Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/9282 K.2025/15685

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın davalılar .. .. .., ..., ..., . ve ... hakkında açılan davanın kabulüne, diğer davalılar hakkında açılan davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili, .. ilçesi, .. Mahallesi 3 10... parsel sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ile bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın objektif değer artışı uygulanmasını gerektirecek bir özelliğinin olmadığını, kıymet takdir komisyonunca belirlenen bedelin piyasa rayiç değerlerine uygun olduğunu, ürünlerin verim miktarı ve satış fiyatı yüksek, üretim masrafı düşük alınmak suretiyle net gelirin yüksek hesaplandığını, 7 kişiye dava açılması gerekirken sehven 18 kişiye dava açıldığını, dava açılmadan önce 2942 sayılı Kanun'un 8 inci maddesi gereğince bir kısım tapu maliki ile anlaşma sağlandığını, 11.03.2020 tarihinde anlaşma tutanaklarının imzalandığını,

anlaşmaya varılan tapu maliklerinin hisseleri yönünden tapuda tescil işleminin yapıldığını, kararın bu haliyle kurum adına tescil yapılmaya elverişli olmadığını, Mahkemece güncel tapu kaydına dikkat etmeden verilen kararın hem usul ekonomisi hem kamu yararı hem de mükerrer ödeme bakımından hukuka aykırılık teşkil ettiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmaza kuru tarım arazisi olarak, o yörede mutat olarak ekilen münavebe ürünleri esas alınıp, kapitalizasyon faiz oranı %5 uygulanmak ve gelir metoduna göre tespit edilen metrekare birim fiyatına % 10 oranında objektif değer artırıcı unsur ilave edilmek suretiyle değer biçildiği,

taşınmazın vasfına, konum ve niteliklerine, aynı bölgeden intikal eden dava dosyalarına göre bilirkişi kurulunca belirlenen kapitalizasyon faizi ile objektif değer artırıcı unsur oranlarının ve dava konusu taşınmaz için belirlenen metrekare birim fiyatının uygun ve resmî verilerle uyumlu olduğu, belirtilen nedenlerle hükme esas alınan bilirkişi raporunun yasal niteliklere haiz ve hüküm kurmaya elverişli bulunduğu tespit edilmiş, ancak dava konusu taşınmazın 18 kişi adına kayıtlı olduğu,

hissedarlardan .. ve ... dışındaki tapu malikleri ile davacı idarenin dava açılmadan önce 11.03.2020 tarihli anlaşma tutanağı ile uzlaşma sağlandığı ve anlaşmaya varılan tapu maliklerinin hisseleri yönünden tapuda tescil işlemleri yapıldığı hâlde, davacı idarece tüm tapu malikleri davalı gösterilerek eldeki davanın açıldığı anlaşılmakta olup Mahkemece ... ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... dışındaki davalılar ile dava açılmadan önce uzlaşma sağlandığından uzlaşmaya varılan davalılar hakkında açılan davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilerek,

davacı idare ile uzlaşmayan davalıların hisselerine düşen bedelin kamulaştırma bedeli olarak tespiti ile taşınmazın kamulaştırmaya konu edilen bölümünün tapu kaydının davacı idare ile uzlaşmayan davalıların hissesi oranında iptaline karar verilmesi ve idarece fazla depo edilen bedelin idareye iadesine dair hüküm kurulması gerektiği gözetilmeden yazılı şekilde tam paya göre ve infazda tereddüt oluşturacak şekilde karar verilmesi doğru görülmediğinden resen hesaplama yapılmak suretiyle bedel belirlenmiş,

öte yandan Dairelerince dosyaya celp edilen tapu kaydına göre dava konusu Kurtuluş Mahallesi 3 10... parselin karar tarihinden sonra yapılan ifraz işlemi sonucu 3 10... ve 17 parsel olarak tapuya tescil edildiği, daha sonra yapılan kadastro yenileme çalışmaları sonucunda ise aynı ada ve parsel numarası ile Hüseynibaba Mahallesi olarak tapuya tescil edildiği anlaşılmakla hükmün yeni taşınmaz bilgileri esas alınarak kurulması gerektiğinden davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın davalılar ... ..., ..., ..., ..., ...,

... ve ... hakkında açılan davanın kabulüne, diğer davalılar hakkında açılan davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesini tekrar etmiş, ayrıca davanın kabul edildiği davalıların isimlerinin hatalı gösterildiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki .. ili, .. ilçesi, .. Mahallesi (.. Mahallesi) 3 10... parsel (ifrazen 3 10... parsel) dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak değer biçilmesi ve yine aynı Kanun'un 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca taşınmaz malın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve enerji nakil hattı güzergâhı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirlenmek suretiyle irtifak hakkı karşılığının tespit edilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Davanın kabul edildiği davalı isimlerinin maddi hata sonucu yanlış yazıldığı anlaşıldığından kararın bozulması gerekmiştir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; 1. Davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (1) numaralı bendinin ( a,c, ç) alt bentlerinde bulunan " ... ...,..., ... " isimlerinin hükümden çıkartılması, yerlerine " ..., ..., ... " isimlerinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,