Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2023/2873 K.2025/378

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar davacı vekili tarafından temyiz edilmekle kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'na ait ...Öğrenci Yurdu ve ...Öğrenci Yurdu projelerinin makine mühendisliği projelendirme hizmetleri konusunda davalı şirket ile müvekkili şirketin sözlü olarak anlaşmaya vardığını, projelerin müvekkili şirketçe tamamlanarak teslim edildiğini, ancak bedellerinin ödenmediğini belirterek, projelendirme hizmetleri bedelinin BK.'nın 366. maddesi doğrultusunda bilirkişi marifeti ile tespit edilerek, şimdilik 22.000,00 TL'nin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş 22.03.2013 tarihli ıslah dilekçesi ile de alacağını 75.699,00 TL ye çıkarmıştır.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının ...işi için kendi isteğiyle proje vermiş olduğunu, projenin üzerinden bir yıldan fazla zaman geçmiş olması nedeniyle davanın zamanaşımına uğradığını, ...öğrenci yurdu için proje hazırlayan bütün firmaların projeyi bedelsiz olarak idareye verdiklerini, idarenin bu proje için ihale açmadığını, idarenin ne müvekkili firmayla ne de diğer firmalarla sözleşme yapmadığını, davacının Çorum'da uygulanan ve bedeli alınmış olan bu projenin Çankırı'da da bedelsiz olarak uygulanmasına rıza gösterdiğini, davacının ihalesi ve sözleşmesi dahi olmayan bir iş için bedel talep edemeyeceğini,

davacının ...projesi için ise ön çalışma yapmış olduğunu, ön çalışmanın ücret talebi için yeterli olmadığını, idarenin ön projeyi kabul etmemesi nedeniyle yeni bir firmayla anlaşmak zorunda kalındığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemenin 31.03.2015 tarihli ve 2014/750 Esas, 2014/151 Karar sayılı kararı ile taraflar arasında sözlü eser sözleşmesinin kurulduğu, dava konusu işler bakımından herhangi bir bedel ödenmediği, projelerin imal edildiği yıl mahalli piyasa rayiçleri üzerinden davacının toplam 8.734,10 TL alacağa hak kazandığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, 8.734.10 TL'nin dava tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1. Mahkemenin 31.03.2015 tarihli kararının süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (kapatılan) 15. Hukuk Dairesi'nin 30.05.2016 tarihli, 2015/5345 E., 2016/3008 K. sayılı ilamı ile mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporlarında davacının iş bedelinin hesaplanmasında bayındırlık birim fiyatları ile dava dışı idarece belirtilen miktarların esas alındığı, oysa ki taraflar arasında yazılı sözleşme bulunmadığı gibi iş bedeli konusunda da uyuşmazlık bulunduğu,

dava tarihinde yürürlükte bulunan 818 sayılı BK'nın 366. maddesi uyarınca işin yapıldığı tarihteki piyasa rayiçlerine göre ...Öğrenci Yurdu Projesinin,...Yurt Projesinin revize edilerek kullanıldığı, ...Öğrenci Yurdu Projesinde ise işin tamamının davacı tarafından gerçekleştirilmediği de gözetilerek davacının yaptığı kısma ilişkin iş bedelinin hesaplatılarak, davacının hakettiği toplam iş bedeli belirlenip sonucuna göre hüküm kurulması gerektiği belirtilerek mahkeme kararı bozulmuştur.

2. Mahkemenin 11.12.2018 tarihli ve 2016/732 E., 2018/77404 K. sayılı kararı ile bozma sonrası alınan 27.01.2017 tarihli rapor ile 11.04.2018 tarihli raporun birbirini esas itibariyle teyit eder mahiyette olduğu ancak ...Öğrenci Yurdu Projesinin,...yurt binası mekanik projelerinin aynısı olmasından dolayı 27.01.2017 tarihli raporda %50 bedel indirimi gerçekleştirilerek 1.182,06 TL olarak alındığı, yine ...öğrenci yurdu proje işinde davacının ifa ettiği edime göre toplam rayiç hizmet bedelinin %25’ini talep edebileceğinin kabulüyle bu projeye ilişkin isteyebileceği, alacak miktarının da 6.370,00 TL olduğu gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile her iki hizmet bedeli toplamı olan 7.552,06 TL’nin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

Mahkemenin 11.12.2018 tarihli kararının süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (kapatılan) 15. Hukuk Dairesinin 17.02.2020 tarihli, 2019/2314 E., 2020/564 K. sayılı ilamı ile mahkemece bozmaya uyulmakla bozmada belirtilen hususlar yararına olan taraf için usulü kazanılmış hak oluşturacağından mahkemece bozma ilamı uyarınca araştırma yapılıp karar verilmesinin zorunlu hale geleceği,

bu durumda mahkemece yapılması gereken işin 6100 sayılı HMK'nın 281/II. maddesi uyarınca yeniden seçilecek konusunda uzman makine mühendisi bilirkişiden iş bedelinin dava tarihinde yürürlükte bulunan 818 sayılı BK 366. maddesi hükmünce işin yapıldığı tarihteki mahalli piyasa rayiçlerine göre hesaplama yapılması, ...1000 kişilik öğrenci yurdu projesinin,...yurt projesinin revize edilerek kullanıldığı dikkate alınarak belirlenecek iş bedelinden buna göre indirim yapılması,

...750 kişilik öğrenci yurdu projesinde ise lisans programının idareye teslim edilen projede yer aldığı ancak işin tamamının davacı tarafından gerçekleştirilmediği gözetilerek makine mühendisi projesinde davacı tarafın yaptığı kısma ilişkin iş bedeli ve bu suretle davacının hakettiği toplam iş bedeli konusunda gerekçeli ve denetime elverişli rapor alınıp değerlendirilmek suretiyle ilk kararın davalı tarafça temyiz edilmediği dikkate alınıp usulü kazanılmış hak ilkesi de gözetilerek sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile davanın kısmen kabulü isabetsiz olduğu gerekçesiyle bozulmuştur.

3. Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla, taraflar arasında şifai olarak düzenlenen eser sözleşmesine dayalı akdi ilişki olduğu, ...Öğrenci Yurdu Projesinin,...Yurt Projesi'nin revize edilerek kullanıldığı, ...Öğrenci Yurdu Projesi'nde ise işin tamamının davacı tarafından gerçekleştirilmediği Yargıtay bozma ilamı doğrultusunda denetime elverişli, hükme esas alınabilir raporundaki hesaplama nazara alınarak, ilk kararın davalı tarafça temyiz edilmemesi sebebi ile davacı lehine oluşan usulü kazanılmış hak gözetilerek,

davanın kısmen kabulü ile ...Yurt Binası Projesi için 2.364,12 TL, ...Yurt Binası Projesi için 6.370.00 TL olmak üzere, toplam 8.734,12 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsil edilerek davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebinin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; mahkemece bozma ilamı doğrultusunda, bilirkişi raporu aldırıldığını, aldırılan raporda bozma ilamına aykırı bir biçimde mahalli rayiçlerin tespiti yoluna gidilmeyerek bozmaya konu raporların tekrarı yoluna gidildiğini, kök rapora itiraz üzerine ek rapor aldırıldığını ve bu raporda da değişen bir şey olmadığını, dosyaya benzer işlere ilişkin faturalar konulmasına rağmen bu faturaların da dikkate alınmadığını, iki kez Yargıtay bozma ilamına sebep olunduğunu, ancak bilirkişilerin kendisine verilen mahalli rayiçlere göre hesaplama yapma görevini yine yerine getirmediğini,

somut verilere dayalı denetlenebilir bir rapor ortaya koyamadıklarını bilirkişi heyetinin Borçlar Yasası'nı hiçe sayarak, yasanın aradığı mahalli rayiç fiyatlari üzerinden hesaplama yapmadığını, makine mühendisleri odası tarafindan belirlenen rayiç fiyatlarını görmezden geldiğini ve bir kez daha Bakanlık cetveline göre hesaplama yapma yoluna gittiklerini yasaya aykırı olarak yapılan hesaplamalar ve yerel mahkemece bu hesaplamalara itibar edilerek hüküm tesis edilmiş olmasında hukuka uyarlık bulunmadığını beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili istemine ilişkindir.

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 ncü maddesinin 2 nci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 428. maddesi ile 439 ncu maddesinin 2 nci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının davacıdan alınmasına,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,