Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2022/4266 K.2023/2962

Taraflar arasında açılan Kooperatifler Kanunundan kaynaklanan hakların kullanımı davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı kooperatif vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı kooperatif vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili ; davacının üyesi olduğu davalı konut yapı kooperatifi tarafından her ay gerçeğe aykırı borç bildirimi yapıldığını, bu nedenle ihtarname çekilerek borcun kaynağını incelemek için kooperatif banka hesap bilgileri ile bilanço ve gelir gider farkı hesabının onaylı suretinin gönderilmesini talep ettiklerini, (ihtarname tarihi: 18 Mart 2016), ancak kooperatif tarafından karşı ihtarname çekildiği ve eksik aidat ödemesi yapılmazsa üyelikten ihraç edileceği bildirildiğini, (keşide tarihi: 21 Nisan 2016) borcu olmadığını ve davanın kabulü ile kooperatif banka hesap hareketleri, defter kayıtları , bilanço gider ve gelir gider farkı hesabına ilişkin tüm evrakların onaylı suretlerinin davalıdan alınarak davacıya teslimini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili ; davacının kooperatife sözlü ya da yazılı başvurusu olmadığını, kooperatifi zor durumda bırakmak ve haksız vekalet ücreti ödetmek için bu davayı açtığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla.

Kooperatif ortaklarının hangi belgeleri inceleyebileceğinin 1163 Sayılı Kooperatifler Kanununda açıkça yazıldığını, bu belgeler dışında ticari defterler ve haberleşme ile ilgili hususları incelemesinin genel kurulun açık müsaadesi veya yönetim kurulu kararı ile mümkün olduğunu, ortağın bilgi edinme hakkının mutlak olduğu ana sözleşme veya kooperatif organlarının herhangi birisinin kararıyla bertaraf edilemeyeceği veya sınırlandırılamayacağı, davacı yana ihtar edilen borç bildirimi nedeniyle kooperatife ait bilanço ve gelir gider farkını talep etmekte hukuki yararının olduğunu,

yine davacının ihtarname ile bu hususta talepte bulunduğu anlaşıldığından bu talepleri bakımından davanın kısmen kabülüne, ancak defter ve banka hesap hareketlerinin onaylı sureti istenemeyeceğinden buna ilişkin talepleri bakımından davanın kısmen reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesi’nin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kooperatif vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı kooperatif vekili istinaf dilekçesinde : usul bakımından delillerin mahkemece toplanmadığı, esas yönünden ise davacının her yıl yapılan genel kurul toplantısına katıldığını ve davet tutanağı ekinde kooperatifin bilanço gelir gider hesabının üyelere tebliğ edildiğini, ayrıca davacının bu yönde bir talebinin de olmadığını bildirerek, davanın haksız vekalet ücretine yol açacağını bildirerek davayı istinaf etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalı kooperatifin cevap süresinde cevap dilekçesini sunmadığı, yine delil de bildirmemiş olduğu, davalının delillerin toplanmadığına ilişkin itirazının yerinde olmadığı, davacının sunduğu ihtarname içeriği ve davalıya tebliğ evrakı da dikkate alındığında kooperatifin davacının talebi olmadığına ilişkin itirazının da yerinde görülmediği, bu nedenle mahkemece tesis edilen kararda usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı kooperatif vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesi’nin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kooperatif vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı kooperatif vekili ; üyelerin ödeme kayıtları kooperatif defterine yöneticilerin usulsüzlüğü nedeniyle geçirilemediğini, kooperatif tarafından tüm üyelere geçmişe yönelik ödeme belgelerini ibraz etmesi gerektiği ihtarname ile bildirildiğini, davacı tarafından bildirim yapılmadığını, ayrıca borca ilişkin ihtarnamenin iyi niyetle gönderilen uyarı belgesi olduğunu, davanın kötü niyetle açıldığını ileri sürerek ve re'sen dikkate alınacak nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuşlardır.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, Kooperatifler Kanunundan kaynaklanan hakların kullanımı davasıdır.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı HMK 114. madde.

3. Değerlendirme 1. 6100 sayılı HMK’nın 114/1-h maddesinde davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması açıkça dava şartları arasında sayılmıştır. Dava şartı olarak hukuki yararın varlığı mahkemece davanın açıldığı tarihe göre kendiliğinden ve yargılamanın her aşamasında gözetilmesi gerekir.

2. Bu halde, ilk derece mahkemesinde davacının borcu olmadığına dair açılacak menfi tespit yani eda davasında, eldeki dava ile ileri sürmek istediği vakıalar her halükarda tartışılacağından, eda davasında tartışılabilecek durumlar hakkında salt tespit davası açılmasında hukuki yarar bulunmadığından, mahkemece davanın hukuki yarar yokluğundan usulden reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile kabul kararı verilmesi hatalı olmuştur.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. Davacının tespit davası açılmasında hukuki yarar bulunmadığından, mahkemece davanın hukuki yarar yokluğundan usulden reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile kabul kararı verilmesi hatalı olmakla, bu nedenle ilk derece mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,