Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2011/13205 K.2012/561

Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı alacak davasına dair kararın temyiz incelemesi duruşmalı olarak davacı ve davalı tarafından süresi içinde istenilmekle gün tayin edilerek taraflara gönderilen davetiyelerin tebliğ edilmesi üzerine belli günde davacı ve davalı vekilleri geldiler. Hazır bulunanların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü. Uyuşmazlık, 360.000 Euro kira alacağının tahsili, sözleşmenin feshi ve kiralanan iş makinelerinin iadesi istemine ilişkindir. Mahkemece davanın reddine karar verilmesi üzerine hüküm davacı vekili ve davalı vekili tarafından ayrı ayrı temyiz edilmiştir.

Davada dayanılan ve hükme esas alınan 16.8.2008 düzenleme tarihli ve altı ay süreli kira sözleşmesi konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmamaktadır.

Sözleşme ile bir kısım iş makineleri aylık 60.000 Euro bedelle davalıya kiralanmış, sözleşmenin özel şartlar bölümü 5. maddesinde kiracının ekipmanı iyi, çalışır durumda teslim alacağının ve ekipmanı aynı iyi, çalışır durumda iade edeceği, özel 6. maddesinde de kiracının ekipmanın tüm risklere karşı sigortalanmasından, kiralama dönemi boyunca ekipmanın bakımından, İstanbul’dan Hollanda’ya yapılacak nakliyenin ücretinden, nakliye sigortasından, Hollanda’daki gümrük ve elleçleme masraflarından sorumlu olacağı, buna karşılık kiralayanın da Hollanda’dan İstanbul’ yapılacak nakliyenin ücretinden, nakliye sigortasından,

Türkiye’deki gümrük ve elleçleme masraflarından sorumlu olacağı kararlaştırılmıştır. Bu şartlar geçerli olup tarafları bağlar. Sözleşmeye göre kiralananlar Hollanda’ya gönderilip orada kullanılacaktır.

Dosyada bulunan taraflar arasındaki yazışmalara göre, kiralanan makineler 11.9.2008 tarihinde yola çıkarılmış olup 15.9.2008 tarihinde ulaşması beklenmektedir.Davalı,18.9.2008 tarihinden itibaren yaptığı yazışmalarda, makinelerin Hollanda’ya ulaştığı anda kullanıma uygun olmadığını, tamirinin uzun zaman alacağını, tamir işlerinin ancak davacının onayı olursa yapılacağını, makinelerin kullanılmadığı sürece kira ödenmeyeceğini bildirmiş, davacı şirket adına ... de makinelerin gönderilmeden önce kontrollerinin yapıldığını, kullanıma uygun olduğunun tespit edildiğini belirterek, makinelerin ayıplı olduğunu kabul etmemiştir.

Borçlar Kanunu’nun 249. maddesi, kiralayana, kiralananı akitten maksut olan kullanmaya yararlı bir halde kiracıya teslim ve kira süresi boyunca da bu halde bulundurmak yükümlülüğü getirmiştir. Maddenin ikinci fıkrasına göre ise kiralananın akitten maksut olan kullanmanın mümkün olamayacak ya da önemli derecede azalacak şekilde teslim edilmesi halinde, kiracı kira bedelinden indirim yapılmasını isteyebileceği gibi sözleşmeyi de feshedebilir.

Borçlar Kanunu’nun 250.maddesi hükmü gereği de kiralananın kira müddeti boyunca kiracının bir kusuru olmaksızın akitten maksut olan kullanmanın mümkün olmayacak ya da önemli derecede azalacak hale düşmesi halinde, kiracı kira bedelinin indirilmesini isteyebilir ya da ayıp uygun bir süre içinde giderilmez ise sözleşmeyi feshedebilir.Bunun için kiracının öncelikle uygun bir süre tanıyarak, söz konusu ayıbın verilen süre içinde giderilmesini istemesi gerekir.

Diğer yandan Borçlar Kanunu’nun 266 / 3 maddesine göre kiracının kiralananı iyi bir halde teslim aldığı asıl olup, sözleşmenin özel 5. maddesinde de kiracının ekipmanın iyi, çalışır durumda teslim alacağı ve ekipmanı aynı iyi, çalışır durumda iade edeceği kararlaştırılmıştır. Yine sözleşme hükümlerine göre kiralananın Hollanda’ya götürülmesi yükümlülüğü kiracı davalıya aittir.

Bu durumda tacir olan davalının yasa gereği basiretli davranarak kiralananın mevcut durumunu yola çıkarmadan önce kontrol ve tespit ettirerek kiralananı bu şekilde teslim alması gerekirken, bu kontrolü Hollanda’da yapmış, kiralananların hasarlı ve kullanılamayacak durumda olduğunu da taraflar arasında yapılan yazışmalara ve kiralananların fotoğraflarına dayandırmıştır.

Makinelerin durumu hakkında ne Türkiye’de, ne de Hollanda’da mahkeme aracılığı ile yaptırılmış bir tespit bulunmamaktadır. Yasa ve sözleşme gereği kiralananın iyi durumda ve kullanılmaya elverişli şekilde kiracıya teslim edildiği asıl olduğuna göre aksini davalının kanıtlaması gerekirken, davalı bu konuda yeterli delil sunamamıştır.

Bilirkişi raporunda dosyada bulunan fotoğraflardan makinelerde arızalı ve hasarlı kısımların görüldüğü belirtilmiş ise de, bunların hangi aşamada ve kiralanan kimin elindeyken meydana geldiği belli olmadığı gibi, hasarlı olduklarının kabulü halinde dahi, yukarda açıklandığı üzere davalı kiracı Borçlar Kanunu’nun 249 / 2 maddesi hükmü gereği kira parasından uygun bir indirimin yapılmasını talep ya da sözleşmenin feshi yoluna gitmemiştir.

Bu durumda sözleşme gereğince davalı kiracı kira paralarından sorumlu olup mahkemece davanın kabulü ile kira parasının tahsiline, sözleşmenin feshine, sözleşmenin 7. maddesine göre giderleri davacı tarafından karşılanmak koşulu ile kiralananın iadesine karar verilmesi gerekirken, kiralananın davalıya kullanılmaya elverişli şekilde teslim edildiğinin kanıtlanamadığından söz edilerek davanın reddine karar verilmesi doğru görülmediğinden hükmün bozulması gerekmiştir.