Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/734 K.2025/11945

Taraflar arasında 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince kamulaştırma bedeli depo edilmediğinden davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Sakarya ili, ..., Mahallesi 1256 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitini ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece kamulaştırma bedelinin bloke edilmesi için süre verildiğini, verilen süreye rağmen müvekkil idarece kamulaştırma bedeli yatırılmadığından davanın reddine karar verildiğini, Mahkemece belirlenen kamulaştırma bedelinin depo edildiğine ilişkin dekontun ekte sunulduğunu, 2019/185 D.iş sayılı dosyasında ödenen bedelin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verildiğini,

ancak acele kamulaştırma nedeniyle el koyma davalarında tespit edilen kamulaştırma bedelini ödemenin acele el koymaya izin verilmesinin şartı olup acele el koyma bedelinin iadesinin taşınmaza acele el koyma izninin de ortadan kalkmasına sebep olacağını, Sakarya 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/185 D.iş 2019/247 Karar sayılı kararı kesin karar olup, kararın ortadan kaldırılmasının mümkün olmadığını, işbu davada acele kamulaştırma bedelinin iadesine dair taleplerinin olmadığını, ancak Mahkemece talepleri dışında karar verildiğini, Mahkemenin hem taleple bağlılık ilkesinden ayrılarak acele el koyma bedelinin iadesine karar verdiğini,

hem de yetkisi dışında başka bir mahkemenin kesin kararına müdahalede bulunduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile hâkimin tespit ettiği sürelerin kural olarak kesin olmayıp hâkim, kendi tayin etmiş olduğu süreyi, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 90/2 nci maddesine göre iki tarafı dinledikten sonra haklı nedenlere dayanarak,

azaltıp çoğaltabildiği gibi hâkim tayin ettiği sürenin kesin olduğuna da karar verebilir, ayrıca ikinci hâlde ise kanuna göre hâkimin tayin ettiği ilk sürenin kesin olduğuna da karar verebileceği, 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesine göre verilen ikinci süre kanun gereği kesin olup Kesin süre içerisinde yerine getirilmeyen bir işlemin bu süre geçtikten sonra yerine getirilmesi olanaklı olmayıp Hâkimin bunu resen gözetmesi gerekmekte olup İlk Derece Mahkemesince davacı idare vekiline iki kez 15 günlük kesin süre verilmiş,

kesin süre içerisinde fark bedelin depo edilmemesi halinde davanın usulden reddedileceği de ihtar edildiği gibi davalı tarafın davanın esasına girilerek karar verilmesi yönünde bir beyanı da olmadığından kamulaştırma bedelinin İlk Derece Mahkemesince verilen kesin süreye rağmen depo edilmediğinden bahisle davanın usulden reddine yönelik verilen kararı doğru olup davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasında kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Tespit edilen kamulaştırma bedelinin bloke edilmesi için davacı idare vekiline verilen süreler içerisinde kamulaştırma bedeli depo edilmemiş ise de sunulan banka dekontuna göre davacı idarenin İlk Derece Mahkemesinin karar tarihinden sonra 27.07.2023 tarihinde depo kararını yerine getirdiği anlaşıldığından, usul ekonomisi gözetilerek davalı tarafın işin esasına girilerek karar verilmesini isteyip istemediği yönündeki beyanı da alınmak suretiyle sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiğinden bu husus bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının kabulüne, temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,