösterilmesi zorunludur. Davacı, genel ve özel yetki kurallarına göre, kendisine verilen seçimlik hakkını yasaya uygun kullanmaz ise seçim hakkı davalıya geçer. Seçim hakkı kullanılırsa davalının bildirdiği yetkili mahkemeye dosyanın gönderilmesine karar verilir. Yetkisizlik kararında, yetki itirazında bildirilmemiş olan mahkemenin yetkili olduğuna karar verilemez.

3. Somut olayda, davacının alacağının tahsili için İzmir 7. İcra Dairesinin 2023/16202 Esas sayılı dosyası ile takip başlattığı, davalının sadece borca itiraz ettiği, böylelikle icra dairesinin yetkisinin kesinleştiği anlaşılmaktadır.

İcra dairesinin yetkisine itiraz edilmemesinin o yerdeki mahkemeyi itirazın iptali yönünden yetkili hale getirmezse de, merkezî nüfus idaresi sistemindeki yerleşim yeri adresi Milas/Muğla olan davalının cevap dilekçesinde yerleşim yeri olan Bodrum Asliye Hukuk Mahkemelerinin yetkili olduğundan bahisle yetki itirazında bulunduğu, yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkemenin yetkili hâle geleceğinden, uyuşmazlığın İzmir 9. Asliye Hukuk Mahkemesince sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince İzmir 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,