Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/8404 K.2025/17499

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verilmiştir. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu .. ili, .. ilçesi, .. Mahallesi 396 62... parsel sayılı taşınmaza kamulaştırmasız elatıldığından, taşınmaz bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın ticari rekreasyon kullanmında olduğunu, davacının bu durumu bilerek haksız kazanç elde etmek amacıyla hisse satın aldığını, taşınmazın bir kısmına dökülen hafriyat ve kilit taşlarının kimler tarafından yapıldığının tespit edilmesi gerektiğini, kabul anlamana gelmemek üzere taşınmazın bir kısmına fiilen el atıldığının belirtilmesine rağmen hissenin tamamının bedeline hükmedildiğini, bedel yönünde de itiraz ettiklerini, satın alma bedeli güncellendiğinde taşınmazın 563,00 TL olacağını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı idare tarafından dava konusu taşınmazın plansız alanda kaldığı iddia edilmiş ise de imar planlarının iptali ile taşınmazın ilk kez yapılan imar planındaki spor tesis alanı kullanım amacına geri dönüldüğü, zira bu planın iptali için açılmış bir dava bulunmadığı, dava konusu taşınmazın kamuya tahsis amacı, yüzölçümü ve ..

Valiliği Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlüğünün 25.02.2015 tarihli ve 53-03421 sayılı talepleri dikkate alındığında sorumluluğun sonraki imar planlarını onaylayan davalı idareye ait olduğunu, kaldırma kararı öncesi yapılan keşif sonucu alınan bilirkişi raporunda dava konusu taşınmazın bir kısmına hafriyat dökülmesi ve kilit taşı döşenmesi suretiyle fiilen el atıldığının tespit edildiği, davacının bu halde mülkiyet hakkının zedelendiği ve dava konusu edilen taşınmazı kullanma olanağının ortadan kaldırıldığı,

istinaf aşamasında davalı idare tarafından sunulan belgelerden kilit taşları sökülerek ve hafriyat kaldırılarak taşınmaza fiilen el atmaya son verildiği anlaşılmış ise de taşınmazın imar planındaki ayrılma ve kamuya özgülenme durumu dikkate alındığında, uzun yıllar programa alınmayan imar planının hayata geçirilmemesi nedeniyle kamulaştırma ya da takas cihetine gitmeyen davalı idarece, pasif ve suskun kalınmak ve işlem tesis edilmemek suretiyle taşınmaza müdahale edildiği;

bu haliyle idarenin, mülkiyet hakkının özüne dokunan bu eylemi ile kamulaştırmasız el koyma olgusunun gerçekleştiğinin kabulü gerektiği, kamulaştırmasız el koyma olgusunun varlığının doğal sonucu, idarenin hukuka aykırı eylemiyle mülkiyet hakkı engellenen taşınmaz mal sahibi davacının, dava yoluyla kamulaştırmasız el koyma hükümleri doğrultusunda mülkiyetin bedele çevrilmesini, eş söyleyişle idareden değer karşılığının verilmesini isteyebileceği, bedel davasında adli yargı görevli olduğu, dava konusu taşınmazın tapu kaydında .. ve ..

Genel Müdürlükleri adına tescil edilmiş iki ayrı irtifak hakkı tesisi bulunduğu ancak raporda bu hususun dikkate alınmadığı ve fazla bedel tespit edildiği anlaşıldığından dava konusu taşınmaz üzerinden geçirilen ve tapuya şerh verilen irtifak haklarının taşınmaz bedeline etki ve oranı hususunda bilirkişi kurulundan alınan ek rapor doğrultusunda İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında karar verilmesi suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; idari yargının görevli olduğunu, uzlaşma başvurusunda bulunulması gerektiğini, kilit taşının özel şirket tarafından döküldüğü, dava konusu taşınmazın plansız alanda bulunduğunu, sorumluluğun ilçe belediyesine ait olduğunu ve vekâlet ücretnin maktu hesaplanması gerektiğini belirterek ayrıca istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idare arasında kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin sorumlu idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesine ve alınan rapor uyarınca dava konusu taşınmazdaki davacı payı karşılığının sorumlu davalı idareden tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere ve istinafta ileri sürülmeyen sebeplerin temyiz aşamasında ileri sürülemeyeceği kuralına göre, usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,