Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/7381 K.2025/10596

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 11.03.2025 tarihli ve 2025/565 Esas, 2025/481 Karar Sayılı Kararıyla Denizli Bölge Adliye Mahkemesinin faaliyete geçmesinden önce verilen kararın istinaf incelemesinin İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesince yapıldığı, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 16.Hukuk Dairesi Başkanlığınca iki kez kaldırma kararı verildiği ve hukuki nitelendirmesinin mevcut olduğu anlaşıldığından, 5235 sayılı Kanun'un Ek Madde 1 hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemeleri arasında doğan yetki uyuşmazlığının da İzmir Bölge Adliye Mahkemesi tarafından incelenmesi gerektiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesinin 07.05.2025 tarihli ve 2025/1674 Esas, 2025/899 Karar Sayılı Kararıyla

Somut uyuşmazlıkta yetkisizlik kararı veren mahkemelerden Fethiye 6. Asliye Hukuk Mahkemesi karar tarihi itibariyle İzmir Bölge Adliye Mahkemesi yetki alanında yer almakta, Seydikemer 2. Asliye Hukuk Mahkemesi ise Denizli Bölge Adliye Mahkemesinin yetki alanında yer almakta olup mahkemeler arasındaki yetki/görev uyuşmazlığının ikinci mahkemenin görevsizlik/yetkisizlik kararının kesinleştiği tarih itibarıyla ortaya çıktığı kabul edilmekte olduğu, farklı Bölge Adliye Mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarını inceleme görevi Yargıtay 5. Hukuk Dairesine ait olması nedeniyle dosyanın Yargıtay 5.Hukuk Dairesine gönderilmesine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle Dairenin yetkisizliğine karar verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, tapu iptal tescil istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Kanunu’nun 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 694 sayılı KHK 136 ncı maddesi ile 5235 sayılı Kanun'a eklenen "Yargı çevresinin değişmesi" başlıklı Ek madde 1 şöyledir: “Bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinin 25 inci madde uyarınca değişmesi halinde, bu değişikliğin uygulanması için Resmî Gazetede belirlenen tarihten önce ilk derece mahkemelerince verilen kararların istinaf incelemesinde, karar tarihi itibarıyla yetkili bölge adliye mahkemelerince yargı çevresinin değiştiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilemez. Yargı çevresinin değiştirilmesinden önce istinaf incelemesinden geçen dosyalar, yeniden istinaf incelemesine konu edilmesi halinde de ilk incelemeyi yapan bölge adliye mahkemesince sonuçlandırılır.”

C. Değerlendirme

1. Dosya kapsamında yapılan incelemede; somut olayda Fethiye 2. Asliye Hukuk Mahkemesince 10.12.2019 tarihli ve 2017/249 Esas, 2019/299 Karar sayılı kararıyla davanın kabulüne karar verilmiş, kararın istinaf edilmesi üzerine İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesince 30.09.2021 tarihli ve 2021/266 Esas, 2021/969 Karar sayılı kararıyla eksikliklerin tamamlanması için dosyanın geri çevrilmesine karar verildiği, daha sonra ise Dairece 13.01.2022 tarihli ve 2021/1679 Esas, 2022/40 Karar sayılı kararıyla ise istinaf başvurularının ayrı ayrı kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasına, dosyanın davanın yeniden görülmesi için mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

2. Fethiye 2. Asliye Hukuk Mahkemesince 20.09.2022 tarihli ve 2022/227 Esas, 2022/493 Karar sayılı kararıyla davanın kabulüne karar verilmiş, kararın istinaf edilmesi üzerine İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesince 29.05.2024 tarihli ve 2023/99 Esas, 2024/921 Karar sayılı kararıyla istinaf başvurularının ayrı ayrı kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasına, dosyanın, davanın yeniden görülmesi için mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

3. Hakimler ve Savcılar Kurulu Birinci Dairesi'nin 08.08.2024 tarihli ve 1015 sayılı kararı ile Fethiye 6. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 02.09.2024 tarihi itibarıyla işletime geçirilmesine, Fethiye 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 1/2 müstemir yetkisine istinaden dava ve işlerin 6. Asliye Hukuk Mahkemesi'ne devrine karar verilmiş olmakla dosyanın 2024/392 Esas numarasını aldığı anlaşılmıştır.

4. Fethiye 6. Asliye Hukuk Mahkemesince 10.10.2024 tarihli ve 2024/392 Esas, 2024/44 Karar Sayılı kararı ile somut uyuşmazlıkta; yargılama sırasında Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun 04.07.2024 tarihli ve 32592 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 03.07.2024 tarihli ve 1270 Karar sayılı kararı ile Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün, Seydikemer ilçesinde adliye teşkilatı kurulduğu, Seydikemer

ilçesinin Fethiye adliyesinin yargı alanından çıkartılması ile Seydikemer mahkemelerinin yargı çevresinin Seydikemer ilçesi mülkî sınırları olarak belirlendiği, bu nedenle dava konusu taşınmazın bulunduğu Seydikemer Asliye Hukuk Mahkemesinin kesin yetkili, 18.06.1958 tarih ve 1957/21 Esas, 1958/10 Karar sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu Kararına göre,

yetkinin kamu düzenine ilişkin olduğu hallerde adli teşkilattaki değişikliklerin yetki ve görev bakımından resen dikkate alınacağının belirtildiği gerekçesiyle dosyasının görevli ve yetkili Seydikemer Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş olup Seydikemer 2. Asliye Hukuk Mahkemesince ise 21.11.2024 tarihli ve 2024/367 Esas, 2024/242 Karar sayılı kararı ile somut olayda; gönderme kararı veren mezkur mahkeme ilamında yer alan hüküm fıkrasında "gönderme" kararı verildiği belirtilmiş ise de gönderme kararının "iş bölümü" halinde verilebilecek bir karar türü olması,

mahkeme ile Fethiye Asliye Hukuk Mahkemesi arasındaki ilişkinin "iş bölümü ilişkisi" olmaması, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda "gönderilmesine" şeklinde bir hükmün yer almadığı, ayrıca gönderme kararını veren mahkemece gerekçeli kararın taraflara tebliğ edilmediği ve gerekli koşulların bulunması halinde kesinleştirme işlemleri de yapılmadığı bu haliyle merci uyuşmazlığı koşullarına haiz bir karardan söz edilemeyeceği göz önüne alınarak,

ortada geçiş hükmü niteliğinde bir yasal düzenleme olmaksızın, sırf Kurul'un yargı çevresi belirlemeye ilişkin kararı ile tabii hakim güvencesini garanti eden Anayasa hükmüne aykırı şekilde derdest dosyalarındevredilmesine/gönderilmesine kesin" karar verilerek başka mahkemeye gönderilemeyeceği açık olduğu, dava açmanın yargılama hukukuna ilişkin en önemli sonuçlarından biri davanın açılması anında görevli ve yetkili olan mahkemenin artık sabit hale gelmesi olduğu,

bu ilkeye göre sonradan ortaya çıkan değişiklikler görevi ve yetkiyi etkilemeyeceği, bu çerçevede ortaya çıkan ikinci önemli sonuç da mahkemenin davayı inceleme zorunluluğunun doğması olduğu, nitekim yasa değişikliklerinde dahi ayrı ve açık bir geçiş hükmü yoksa mahkemeler görevsizlik/yetkisizlik kararı vererek ellerinde derdest bulunan dosyaları yeni kurulan mahkemeye gönderilemeyeceği gerekçesiyle karşı yetkisizlik kararının verildiği ve mahkemeler arasında olumsuz yetki uyuşmazlığının oluştuğu anlaşılmıştır.

5. Fethiye 6. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Seydikemer 2. Asliye Hukuk mahkemesince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belli edilmesi için gönderilen dosyanın incelenmesi üzerine Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi ve İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesince karşılıklı yetkisizlik kararı verilmiş, dosya yargı yerinin belirlenmesi için Dairemize gönderilmiştir.

6. Somut olayda, Fethiye 2. Asliye Hukuk Mahkemesince 10.12.2019 ve 20.09.2022 tarihli davanın kabulüne ilişkin kararların istinaf edilmesi üzerine, incelemenin İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesince yapılarak, istinaf başvurusunun kabulü ile dosyanın yeniden incelenmek üzere mahkemesine gönderilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır. Bu durumda uyuşmazlığın İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesince görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,