Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/8960 K.2025/12894

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin murisinin maliki olduğu Balıkesir ili, ..., köyü 14 00... parsel sayılı taşınmaza davalı idare tarafından hukuken el atıldığını, kamulaştırma yapılmaksızın el atılan taşınmaz bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz üzerinde müvekkil Belediyece herhangi bir fiili el atma bulunmayıp taşınmaz üzerinde yapı ve zeytin ağaçlarının bulunduğunu, dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planının bulunmaması sebebiyle kamulaştırma programına alınmadığını, ... Büyükşehir Belediye Başkanlığınca ... genelini kapsayan 1/5000 ölçekli ...

Planının yapıldığını ve söz konusu planların onaylanması akabinde müvekkil Belediyece onaylanan 1/5000 ölçekli ...

Planlarına istinaden 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Plan Revizyonlarının yapılması planlanmakta olup dava konusu taşınmazın ancak yapılacak olan 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında da umumi hizmet alanında kalması akabinde kamulaştırma programına alınabileceğini, ıslah harcı, vekâlet ücreti ve yargılama giderlerinin yanlış hesaplandığını, ıslah harcının eksik yatırıldığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 1/5000 ölçekli ...

Planında park alanı, ... alan ve yolda kalan, belediye hizmetlerinin tamamından faydalanan ve etrafı meskun mahal olan arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde ve fiilen yol yapılmak suretiyle el atılan taşınmazın el atılan kısmının ve proje bütünlüğü ile imar planındaki fonksiyonları dikkate alınarak kalan kısımının bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediği gibi taşınmazın bilirkişi raporunda belirlenen niteliği ve konumuna göre dava

tarihi itibarıyla 875,61 TL/m² birim değer üzerinden belirlenen bedelin uygun olduğu, İlk Derece Mahkemesi kararında usul ve kanuna aykırı bir husus bulunmadığı anlaşıldığından istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını istemişlerdir.

C. Gerekçe

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı idare vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3. Dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı içinde olmadığı, 1/5000 ölçekli ... Planında bir kısmının yolda, bir kısmının ise park ve ... alandı kaldığı anlaşılmıştır.

4. 2942 sayılı Kanun’un Ek Madde 1 inci maddesi: “Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmî kurumlara ayrılmak suretiyle mülkiyet hakkının özüne dokunacak şekilde tasarrufu hukuken kısıtlanan taşınmazlar hakkında, uygulama imar planlarının yürürlüğe girmesinden itibaren beş yıllık süre içerisinde imar programları veya imar uygulamaları yapılır ve bütçe imkânları dâhilinde bu taşınmazlar ilgili idarelerce kamulaştırılır veya her hâlde mülkiyet hakkını kullanmasına engel teşkil edecek kısıtlılığı kaldıracak şekilde imar planı değişikliği yapılır/yaptırılır.

(İptal: Anayasa Mahkemesinin 20.12.2018 tarihli ve 2016/181 Esas, 2018/111 Karar sayılı Kararı ile)” hükmü nazara alındığında uygulama imar planı içinde bulunmayan dava konusu taşınmaz yönünden hukuki el atma olgusunun gerçekleştiğinin kabulü mümkün değildir.

5. Bu durumda, dava konusu taşınmazın davalı idare tarafından sadece fiili el atılan kısımları yönünden kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat bedeline hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde taşınmazın tamamının bedeline hükmedilmesi doğru görülmemiştir. 6. Dava konusu taşınmaza emsal kıyaslaması yapılmadan emlak rayiç değerini metrekare birim değeri olarak belirlemek suretiyle hesaplama yapan rapor inandırıcı ve hüküm kurmaya elverişli değildir.

7. Bu durumda taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi, taşınmazın, değerlendirme tarihi itibarıyla, emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibarıyla imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden sorulması,

ayrıca dava konusu taşınmazın imar planındaki konumu, emsallere ve değerini etkileyen merkezi yerlere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi bozmayı gerektirir.

VI. KARAR