Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2023/3461 K.2023/3744

I. DAVA

Asıl ve birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; yüklenici olan müvekkili ile davalılardan...arasında arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi düzenlendiğini, sözleşme gereği müvekkiline verilmesi gereken yerlerin verilmediğini ve ifrazen oluşturulan 3888 nolu parselin davalı ...'a muvazaalı olarak devredildiğini ileri sürerek, yükleniciye isabet eden taşınmazların tapu iptali ve tescilini talep ve dava etmiş, bir kısım bağımsız bölümler ile ilgili talep bedel alacağına dönüştürülmüştür.

II. CEVAP

Asıl davada davalı ... cevap dilekçesinde özetle; alacaklılarından kurtulma amacıyla kendi üzerinde gözüken taşınmazları davalı ...'e devrettiğini belirtmiştir.

Asıl davada davalı ..., dava konusu edilen taşınmazları davacıdan değil, dava dışı ....ve ... isimli kişilerden aldığını, davalı ... ile arasında muvazaalı bir anlaşma olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 02/06/2011 tarihli ve 2007/173 Esas, 2011/758 Karar sayılı kararı ile; dava konusu taşınmazların muvazaalı olarak devredildiği ispatlanamadığından davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A.İlk Bozma Kararı 1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekilince temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay(Kapatılan)15.Hukuk Dairesi 26.03.2012 Tarih, 2011/6576 Esas ve 2012/1878 Karar sayılı ilamında; " sözleşme anahtar teslimi şeklinde yapıldığı, bu halde yapı kullanma izin belgesi alınması mükellefiyeti de yükleniciye ait olduğundan mahkemece öncelikle yapı kullanma izin belgesinin alınıp alınmadığının araştırılması, alınmamış ise bu konuda davacıya yetki ve uygun süre verilerek iskân ruhsatının aldırtılması,

davanın açıldığı ve seçimlik hakkı kullanıldığı tarihte yürürlükte bulunan HUMK'nın 186 ve 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı Hukuk Mahkemeleri Kanunu'nun 125. maddeleri gereğince tazminata dönüştürülen bağımsız bölümlerle ilgili devrin yapıldığı tarihler itibariyle bilirkişi kurulundan alınacak ek raporla bunların değerlerinin tesbit ettirilmesi,

yapı kullanma izin belgesinin alınması halinde bedele dönüştürülen bağımsız bölümlerden B blok 3 nolu daire yönünden belirlenecek miktarın davalılar ..., ... ve ... mirasçılarından, ifraz ve tevhit sonucu oluşan 639 ada 5 parsel A blok 1 ve 2 nolu dairelerde devredilen hisselerin karşılığı bulunacak miktarın davalı ... ile ... mirasçılarından tahsiline karar verilmesi,

diğer bağımsız bölümlerle ilgili tapu iptâli ve tescil isteminin kabulü, verilen sürede yapı kullanma izin belgesinin alınamaması durumunda aşamalı devirde bir dairenin iskân ruhsatı alındıktan sonra devredileceği öngörüldüğünden, bir daire teminat olarak bırakılıp diğer bağımsız bölümlerle ilgili tapu iptâli ve tescil taleplerinin kabulü gerekirken eksik inceleme ve yanlış değerlendirme sonucu asıl ve birleşen davanın tümden reddi doğru olmamış," gerekçesi ile hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B.İkinci Bozma Kararı 1.İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde 11/02/2014 tarih 2013/165 Esas ve 2014/61 karar sayılı kararında davacı yüklenicinin kat karşılığı inşaat sözleşmesi gereğince edimlerini yerine getirerek dava konusu bağımsız bölümlerin adına tescilini istemeye hak kazandığı, davalı ... ile ...’e, yine ..., ... ve ...’ya yapılan devirlerin, devralınan yerlerin yükleniciye ait olduğunu bildikleri veya bilmeleri gerektiğinden iyi niyetli olduklarının kabul edilemeyeceği ve devir tarihlerindeki bedellerden sorumlu olmaları gerektiği gerekçesiyle, davanın kabulüne karar verilmiştir.

2. Karara karşı davalı ... mirasçıları, dahili davalı ... ve birleşen davada ... vekilince süresi içinde temyiz isteminde bulunulmuştur.

3.Yargıtay(Kapatılan)23.Hukuk Dairesi 03.04.2015 tarih 2014/5507 Esas ve 2015/2224

karar sayılı ilamında. "Mahkemece, bozma ilamına uyulmuşsa da bozma ilamının gerekleri yerine getirilmeksizin karar verilmiştir.

Hükmüne uyulan bozma ilamında, davacının tescil talebi yönünden açıkça; yükleniciye uygun süre verilerek iskân ruhsatının aldırtılması, iskân alınması halinde bedele dönüştürülmeyen diğer bağımsız bölümlerle ilgili tapu iptâli ve tescil isteminin kabulü gerektiği, verilen sürede yapı kullanma izin belgesinin alınamaması durumunda bir dairenin teminat olarak bırakılıp diğer bağımsız bölümlerle ilgili tapu iptâli ve tescil taleplerinin kabulü gerektiği belirtilmiştir.

Buna rağmen mahkemece, bozma ilamı öncesinde alınmış bir kısım bağımsız bölümlere ait yapı kullanma izin belgeleri ile "ön izin belgesi"ne dayanılarak, yapı kullanma izin belgesinin alınmış olduğu çıkarımıyla tescil talebinin aynen kabulüne karar verilmesi doğru olmamıştır. Zira, anılan belgeler bozma ilam tarihinden evvel alınmış olduğu gibi "ön izin belgesi"nin iskân belgesi olarak nitelendirilmesi mümkün bulunmamaktadır.

Bu durumda mahkemece, hükmüne uyulan bozma ilamı gereği, yüklenici tarafından henüz tüm esere ilişkin iskân belgesinin alınmadığı gözetilerek, sözleşme gereğince, temyiz eden üçüncü kişiler adına olan bağımsız bölüm hakkındaki tescil isteminin reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde kabul kararı verilmesi doğru görülmemiştir" gerekçesi ile hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

C. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 07/06/2018 tarihli 2017/379 Esas, 2018/218 Karar sayılı kararı ile bozma ilamına uyularak, davacının dava konusu 660 ada 4 nolu parsel üzerinde bulunan B blok 4, 5, 6, 9, 10 ve 11 nolu bağımsız bölümler ile aynı yer 659 ada 5 nolu parsel üzerinde bulunan A blok 10 ve 12 nolu bağımsız bölümlere yönelik tapu iptali ve tescil isteminin reddine, tazminat talebinin ise bir önceki karardaki gibi kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Gerekçe

ve Sonuç Dairemizin 16.05.2023 tarih, 2023/1699 Esas ve 2023/1824 Karar sayılı kararı ile; temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı gerekçesiyle kararın onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR DÜZELTME

A. Karar Düzeltme Yoluna Başvuran

Dairemizin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

B. Karar Düzeltme Sebepleri

Davacı vekili karar düzeltme dilekçesinde; 15.hukuk Dairesinin bozma ilamında belirttiği gibi iskan alınamaması durumunda dahi iskana bağlı olarak bırakılan teminat dairesi hariç diğer bağımsız bölümlerinin tapularının verilmesi gerektiği, 23.Hukuk Dairesinin bozma ilamının ise maddi hataya dayalı olup bu ilama uyularak verilen ret kararının doğru olmadığını belirterek, onama kararının kaldırılarak mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, kat karşılığı inşaat sözleşmesine dayalı olarak açılan tapu iptal tescil ve alacak davasına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 440 ncı maddesi,

3. Değerlendirme 1. Yargıtay kararının düzeltilmesi 1086 sayılı Kanunun 440 ncı maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Mahkemenin 02.06.2011 tarihli davanın ve birleşen davanın reddine dair verilen kararına karşı yapılan temyiz incelemesi sonucunda Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 26.03. 2012 tarihli Bozma ilamında; ... ve ... ile dahili davalı ...'nın iyiniyetli olduklarını savunmalarının kabulü mümkün olmadığı, yüklenicinin yapı kullanma izin belgesi alınıp alınmadığı araştırılmamış olmakla birlikte tüm edimlerini yerine getirerek, sözleşme ile ek sözleşmedeki bağımsız bölümlerin adına tescilini istemeye hak kazandığı da nedenleri açıklanmak suretiyle belirtilmiştir.

Bozma kararının son bölümünde. "Bu durumda sözleşme anahtar teslimi şeklinde yapıldığı, bu halde yapı kullanma izin belgesi alınması mükellefiyeti de yükleniciye ait olduğundan mahkemece öncelikle yapı kullanma izin belgesinin alınıp alınmadığının araştırılması, alınmamış ise bu konuda davacıya yetki ve uygun süre verilerek iskân ruhsatının aldırtılması,

davanın açıldığı ve seçimlik hakkı kullanıldığı tarihte yürürlükte bulunan HUMK'nın 186 ve 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı Hukuk Mahkemeleri Kanununun 125. maddeleri gereğince tazminata dönüştürülen bağımsız bölümlerle ilgili devrin yapıldığı tarihler itibariyle bilirkişi kurulundan alınacak ek raporla bunların değerlerinin tesbit ettirilmesi,

yapı kullanma izin belgesinin alınması halinde bedele dönüştürülen bağımsız bölümlerden B blok 3 no.lu daire yönünden belirlenecek miktarın davalılar ..., ... ve ... mirasçılarından, ifraz ve tevhit sonucu oluşan 639 ada 5 parsel A blok 1 ve 2 no.lu dairelerde devredilen hisselerin karşılığı bulunacak miktarın davalı ... ile ... mirasçılarından tahsiline karar verilmesi,

diğer bağımsız bölümlerle ilgili tapu iptâli ve tescil isteminin kabulü, verilen sürede yapı kullanma izin belgesinin alınamaması durumunda aşamalı devirde bir dairenin iskân ruhsatı alındıktan sonra devredileceği öngörüldüğünden, bir daire teminat olarak bırakılıp diğer bağımsız bölümlerle ilgili tapu iptâli ve tescil taleplerinin kabulü gerekirken eksik inceleme ve yanlış değerlendirme sonucu asıl ve birleşen davanın tümden reddi doğru olmamış, kararın bozulması uygun bulunmuştur" gerekçesine yer verilmiştir.

Bu bozma kararında sözleşmede bir dairenin iskân ruhsatı alındıktan sonra devredileceği öngörüldüğü için teminat bırakılan daire için iskan ruhsatının alınıp alınmadığına ilişkin araştırma yapılması hususuna değinilmiş olup, bedele dönüştürülen bağımsız bölümler ile tapu iptali istenen diğer bağımsız bölümler için ise tapu iptali ve bedele karar hükmedilmesi gerektiği tespiti yapılmıştır.

3.Mahkemece bozma üzerine iskan belgesi alındığı kabul edilerek verilen karar ise Yargıtay 23. Hukuk Diresinin 03.04.2015 Tarihli ilamı ile ; "...bozma ilamı öncesinde alınmış birkısım bağımsız bölümlere ait yapı kullanma izin belgeleri ile "ön izin belgesi"ne dayanılarak, yapı kullanma izin belgesinin alınmış olduğu çıkarımıyla tescil talebinin aynen kabulüne karar verilmesi doğru olmamıştır.

Zira, anılan belgeler bozma ilam tarihinden evvel alınmış olduğu gibi "ön izin belgesi"nin iskân belgesi olarak nitelendirilmesi mümkün bulunmamaktadır.

Bu durumda mahkemece, hükmüne uyulan bozma ilamı gereği, yüklenici tarafından henüz tüm esere ilişkin iskân belgesinin alınmadığı gözetilerek, sözleşme gereğince, temyiz eden üçüncü kişiler adına olan bağımsız bölüm hakkındaki tescil isteminin reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde kabul kararı verilmesi doğru görülmemiş, kararın bozulması gerekmiştir." gerekçesiyle bozulmuştur.

Bu bozma kararında uyulan 15.Hukuk Dairesinin bozma kararının aksine tüm bağımsız bölümler için iskan belgesi alma koşulu arayan bir bozma kararı varmış gibi değerlendirme yapılarak karar verilmiştir. Oysa ki iskan belgesi alınma koşulunun araştırılması sadece teminat bırakılan bir daire için olup son bozma kararında uyulan bozma kararının kapsamı yanlış değerlendirilerek, önceki bozma ile oluşan usuli kazanılmış haklara aykırı bir biçimde bozma yapılmış olduğu için son bozmanın maddi hataya dayalı olduğu anlaşılmıştır.

Yukarıda açıklanan gerekçelerle mahkemece, sadece teminat bırakılan daire için iskan alınması koşulu gerçekleşmediğinden bu bağımsız bölüm için davanın reddine karar verilmesi, diğer bağımsız bölümler ile tazminata dönüştürülen bağımsız bölümler için ise davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, maddi hataya dayalı olan son bozma kararına göre tapu iptali ve tescil taleplerinin tümüyle reddine karar verilmesi doğru olmamış, kararın bu gerekçelerle Bozulması gerektiği bu kez karar düzeltme incelemesi talebi üzerine dosyanın incelenmesi ile anlaşıldığından davacı vekilinin bu yönden karar düzeltme isteminin kabulü ile Dairemizin onama ilamının kaldırılarak mahkeme kararının Bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Karar düzeltme talebinin KABULÜNE, Dairemizin 16.05.2023 tarihli, 2023/1699 E. 2023/1824 K. sayılı onama ilâmının kaldırılmasına, yerel mahkeme kararının davacı yararına BOZULMASINA,

Karar düzeltme ve peşin harcın istek halinde davacıya iadesine,