Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2022/4020 K.2024/21

Taraflar arasında arsa tahsisinin iptali kararının geçersiz olduğunun tespiti bu konuda oluşan muarazanın giderilmesi, davalı tarafından haksız olarak tahsil edilen tutarların iadesi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ile imzaladıkları 24.09.1999 tarihli sözleşme uyarınca müvekkiline arsa tahsisi yapılarak tahsis bedeli olarak kararlaştırılan 52.200 TL’nin 1/4'ü peşin kalanının 11 taksitle ödeneceğinin, memur maaş artışının kalan borca yansıtılacağının kararlaştırıldığını, müvekkili tarafından davalıya bu kapsamda ödenme yapılmasına rağmen davalının protokolde yer almayan alt ..., ..., genel gider, elektrik, gecikme cezası adı altında müvekkiline 77.352,61 TL daha borç tahakkuku yapılarak ihtar gönderdiğini,

bunu takiben arsa tahsisinin iptaline karar verildiğini ileri sürerek davalı kooperatifin arsa tahsisinin iptaline ilişkin kararının iptaline, müvekkilinin alt ... bedelinden sorumlu olmadığının tespiti ile alt ... bedeli olarak alınan paradan şimdilik 5.000 TL’nin tahsiline, fazla alınan ... bedelinden şimdilik 5.000 TL’nin tahsiline, memur maaş katsayı artışından dolayı fazla alınan 11.954 TL nin tahsiline, KDV iadesine ilişkin eksik ödenen 1.911 TL'nin tahsiline, hizmet bedeli adı altında tahsil edilen paralardan şimdilik 5.000 TL'nin tahsiline,

fahiş miktarda tahsil edilen gecikme faizinden dolayı 40.000 TL'nin tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında akdedilen arsa tahsis protokolü uyarınca davacının ... ile müvekkili arasındaki arsa tahsis protokolü hükümlerini de aynen kabul ettiğini, ayrıca 12.08.2000 tarihli taahhütname ile de davacının proje genel altyapı ve çevre düzeni ile peyzaj dahil olmak üzere imalatların bedelini müvekkiline ödemeyi taahhüt ettiğini, davacının yaptığı ödemelerin memur maaş katsayısı oranında arttırılan arsa taksitlerine, genel alt ... bedellerine, ... bedellerine, elektrik bedellerine, zamanında yapılmayan ödemelere yürütülen gecikme zamlarına mahsup edildiğini, davacıya keşide edilen ihtarname ile ödenmesi gereken borç miktarının bildirildiğini, ödeme yapılmaması üzerine arsa tahsisinin iptal edildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; uyuşmazlığın çözümünde arsa tahsisine ilişkin olarak taraflar arasında akdedilen arsa tahsis protokolü ve davacı tarafından tek yanlı olarak imzalanan 12.08.2000 tarihli taahhütname hükümleri uygulanacağı, protokol çerçevesinde davacıya 52.200,00 TL bedel üzerinden arsa tahsis edildiği, arsa tahsis bedelinin %25'i peşin kalanı 11 eşit taksitle ödeneceğinin, taksit tutarlarının memur maaş artışlarına yapılan zam oranında artırılacağının, zamanında ödenmeyen taksitlere ise 6183 sayılı Kanunun 51/1 nci maddesi uyarınca gecikme zammı uygulanacağının kararlaştırıldığı, buna göre;

1. Davacının arsa tahsisinin iptali talebine ilişkin olarak; hükme esas alınan bilirkişi raporlarında açıklandığı üzere davacı tarafından arsa tahsis bedelleri, memur maaş artışından kaynaklanan fark tutar ve geç ödemeden kaynaklı gecikme faizleri tümüyle ödenmiş olup arsa tahsis bedeli kapsamında davalının herhangi bir alacağı bulunmadığından arsa tahsisinin iptaline ilişkin genel kurulda alınan kararın taraflar arasındaki protokol hükümlerine aykırı olduğunun tespiti ile muarazanın bu şekilde giderilmesine,

2. Memur maaş artış kat sayısından (...) dolayı fazla tahsil edilen 11.954,00 TL'nin tahsili istemine ilişkin; davacının davalıya ödemesi gereken memur maaş artışından kaynaklı fark toplamının hükme esas alınan bilirkişi raporlarunda 5.219,77 TL olarak hesaplandığı, ... farkından dolayı davacıdan fazla tahsil edilen tutar 9.533,60 TL olup bu tutarın davacıya iade edilmesi gerektiği gerekçesiyle davacının talebi doğrultusunda söz konusu alacağın tahsilat tarihleri itibariyle davalıdan tahsiline,

3. Davacının alt ... ve hizmet bedelinden sorumlu olmadığının tespiti ile ödenen tutarın iadesi talebine ilişkin olarak; dava dışı ... ile davalı ... arasında imzalanan 09.12.1998 ve 25.01.1999 tarihli protokollere göre donatı yapıları, genel alt ... ve kentsel tasarım yapılarının ... tarafından projelendirilerek inşa edileceğinin ve oluşan maliyetin konut yapımcıları arasında paylaştırılacağının kararlaştırıldığı,

bu hükme paralel bir şekilde taraflar arasında akdedilen arsa tahsis protokolünün 1/10 ve 3/10-11-12-17 nci maddesi hükümleri uyarınca davacının ... tarafından yapılan genel alt ... bedellerinden hissesine düşen payı ödemesi gerektiği, 12.08.2000 tarihli taahhütname içeriğinde de davacının alt ... bedellerine ilişkin sorumluluğunun benimsendiği, genel giderlere ilişkin olarak arsa tahsis protokolünün 4/5 nci maddesine göre imar planı mimari proje yapımı, alt ... yapımı, kontrollük hizmetleri ve idari hizmetler karşılığı olarak ... ve Birlik genel kurulunca kararlaştırılan hizmet bedellerinin kooperatifçe ödeneceğinin kararlaştırıldığı,

davacıdan talep edilen hizmet bedellerinin ... genel kurul ve yönetim kurulu kararlarına dayandırılarak tahakkuk ettirildiği ve protokol hükümleri çerçevesinde davacıdan talep edilmesinin tarafların borç ve yükümlülüklerine aykırı olmadığı gerekçesiyle davacının alt ... ve hizmet (genel gider) bedellerinden sorumlu olmadığına yönelik talebinin reddine,

4. ... bedeli talebinin hukuki dayanağı olmadığından şimdilik 5.000 TL'nin iadesi talebine ilişkin olarak; taraflar arasındaki protokol hükümleri çerçevesinde ... bedelinden davacının payı oranında sorumlu olup fazla ödediği bir tutar da bulunmadığı gerekçesiyle buna ilişkin talebin reddine,

5. Davacının ... dolayı fazla faiz tahakkuk ettirildiği iddiası ile ilgili olarak hükme esas alınan bilirkişi raporlarındaki hesaplamalar doğrultusunda fazla faiz tahakkuk iddiasının yerinde olmadığı gerekçesiyle buna ilişkin talebin reddine,

6. Davalının ... 19. Asliye Hukuk Mahkemesinde dava dışı ... aleyhine açtığı davada mahkemece arsa tahsisinden dolayı ödediği KDV'ye yönelik iade hükmü kurulduğu, verilen hüküm doğrultusunda iade edilmesi gereken bakiye 1.911,00 TL KDV'nin iade edilmesi talebine ilişkin olarak; davalı ... tarafından dava dışı ... aleyhine açılan dava ve icra takiplerinden ... tarafından ...'a toplam 1.655.258,52 TL KDV iadesi yapıldığının anlaşıldığı, arsa tahsis bedeli davalıya KDV'li olarak ödendiğinden konut tahsisi yapılan kooperatiflere tahsise konu arsa miktarları oranında iadesi gerektiği, bilirkişi raporlarında davacıya iadesi gereken KDV miktarının 5.920,64 TL olduğu ve bu tutarın davalı kayıtlarına göre davacı borcundan düşüldüğü gerekçesiyle davacının KDV'ye yönelik talebiin reddine verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; kararın eksik incelemeye dayandığını, davalının KDV iadesinden mahsup ettiği kısmını da davacı kooperatifin ortaklarına isabet eden bedel nispetinde ödenmesi gerektiğini, davacının alt ... bedelinden dolayı davalıya bir borcunun bulunmadığını, mahkemenin sözleşme hükümlerini dikkate almadan davacıyı alt yapıdan sorumlu tuttuğunu, bilirkişi raporunda davacının ...'dan kaynaklanan borcunun eksik ve hatalı hesaplandığını, davacının ... bedelinden dolayı bir sorumluluğunun olmadığını, ... bedeli konusunda bilirkişi raporuna yaptıkları itirazın dikkate alınmadığını,

davacının fazla ödemeler bakımından alacaklı olduğunu, müvekkil ödemelerinin öncelikle ana para borcundan mahsubunun yapılarak kalan bedele faiz işletilmesi gerektiğini, mahkemece gecikme zammı oranlarının 6098 sayılı Borçlar Kanunu'nun 120 nci maddesine aykırı bir şekilde belirlediğini, davalının davacıdan olan alacağının 6183 sayılı Kanun'a göre tahsil edilecek bir alacak olmadığını beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; eksik inceleme ile karar verildiğini, ...'den arsa bedeli için ... uygulamanın nasıl yapıldığının örneklenmesi ile birlikte sorulmadan karar verildiğini, davacı kooperatifin sözleşmeden doğan yükümlülüklerini tam olarak yerine getirmeden arsa tahsisinin iptaline ilişkin kararın iptalini talep hakkı bulunmadığını, bu noktada raporlar arasında oluşan çelişkinin giderilmediğini, davacı kooperatifin tespit edilen borç ve yükümlülükleri nedeni ile mütemerrit olduğunun dikkate alınmadığını,

taraflar arasındaki sözleşmenin bütünlüğü kapsamında sadece arsa bedelinin asıl borç nedeni olarak kabul edilemeyeceğini, asıl arsa tahsis eden ...'nin uyguladığı ... esas alınarak yeniden hesaplanan arsa tahsis bedeli ve gecikmeden doğan farkların ödenmesinden davacı kooperatifin sorumlu olduğunu, davacının arsa bedelinden dolayı fazla ödemesinden söz edilemeyeceğini, rapordaki hesaplamaların hatalı olduğunu beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, kamu düzenine aykırılığın da tespit edilmemesine göre tarafların istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Taraf vekilleri, temyiz dilekçesinde istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri temyiz nedeni olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacıya yapılan arsa tahsisinin davalı tarafından iptali kararının geçersiz olduğunun tespiti bu konuda oluşan muarazanın giderilmesi, davalı tarafından haksız olarak tahsil edilen tutarların iadesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 369 ncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 nci maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanunun 371 nci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanunun 370 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,