Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2023/2522 K.2025/121

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının ... Belediyesince ihale edilen ... Rekreasyon Alanı 2. Etap Yapım İşinin ihalesini aldığını, işin yapımında tamamen davalının özensizliği sebebiyle davacının zarara uğradığını, şartnamede yer almayan bir takım işleri ihtirazî kayıt koyarak yapmak zorunda kaldığını, ihale şartnamesinde mahal listesinde, pursantaj listesinde yer almayan işlerin davacıya yaptırıldığını, bunlara ilişkin eksik ödeme yapıldığını, ayrıca ihale şartnamesinde yer alan bir kısım (yaklaşık 1/3) alanın davalı tarafından tek taraflı ihaleden çıkarıldığını belirterek şimdilik 10.000,00 TL’nin dava tarihinden işleyecek yasal faiziyle davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının öncelikle ihale yapan kuruma başvurması gerektiğini, bunun zorunlu idari başvuru yolu olduğunu, ayrıca dava konusu olan toplam alanın 1/3'ünün davacıya sorulmadan eksiltilmediğini, davalı idare ile davacı arasında mutabakata varılarak artan-azalan hesaplarında iş eksilişi yapıldığını, mutabakata varılmadan hiçbir iş kaleminin yapılmasının söz konusu olmadığını, davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 04.11.2015 tarih ve 2014/49 E., 2015/486 K. sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BİRİNCİ BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

İlk Derece Mahkemesi kararının süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesinin 20.06.2017 tarih, 2016/3333 Esas, 2017/2639 sayılı kararı ile tarafların iddia ve savunmaları özetlenip, mahallinde keşif yapılarak bilirkişi raporu alındığı ve bilirkişilerden alınan 06.06.2015 tarihli raporun karara dayanak alındığı ve yerinde görüldüğü belirtilerek hüküm kurulduğu ancak davacının talebinin kısmen kabulüne dair verilen kararın hangi maddi ve hukuki sebebe dayandırıldığı savunmanın red nedenleri gösterilmediğinden açıklanmadığı, gerekçesi olmayan kararın temyiz incelemesi de yapılamayacağı, gerekçesiz karar verilmesi usul ve yasaya aykırı bulunduğu belirtilerek kararın davalı yararına bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilamına uyulmasına ve davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. İKİNCİ BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

İlk Derece Mahkemesi kararının süresi içinde taraf vekillerince yasal süresi içerisinde temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesinin 2019/1176 E. 2019/4651 K. sayılı kararı ile Yapım İşleri Genel Şartnamasi 21. ve 39. madde dikkate alınarak davacının sözleşme kapsamında yaptığı ödenmeyen iş bedeli yanında sözleşme dışı iş ve imalât bedeli talebi de dava dilekçesinin 3. sayfasının son paragrafına göre talepleri arasında bulunduğundan bu kapsamda ve davalının ve kontrol teşkilatının talimatları ile sözleşme, projeler,

mahal listeleri ve pursantaj listesinde bulunmayan imalâtların nelerden ibaret olduğu HMK'nın 31. maddesi gereğince hakimin davayı aydınlanma ödevi kapsamında davacıya açıklattırılarak talepler açık ve belirgin hale getirilmesi ve sonrasında sözleşme kapsamında yapılan iş ve imalâtlardan ara ve kesin hakedişlere giren iş ve imalâtlar yönünden Yapım İşleri Genel Şartnamasi 39. maddeye uygun itiraz bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi ve bunun sonucunda bu kalemden alacak talep edilip edilemeyeceği belirlenmesi,

sözleşme dışı yapılan işlerden alacak kalemlerinin aynı şekilde hakedişlerde yer alıp almadığı ve usulüne uygun itiraz bulunup bulunmadığının belirlenmesi, sözleşme dışı olup da hakedişe girmeyen iş ve imalât bedelleri ile ilgili yukarıda yapılan açıklamalara göre sözleşme götürü bedelli olduğundan %10 fazlasının sözleşme fiyatları ile %10'dan fazlasının ise vekâletsiz iş görme hükümleri uyarınca yapıldığı zamanlardaki mahalli serbest piyasa rayiçleri dikkate alınarak hesaplanması, sözleşmede güncelleme yapılacağına ilişkin bir hüküm de bulunmadığından güncelleme yapılmaksızın hesabın yapılması hususu da dikkatten kaçırılmaması,

seçilecek uzman bilirkişiler kurulu aracılığıyla bilirkişiden, mahkemenin ve Yargıtay'ın denetimine elverişli rapor alınarak, davacı yüklenicinin talepleri yukarıda belirtilen ilkeler doğrultusunda saptanması ve saptanan bu bedelden davacı tarafından yapıldığı ispatlanabilen ödemelerin mahsubuyla varsa kalan bakiyenin tahsiline hükmetmesi gerektiği belirtilerek bozulmuştur.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilamına uyulmasına ve davacının hak edişlere şerh düştüğü itiraz ve davalı idareye verdiğini dilekçe içeriğinin yapım işleri genel şartnamesindeki 39. ve 40. maddedeki unsurları taşımadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; idareye verilen dilekçe ve hakedişlere yapılan itirazın Yapım İşleri Genel Şartnamasinde belirtilen usule uygun olduğu beyan ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili istemine ilişkindir.

Davacı vekilinin 13.06.2014 tarihli ve 10 numaralı hakedişe itirazında "idareye verilen 12.06.2014 tarih ve 1006243-17763 sayılı dilekçemde yazılı itirazi kaydı ile imzalıyorum" şeklinde şerh düştüğü, bahsi geçen dilekçe içeriğinde "adı geçen ihale şartnamesine, pursantajlara, mahal listesine, ve projede yer alan eksikliklere karşı Kütahya 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/49 E. sayılı dosyası ile dava açmıştım.

Bu dava için sunduğum dava dilekçesinde gerekçelerimi ayrıntısı ile bildirdim. Bu sebeple Kesin hak edişimi imzalamadan önce bu davada belirttiğim itirazlarımı, hak ve alacaklarımı saklı tutuyorum. Bu itiraz ve iddialarım çerçevesinde kesin hak edişimi imzalayacağımı bilginize sunarım." şeklinde beyanı olduğu ve bu hali ile itirazın Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 39. maddesinde belirtilen usule uygun olduğu sabittir.

Bu durumda mahkemece yapılacak iş davacının dava dilekçesindeki alacak kalemleri için talep ettikleri miktar davacıya açıklattırılarak; sözleşme ve eki şartnameler hükümleri çerçevesinde, dava tarihi itibariyle işin kesin hesabının davalı yana çıkartılması, çıkartılacak kesin hesabın yükleniciye tebliğ edilmesi, yüklecinin kesin hesaba itirazı halinde, itirazı da eklenerek kesin hesabın yeniden düzenlenip mahkemeye gönderilmesi için davalı iş sahibine uygun süre verilerek, çıkartılan kesin hesaba itiraz edilmemişse, sözleşme kapsamındaki alacak kalemleriyle ilgili üzerinde uyuşulan kesin hesap sonuçlarına göre hüküm kurulması,

sözleşme dışı imalât bedellerinin de hükme esas alınan raporu veren bilirkişi kurulundan alınacak gerekçeli ve denetime elverişli ek raporla az yukarıda belirtilen biçimde araştırılıp Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 23. maddesi hükmüne göre hesaplattırılarak davanın sonuçlandırılması, davalı iş sahibi tarafından çıkarılacak kesin hesaba yüklenici tarafından itiraz edilmişse yine yukarıdaki paragraflarda belirtilen hususlar dikkate alınarak,

tarafların itirazları da göz önünde tutulmak suretiyle tasfiye kesin hesabının 28.12.2020 tarihli raporu hazırlayan son bilirkişi kurulundan alınacak ek raporla çıkarılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken bu hususlar üzerinde durulmadan eksik ve yanlış değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, kararın davacı lehine bozulması uygun görülmüştür.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının davacı yararına BOZULMASINA,

İstek hâlinde peşin alınan temyiz harcının ilgiliye iadesine,

Karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme isteminde bulunulabileceğine,