Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2023/2975 K.2024/3772

Taraflar arasındaki, TMK’nın 895 vd. maddelerine dayalı inşaatçı ipoteğinin tescili davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı, konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına yönelik verilen hükmün, davalı vekilince duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmiştir. Belli edilen günde davalı vekili Avukat ... ile davacı vekilleri Avukat ..., Avukat ...'nin gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

1-İlk derece mahkemesince, dava açıldıktan sonra 08.12.2022 tarihinde ipoteklerin tescil edildiği, bu nedenle davanın konusuz kaldığı, davacı lehine 500.000,00 TL tutarlı inşaatçı ipoteği yönünden vekalet ücreti verilmesi gerektiği sonucuna varılarak, dava konusuz kaldığından davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden 73.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak, davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

2-İlk derece mahkemesi kararına karşı taraflar vekillerince istinaf yoluna başvurulması üzerine, Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesince, davacının, 1.000.000,00 TL bedelli ipoteğin tescili için dava tarihinden önce 01.06.2022 tarihinde, 500.000,00 TL bedelli ipoteğin tescili için ise dava açıldıktan sonra talepte bulunduğu, dava konusu bu ipoteklerin davadan sonra 08.12.2022 tarihinde tescil edildiği, bu nedenle davanın konusuz kaldığı, davacı talebinin davadan ve ön inceleme duruşmasından sonra yerine getirildiği, davacının dava açmakta haklı olduğu,

bu nedenle, iki ipoteğin toplam tutarı üzerinden nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, sadece 500.000,00 TL’lik ipotek yönünden vekalet ücretine hükmedilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun reddine, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden esas hakkında karar verilmesine, buna göre; dava konusuz kaldığından, davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, 168.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

3-Bu karara karşı, davalı vekilince süresinde duruşmalı olarak temyiz yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü;

4-Kamu düzenine aykırılık hallerinin resen gözetildiği, istinaf nedenleriyle sınırlı ve usulüne uygun olarak istinaf inceleme ve denetiminin yapıldığı; dosya içeriği, kararın dayandığı gerektirici sebepler ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

5-Davalı vekilinin, vekalet ücretine ilişkin temyiz itirazlarına gelince;

Davanın konusuz kalması halinde mahkemenin yargılamaya devam ederek dava açıldığı zaman hangi tarafın haksız olduğunu tespit etmesi ve tutumuyla dava açılmasına sebep olan tarafı yargılama gideri ile mahkum etmesi gerekir.

6100 sayılı HMK’nın “Esastan Sonuçlanmayan Davada Yargılama Gideri” başlıklı 331.maddesinin 1.fıkrasında; davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkimin, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmedeceği.

“Yargılama Giderlerine Hükmedilmesi” başlıklı 332.maddesinde de; yargılama giderlerine, mahkemece resen hükmedileceği; yargılama gideri, tutarı, hangi tarafa ve hangi oranda yükletildiği ve dökümünün hüküm altında gösterileceği; hükümden sonraki yargılama giderlerini hangi tarafın ödeyeceği, miktarı ve dökümü ile bu giderlerin hangi tarafa yükletileceğinin, mahkemece ilamın altına yazılacağı, düzenlenmiştir.

Davanın konusuz kalması halinde davalının yargılama giderinden sorumlu tutulmaması için yeter ve zorunlu tek şart davanın açılmasına sebebiyet verilmemesidir. (Hukuk Genel Kurulu 18.04.2014 tarihli ve 2013/6 -1850 E, 2015/1180 K. )

Somut olayda, davalı ... Vakıflar Meclisinin 11.04.2022 tarih ve 159 sayılı kararıyla dava konusu inşaatçı ipoteklerinin tesis edilmesi talebinin kabulüne karar verilmiş, bu hususta ilgili tapu müdürlüğüne, davadan önce 01.06.2022 tarihinde, dava konusu ipoteklerden 1.000.000,00 TL bedelli ipoteğin, davacı şirket adına tescil edilmesi için yazı yazılmıştır.

Mahkeme ile tapu müdürlüğü arasındaki dosya arasında bulunan yazışmalardan, taşınmazın tapu kaydındaki bir takım ihtiyati tedbir şerhleri nedeniyle, dava konusu 1.000.000,00 TL bedelli ipoteğin tapu kaydına tescil edilemediği, söz konusu yazışmalar devam ederken 01.07.2022 tarihinde eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Nihayet, mahkemece, tedbirlerin ipoteğin tesciline engel olmadığının tapu dairesine bildirilmesi üzerine, dava konusu ipotekler davadan sonra tapu kaydına tescil edilmiştir. Bu durumda, davalı idarenin 1.000.000,00 TL bedelli ipoteğin tescili için tapu idaresine davadan önce yazı yazmış olduğu anlaşıldığından, bu ipotek yönünden dava açılmasına sebebiyet vermeyen davalının, vekalet ücretinden sorumlu tutulması doğru olmamıştır.

Bu durumda, Bölge Adliye Mahkemesince, yalnızca 500.000,00 TL bedelli ipotek yönünden, karar tarihinde yürürlükte olan tarife hükümlerine 73.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmesi gerekirken, yazılı şeklide karar verilmesi doğru olmamış ve hükmün bu nedenle davalı yararına bozulması gerekmiş ise de, yapılan bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, HMK’nın 370. maddesi uyarınca, sonucu itibariyle doğru olan Bölge Adliye Mahkemesi kararının gerekçesinin bu yönden değiştirilmesine ve hüküm fıkrasının aşağıdaki şekilde düzetilmesine karar vermek gerekmiştir.