Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/9676 K.2026/4575

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Bursa ili, ..., ... 4 17... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için kıymet takdir komisyonu raporunda belirlenen bedelin düşük olduğunu, taşınmaz üzerinde bulunan ağaçların kıymet takdir komisyonu raporunda dikkate alınmadığını, yapı bedelinin de düşük hesaplandığını ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 17.04.2018 tarihli ve 2017/376 Esas, 2018/233 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin 17.04.2018 tarihli ve 2017/376 Esas, 2018/233 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 30.12.2021 tarihli ve 2020/2122 Esas, 2021/3194 Karar sayılı kararı ile dava konusu arsa niteliğindeki niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'da öngörülen emsal karşılaştırması yöntemine uygun şekilde değer biçen bilirkişi kurulu raporuna dayanılarak hüküm kurulmasında hata yapılmadığı, taşınmaza emsal ile eksik ve üstün yanları karşılaştırılarak değer belirlenmesinin yöntem itibarıyla doğru olduğu, ayrıca Dairenin uygulanan emsal taşınmaz ve düzenleme ortaklık payı kesintisiyle emlak rayiç değerlerine göre hesaplanan metrekare birim fiyatının taşınmazın konumuna göre makul ve adil olduğu gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin 30.12.2021 tarihli ve 2020/2122 Esas, 2021/3194 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan temyiz incelemesi sonucunda; dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgede uygulanan düzenleme ortaklık payı oranı ilgili Belediye İmar Müdürlüğünden sorularak, tespit edilecek oranda düzenleme ortaklık payı düşürülmek suretiyle taşınmazın metrekare birim bedelinin hesaplanması gerekirken, emsal taşınmazdan kesilen oran esas alınmak suretiyle yetersiz araştırma ve eksik incelemeye dayanan bilirkişi raporunun hükme esas alınması ve davanın niteliği gereği davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesi gerektiği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin ilâm başlığında belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı taraf adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin ilâm başlığında belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; fazla depo edilen bedelin bankadan çekilmiş olması halinde çekilme tarihinden itibaren faizi ile iade edilmesine, çekilmemişse birikmiş nemaları ile birlikte müvekkili idareye iadesine karar verilmesi gerektiğini, dava konusu taşınmaz için belirlenen bedelin yüksek olduğunu, emsal seçimi ve karşılaştırmasının kanunun aradığı şartlara uygun olarak yapılmadığını, emsal alınan taşınmazın dava konusu taşınmaz ile benzer niteliklere sahip olmadığını, emsal taşınmazın nitelikleri itibarıyla dava konusu taşınmazdan çok daha değerli olduğunu, taşınmazın 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında mezarlık alanında kalması nedeniyle emsallerine göre değerinin düşük olduğunu ileri sürmüştür.

2. Davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; bozma kararı uyarınca dosya kapsamına giren Gemlik Belediye Başkanlığının cevabi yazısı doğrultusunda bilirkişilerce düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılmaksızın dava konusu taşınmaza ilişkin kamulaştırma bedelinin 1.374.649,60 TL olarak hesaplandığını, bu raporun hükme esas alınması gerektiğini, taşınmazın metrekare birim bedelinden %40 oranında düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılmasının hukuka aykırı olduğunu, bozma sonrasında alınan bilirkişi raporunda su kuyusu bedeli ile beton direkli tel çit bedelinin hesaplamaya dahil edilmemesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasında kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki taşınmazın zeminine 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak; üzerinde bulunan yapılara aynı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca resmi birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülerek; ağaçlara ise yaş, cins ve verim durumlarına göre değer biçilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla davacı idare vekilinin tüm, davalı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Dava konusu taşınmaz üzerinde yer alan yapılar için toplam 7.537,60 TL bedele hükmedildiği ve bu hususta Dairemizce bozma yapılmadığı hâlde, davalı taraf lehine oluşan usuli kazanılmış hak gözetilmeksizin bozma sonrasında yapı bedelinin eksik hesaplanması suretiyle aza hükmedilmesi bozmayı gerektirir. Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davacı idare vekilinin tüm, davalılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davalılar vekilinin İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik temyiz itirazının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (3) numaralı bendinin hükümden tümüyle çıkartılması, yerine "Kamulaştırma bedelinin 829.972,60 TL olarak tespiti ile davanın açıldığı tarihten 4 ay sonraki tarih olan 15.12.2017 tarihinden ilk karar tarihi olan 17.04.2018 tarihine kadar işleyecek yasal faizi ile birlikte bedelin davalıya derhal ödenmesine" cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine, davalıdan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,