Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2023/4414 K.2024/957

Taraflar arasındaki asıl ve birleşen davalarda tapu iptali ve tescil, tazminat, sözleşmenin feshi, alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın asli müdahil davacılar ..., ..., ... ve ... yönünden kabulüne, davacı S.S. ... Konut Yapı Koop. ve asli müdahil müflis S.S. ... Konut Yapı Kooperatifi yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Kararın asli müdahil müflis S.S. ... Konut Yapı Kooperatifi vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece Mahkeme kararının onanmasına karar verilmiştir.

Asli müdahil müflis S.S. ... Konut Yapı Kooperatifi vekili tarafından Dairece verilen kararın düzeltilmesi istenilmiş olmakla; kesinlik, süre ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, karar düzeltme dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı ... İnşaat Ltd. Şti. arasında 17.11.2000 tarihli arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi bulunduğunu, davalının sözleşme ile kararlaştırılan zamanda inşaatı bitirerek teslim etmediği gibi, yaptığı imalatın da imar mevzuatına aykırı olduğunu ileri sürerek, sözleşmenin geriye etkili feshini, 2.000,00 TL kira tazminatı ile projeye aykırı imalat nedeniyle şimdilik 1.000,00 TL tazminatın temerrüt faiziyle tahsilini talep etmiştir.

Asli müdahil davacı müflis S.S. ... Konut Yapı Kooperatifi vekili, müvekkili ile davalı yüklenici ... İnşaat Ltd. Şti. arasında 30.04.2002 ve 24.01.2006 tarihli arsa payı karşılığı satış vaadi ve devir sözleşmelerinin bulunduğunu, bu sözleşme kapsamında yüklenicinin imal edeceği işleri müvekkilinin yapmasının kararlaştırıldığını, imalatın devam ettiğini, davada verilecek kararın müvekkilinin hukuki durumunu etkileyeceğini belirterek, asıl davanın reddi ile, davalı ... İnşaat Ltd. Şti. adına isabet edecek bağımsız bölümlerin tapusunun iptali ile müvekkili Müflis S.S. ... Konut Yapı Kooperatifi adına tescilini, sözleşmenin geriye etkili feshine karar verilmesi halinde ise yapılan imalat bedeli karşılığı şimdilik 2.000.000,00 TL’nin temerrüt faiziyle tahsilini talep etmiştir.

Asli müdahil davacılar ..., ..., ... ve ... vekili, müvekkillerinin dava dışı olan ve asli müdahil Müflis S.S. ... Konut Yapı Kooperatifi ile taşeronluk sözleşmesi bulunan ... İnşaat Ltd. Şti. isimli firmanın, asli müdahil Müflis S.S. ... Konut Yapı Kooperatifindeki hisselerini devraldıklarını, tüm edimlerini yerine getirdiklerini, davacı S.S. ... Konut Yapı Kooperatifi, davalı ... İnşaat Ltd. Şti., asli müdahil Müflis S.S. ... Konut Yapı Kooperatifi ile ... İnşaat Ltd.

Şti. yine dava dışı ... İnşaat isimli firma aralarındaki işbirlikleri ve hileleri ile müvekkillerinin kooperatif ortağı yapıldığını ileri sürerek, hile nedeniyle S.S. ... Konut Yapı Kooperatifi adına kayıtlı olup, ortağı oldukları S.S. ...

Konut Yapı Kooperatifinin alt yüklenici sıfatıyla hak ettiği taşınmazlardan henüz kur'a çekimi yapılmadığından yargılama neticesinde tespit edilecek 4 tanesinin tapusunun iptaliyle müvekkillerinin kooperatif ortaklığına karşılık müvekkilleri adına tapuya kayıt ve tescilini, bunun mümkün olmaması durumunda şimdilik 5.000,00 TL tazminatın tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Asıl davada ve asli müdahil davacıların davalarında davalılar vekilleri, davaların reddini istemişlerdir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Yerel Mahkemenin ....09.2013 tarihli ve 2011/427 Esas, 2013/456 Karar sayılı kararı ile asıl dava ve asli müdahil müflis kooperatifin davası hakkında, sulh sözleşmesi nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, asli müdahil gerçek kişilerin davasının ise ortak olurken kooperatifin mevcut durumunu bildikleri gerekçesiyle, esastan reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A.Bozma Kararı Kapatılan Yüksek 23. Hukuk Dairesinin ....11.2015 tarih, 2014/8964 Esas, 2015/7029 Karar sayılı ilamı ile davalı müflis ... Konut Yapı Kooperatifi hakkında kurulan hüküm bakımından, dava öncesinde iflas ettiği anlaşılan kooperatif hakkında davacıların terditli taleplerinin masadan çıkarma mümkün olmaz ise kayıt kabul olarak değerlendirilmesi ve kooperatifler hukuku alanındaki yerleşik uygulamalar da dikkate alınarak davanın esasının incelenmesi gerektiği belirtilerek, önceki onama ilamı kaldırılmış ve yerel mahkeme kararı bozulmuştur.

B.Yerel Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Yerel Mahkemenin 14.06.2021 tarihli ve 2016/70 Esas, 2021/372 Karar sayılı kararı ile asıl dava ve asli müdahil müflis kooperatifin davası bakımından ilk hükmün kesinleştiği belirtilerek, asıl dava ve asli müdahil müflis kooperatifin davası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, asli müdahil gerçek kişi davacıların davalarının tapu iptali ve tescil istemi yönünden kabulü ile, ... ada ..., ... ada ... ve ..., ... ada ... parselde kain villa niteliğindeki taşınmazlara ilişkin tapu kayıtlarının müflis kooperatifin iflâs masasından çıkarılmasına ve davacılar adına tesciline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Yerel Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde Müflis ... ve ... Yapı Kooperatifi vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur. Dairemiz tarafından karar onanmıştır.

B. Karar Düzeltme İncelemesi

Dairemizin 27.06.2022 tarihli ve 2022/3143 Esas, 2022/3619 Karar sayılı kararı ile, davanın değeri itibariyle heyetle bakılması gerektiği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

C.Yerel Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk derece mahkemesi 22/02/2023 tarih 2022/652 Esas ve 2023/124 Karar sayılı bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde, Davacı ... ... Yapı Kooperatifinin, ... İnş. Tic. Ltd. Şti. aleyhine açtığı davada taraflar sulh olduğundan ve karar Yargıtay aşamasında kesinleştiği görülmekle bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, asli müdahil Müflis ...

Konut Yapı Kooperatifinin açtığı davada taraflar sulh olduğundan ve karar Yargıtay aşamasında kesinleştiği görülmekle bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, asli müdahil davacılar ..., ... ve ... ve ...' ın açtığı davaların tapu iptali ve tescil yönünden kabulü ile Ankara İli, ..., ... Mahallesi, ...

Ada ..., ... ada ..., ... ada ..., ... ada ... parselde bulunan villalara ilişkin tapu kayıtlarının müflis kooperatifin iflas masasından çıkarılmasına, mevcut maliki üzerindeki tapu kaydının iptali ile, ... Ada ... parselde bulunan villanın, davacı ..., ... Ada ... parselde bulunan villanın, davacı ..., ... ada ... Parselde bulunan villanın davacı ..., ... ada ... parselde bulunan villanın ... adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

VII. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Yerel Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde Müflis ... ve ... Yapı Kooperatifi vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur. Dairemizin 03.10.2023 tarihli ve 2023/2353 Esas, 2023/3108 Karar sayılı kararı ile hükmün onanmasına karar verilmiştir.

VIII. KARAR DÜZELTME

A.Karar Düzeltme Yoluna Başvuranlar Dairemizin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı müflis ... Konut Yapı Kooperatifi vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

B. Karar Düzeltme Sebepleri

Davalı müflis ... Konut Yapı Kooperatifi vekili karar düzeltme dilekçesinde özetle; usuli kazanılmış hak ilkesinin burada uygulanmasının mümkün olmayacağı, yanlış verilmiş bir kararın farkına varılmasına rağmen onanmasının mümkün olmadığını belirterek, karar düzeltme talebinde bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin geriye etkili feshi, kira alacağı ve sözleşmeye aykırılıktan dolayı tespit edilecek cezanın tahsili, asli müdahiller açısından tapu iptali ve tescil (iflas masasından çıkarma), bunun mümkün olmaması halinde taşınmaz bedelinin tahsili (kayıt-kabul) taleplerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 ncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun ( 1086 sayılı Kanun) 440 ncı maddesi.

3. Değerlendirme

Asli müdahil müflis ... Konut Yapı Kooperatifi vekili karar düzeltme talepleri yönünden incelenmesi sonucu, karar düzeltme talebinin kabulü ile davanın tarafları arasında görülen arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesine dayalı tapu iptal tescil, tazminat ve ceza-i şart davanın devamı sırasında, yüklenici şirket ... İnşaat ile alt yüklenici ... kooperatifi arasında yapılan sulh sözleşmesi kapsamında yükleniciye bırakılacak bağımsız bölümlerin ... Kooperatifine ait olduğu ve ona devredilmesi gerektiği yönündeki harici sulh sözleşmesinin arsa sahibi ... Yapı Kooperatifi tarafınca kabul edildiği, dolayısıyla 17/11/2000 tarihli arsa payı karşılığı sözleşmesinden kaynaklanan ve yükleniciye düşen bölümlerin ... Kooperatifine ait olduğu ... Konut Yapı Kooperatifin kabulü ile kesinleşmiştir.

Bu kabulden sonra ... Kooperatif'in 23/12/2010 tarihinde iflas ettiği, iflastan önce ... Kooperatifine üye olan ..., ..., ... ve ...'ın konut edinmek üzere bu kooperatife üye oldukları ve bu davada asli müdahil sıfatıyla davaya kabul edildikleri anlaşılmaktadır.

Kooperatifler Kanunu 98. maddesinde "bu kanunda hüküm bulunmayan hususlarda TTK Anonim Şirketlere ilişkin hükümlerin uygulanacağı" hükme bağlanmıştır. TTK'nın 534. maddesinde ise iflas halinde, tasfiyenin İİK hükümlerine göre yapılacağı belirtilmiştir. İİK'nın 184. maddesinde, iflas açıldığı zaman müflisin haczi kabil bütün mallarının masayı teşkil edeceği ve alacakların ödenmesine tahsis olunacağı, Kooperatifler Kanunu'nun 4/4. fıkrasında ise kooperatif sermayesinin, her bir ortağın ortaklık payı karşılığı, peşin veya sonradan ödediği yahut ödeyeceği nakdi veya ayni ödemelerin toplamından ibaret olduğu belirtilmiştir. Anılan Kanuni düzenlemeler karşısında;

Kooperatif üyesi kişilerin üye oldukları kooperatifin iflas etmesi nedeniyle her bir kooperatif ortağının kooperatif payı, iflas tarihi itibariyle kooperatifin sermayesi mahiyetindedir. İflasa karar verildiğinde kooperatif üyesi olan şahıslara, masada bulunan taşınmazın masadan çıkarılması hükümleri değil, iflas tasfiyesi tamamlandıktan sonra müflis kooperatifin tasfiye payından artan meblağ varsa ödenebilir.

İflas eden kooperatifin sermayesi mahiyetinde ve tasfiyeye tabi olan taşınmazlar hakkında tapu iptal tesciline karar verilmesi ve masa dışına çıkarılması İİK iflas hükümlerine ve Kooperatifler Kanununa aykırıdır. İflas hükümleri uygulanırken, alacaklıların eşit olduğu ve bu hususun kamu düzenine ilişkin olduğu, usuli kazanılmış hak ilkesinin burada uygulama alanının bulunmayacağı da açıktır.

Somut olayda; bu ilkeler gözden kaçırılarak, ... Kooperatifi iflas etmesine rağmen yerel mahkemenin kooperatif üyesi olan asli müdahillerin davasını kabul ederek tapu iptal ve tescile karar vermesi doğru olmamıştır. Mahkemece verilen kararın bu gerekçe ile bozulması gerekirken, açıklanan ilkeler gözden kaçırılarak kararın onandığı bu kez yapılan inceleme ile anlaşıldığından, Dairemizin onama ilamının kaldırılarak hükmün bozulmasına karar verilmesi gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Asli müdahil müflis ... Konut Yapı Kooperatifi vekilinin karar düzeltme talebinin kabulü ile

Dairemizin 03.10.2023 tarihli 2023/2353 Esas, 2023/3108 Karar sayılı ilamının KALDIRILMASINA,

Yerel mahkeme kararının yukarıda açıklanan sebeplerle temyiz eden Asli müdahil müflis ... Konut Yapı Kooperatifi yararına BOZULMASINA,

Daha evvel alınan temyiz peşin harç ile karar düzeltme harcın asli müdahil ... Konut Yapı Kooperatifi'ne iadesine,