Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2024/145 K.2025/948

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

1.Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde.

"Çorum Merkez ...Öğretmen ...Ortaokulu Ek Bina Yapımı İnşaatı" ihalesi kapsamında davalı idare ile 14.11.2017 tarihinde sözleşme imzalandığını, henüz 1. hakedişten, davalı idare tarafından sözleşme hükümlerine, ilgili mevzuata ve içtihatlara aykırı olarak “teknik personel cezası” adı altında gecikme cezası kesildiğini, davacı personelinin SGK giriş kayıtlarının ... (inşaat mühendisi) 29.03.2018, ... (elektrik mühendisi) 22.05.2018, ... (makine mühendisi) 22.05.2018, ... (inşaat mühendisi) 22.05.2018,........ (harita mühendisi) 22.05.2018 ... (inşaat mühendisi) 25.05.2018 tarihlerinde yapıldığını,

SGK dosyasının da 27.03.2018 tarihinde açıldığını, çalışan olmaksızın imalat olmayacağına göre imalatın da Nisan-Mayıs 2018'de yapıldığını, ancak sözleşmenin 11.2 maddesinde işin ödeneğinin % 20' sinin 2017 yılı bütçesinden karşılanacağının belirtildiği,

bu nedenle 2017 tarihinde imalat yapmış gibi iş programı isteyen ve bu şekilde kabul eden davalının bu defa aynı gerekçeyle ceza kesmesinin kabul edilemeyeceğini, yani teknik personelin başında bulunması gereken imalatlar yapılırken teknik personelin işinin başında hazır olduğunu, teknik personel taahhütnamesi gecikme cezası tutanağının davacı tarafından ihtirazi kayıtla imzalandığını belirterek; fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydı ile teknik personel cezası adı altında verilen ceza olan 319.382,12 TL'nin 06.06.2018 tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davacı vekili birleşen davada dava dilekçesinde; davacının "Çorum Merkez ...Öğretmen ...Ortaokulu Ek Bina Yapımı İnşaatı" ihalesi kapsamında davalı ile 14.11.2017 tarihinde sözleşme imzalandığını, henüz 1. hakedişten teknik personel cezası adı altında gecikme cezası kesildiğini, yapılan ceza kesintisinin haksız olması nedeniyle iadesi için davalı idare aleyhine dava açıldığını belirterek;

irat kaydedilen teminat olan 164.695,01 TL'nin 151.200,00 TL'sinin irat kaydedildiği 17.09.2018 tarihinden, 13.495,01 TL'sinin ise davacının alacağından mahsup edildiği 06.06.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, imalat bedelinden şimdilik 15.036,00 TL'nin hakediş ödemesinin yapıldığı 06.06.2018 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı ile idare arasında “Çorum Merkez ...Öğretmen ...Ortaokulu Ek Bina Yapım İnşaatı İşi” ile ilgili olarak 14.11.2017 tarihinde sözleşme imzalandığını, şartnamenin 19. maddesinin (7). maddesinde, yüklenici tarafından bildirilen teknik personelin idare tarafından kabul edilmemesi halinde, kabul edilmeyen teknik personel yerine yeni bir teknik personel bildirilmesi için yükleniciye beş gün süre verileceğinin düzenlendiğini, yüklenicinin verilen süre içerisinde yeni bir teknik personel bildirmeye mecbur olduğunu,

ayrıca yapım işine ait ihalenin eklerinden birisinin de Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği olduğunu, davacı yüklenici tarafından süresi içinde müvekkili idareye yukarıda ayrıntılı olarak belirlenen mevzuatlar gereğince “Teknik Personel Bildirimi” yapılmadığı için müvekkili idare tarafından dava konusu edilen tutar için ilk hakedişten kesinti yapıldığını, yapım işi kendisine ihale edilen ve sözleşme imzalanan davacı yüklenicinin süresi içinde teknik personel bildiriminde bulunmaması sebebiyle kusurlu olduğunun açık olduğunu, davaya Ticaret Mahkemesi sıfatıyla bakılması gerekirken,

dava davacı için ticari iş kabul edilmekle birlikte avans faizi talep edilecek işlerden olmadığı açık olup, davacının avans faiz talebinin de haksız olduğunu belirterek, tüm bu nedenlerden dolayı davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl dava yönünden, davacı tarafça, teknik personel cezası olarak kesilen tutarın iadesi istemi ile dava açıldığı, 27.06.2022 tarihli bilirkişi raporunda davacı tarafın söz konusu teknik personel taahhütnamelerini sözleşmede belirtilen süre içinde sunmaması ve zaman içinde sunmuş olduğu taahhütnamelerdeki eksiklikleri tamamlamaması sebebiyle.

Sözleşme ve Y.İ.G.Ş. hükümlerine göre şartların uygulanarak gecikme cezası kesilmesi gerektiği, ancak taraflar arasında düzenlenen 14.11.2017 tarihli "Çorum Merkez ...Öğretmen ...Ortaokulu Ek Bina Yapımı İnşaatı İşine Ait Sözleşme" kapsamında mad.

23.1 ve 23.2 ve 25.2' de teknik personel bulundurulması ile ilgili olarak uygulanacak gecikme cezasının hesaplanan günlük 377,97 TL üzerinden yapılarak 1 no'lu hakedişe yansıtılmasıyla toplamda 319.382,12 TL ceza miktarı kesintisi yapıldığı, düzenlenen 05.06.2018 tarihli 1. hakedişte ihtirazı kayıtla imzalanan yapılan işlerin/imalatların 05.06.2018 tarihine kadar olduğunun belirtilmesine göre, işe başlama tarihlerinin 19.11.2017 olması ve (01.12.2017-31.03.2018) döneminin, çalışılmayan süre olarak değerlendirilmesi halinde yapılan işlerin 2018 Nisan ve Mayıs aylarında gerçekleştirildiği;

buna istinaden Y.İ.G.Ş'nin 23. maddesine göre teknik personelin tamamının, işin başlangıcından sonuna kadar işyerinde bulundurulma zorunluğu olmamasına dayanılarak, 120 günün mahsubunun yapılması gerektiği, bu haliyle uygulanması gereken cezanın 47.246,25 TL olduğu gerekçesiyle asıl davanın kısmen kabul kısmen reddi ile 272.135,87 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine; birleşen dava yönünden, davacı tarafça, irat kaydedilen teminatın iadesi ve eksik ödenen hakedişin ödenmesi istemi ile dava açıldığı,

hükme esas alınan 27.06.2022 tarihli bilirkişi raporunda somut olayda, 4735 sayılı Kanun'un 19. maddesinde belirtilen hüküm uyarınca 27.08.2018 tarihinde fesih sonucunda kesin teminatın davalı idare tarafından mevzuat hükümlerine uygun kaydedildiği, zira dosyada davacının mali acz halinde olduğuna ilişkin herhangi bir belge bulunmadığı, yalnızca 25.06.2018 tarihli Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesinden verilen 6530 no'lu sağlık kurulu raporunda % 46 engel oranı belirlendiği, davacının iş bu engeli durumuna ilişkin şikayetlerinin başlangıç noktasını belirten herhangi bir belgeye rastlanmadığı,

yine Y.İ.G.Ş' nin 50. maddesinde düzenlenen hükümleri uyarınca yüklenicinin süresinde vekil tayinini isteyen bir talebinin de görülmediği gerekçesiyle fesih haklı olduğundan ve teminat irat kaydedilebileceğinden açılan davanın reddine, eksik ödenen hakdişe yönelik istem yönünden.

Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi’nin 39. ve 40. maddeleri gereğince yüklenicinin, hakediş raporunun imzalanmasından sonra tahakkuk işlemi yapılıncaya kadar, yetkililer tarafından hakediş raporunda yapılacak düzeltmelere bir itirazı olursa, bu itirazını hakedişin kendisine ödendiği tarihten başlamak üzere en çok 10 gün içinde dilekçeyle idareye bildirmek zorunda olduğu, yüklenicinin itirazlarını bu şekilde bildirmediği takdirde hakedişi olduğu gibi kabul etmiş sayılacağının belirtildiği,

davacı tarafından Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi’nin 39. ve 40. maddelere göre usulüne uygun olarak itirazda bulunmadığı gibi hakedişlerin tahakkuk ettirilmesinden sonrada iş sahibine süresi içerisinde usulüne uygun olarak itiraz dilekçesi sunduğuna dair bir iddiası da olmadığı, kesintilerin yapıldığı hakedişlerin davacı yüklenici aleyhine kesinleşmiş olması gerekçesiyle birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Asıl ve birleşen davada davacı vekili temyiz dilekçesinde; teknik personel taahhütnamesi gecikme cezası tutanağının ve 2018/1 sayılı hakediş raporunun müvekkili tarafından ihtirazi kayıtla imzalandığını ve yine müvekkilin itirazlarını içeren dilekçenin 05.06.2018 tarihinde davalı idareye iletildiğini, ayrıca davalı idareye 12.06.2018 tarihinde ihtirazi kayıt nedenlerini açıklayan bir dilekçe daha verildiğini, bu nedenle süresinde şerh koyulmadığı ve itirazlarını belirtir dilekçe verilmediği,

hakedişin kesinleştiği yönündeki gerekçenin kabul edilemeyeceğini, diğer yandan ihtirazi kayıt uygulamasının kaldırıldığını, ceza uygulanabilmesi için "Teknik Personel Bildiriminin" yapılmış olmasını, idarenin bu personeli kabul etmediğini veya evraklarının eksik olduğunu bildirmesi gerektiğini ve 5 gün içinde yeniden "Teknik Personel Bildirimi" yapmayan yükleniciye 5 günlük sürenin bitiminden itibaren ceza uygulanabileceğini ancak 19.11.2017 tarihinin Teknik Personel Bildirimi yapılması gereken tarih olarak yorumlandığını ve cezanın başlangıç tarihi olarak hesaplandığını, bunun kabul edilemeyeceğini,

ayrıca teknik personelin işinin başında olması için, o teknik personelin uzmanlık alanı ile ilgili imalatların yapılıyor olması gerektiğini, tüm imalatların 01.04.2018 tarihinden itibaren yapıldığını, usul ve yasaya uygun bir teslim yapılmadığını ve davalı idarenin ihale öncesi eksikleri gidermeden kağıt üzerinde yer teslimi yaptığını, davalıdan kaynaklanan hukuki engeller nedeniyle inşaat ruhsatının alınamadığını, davalı idarenin sözleşme ve ihale konusu olmayan bir işi talep ettiğini, talep ettiği yönde bir iş programı ve teknik personel taahhütnamesi istediğini,

teknik personel taahhüdü sunulmadığı gerekçesi ile çok ağır biçimde ceza kestiğini, davacının iş programını ve taahhütnameyi 2018 yılına göre düzenlediğini, davalı idarenin 2017 ödeneğini kullanabilmek için 2017 yılında da imalat yapmış gibi göstermesi için iş programını iade ettiğini beyan etmektedir.

2.Asıl ve birleşen davada davalı vekili temyiz dilekçesinde; dava konusu sözleşmeye ilişkin bir hesaplama yapılacak ise bu hesaplamanın sözleşme tarihi birim fiyatları esas alınarak yapılması gerektiğini, hükme esas alınan raporun hukuka aykırı olduğunu, davacı tarafından “Teknik Personel Bildirimi” yapılmadığı için idare tarafından dava konusu edilen tutar için ilk hak edişten kesinti yapıldığını, yapım işi kendisine ihale edilen ve sözleşme imzalanan davacı yüklenicinin süresi içinde teknik personel bildiriminde bulunmaması sebebiyle kusurlu olduğu,

bu cezai kesintinin nedeninin teknik personelin, şartnameye aykırı bir şekilde geç bildirilmesi olduğunu, süresinde bildirim yapılmamasının sonucu olarak da cezanın, şartnameden dolayı bir zorunluluk olduğunu, işin sonucu 'kabul' ile yani ifa ile sonuçlandırılmadığından, yüklenici, sözleşmeyi 'kendi isteği ile' feshettiğinden, irat kaydedilen tutarın idare uhdesinde kalacağını ve yüklenici tarafından istenemeyeceğini, avans faizi hükümlerinin de haksız olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Asıl davada uyuşmazlık, taraflar arasında akdedilen "Çorum Merkez ...Öğretmen ... Ortaokulu Ek Bina Yapımı İnşaatı" işi ile ilgili eser sözleşmesi kapsamında, davacıdan teknik personel cezası olarak kesilen tutarın iadesi istemine, birleşen davada uyuşmazlık ise irat kaydedilen teminatın iadesi ve eksik ödenen hakedişin ödenmesi istemine ilişkindir.

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre;

a-) Birleşen dava yönünden, davacı vekili tarafından, dosya içeriğine göre reddedilen ve temyize konu edilen miktar 151.200,00 TL teminat mektubu, 13.495,01 TL hakedişten kesilen geçici teminat, 15.036,22 TL eksik ödenen hakediş bedeli olmak üzere toplam 179.731,23 TL olup Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 238.730,00 TL’nin altında kalmaktadır.

b-) Asıl dava yönünden, davacı vekili tarafından, dosya içeriğine göre temyize konu edilen miktar 47.246,25 TL olup Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 238.730,00 TL’nin altında kalmaktadır.

c-) Asıl dava yönünden, davalı vekilinin aşağıdaki paragraf kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Taraflar arasında 14.11.2014 tarihinde akdedilen "Çorum Merkez ...Öğretmen ...Ortaokulu Ek Bina Yapımı İnşaatı İşine Ait Sözleşme"nin eki niteliğinde olan Yapım İşleri Genel Şartnamesi' nin 19. maddesinin (6) numaralı bendi "Yüklenici, sözleşmesine göre işyerinde bulundurulması istenen teknik personelin isimleri ile belgelerini (diploma, meslek odası kayıt belgesi, noterden alınan taahhütname) "Teknik Personel Bildirim" ile birlikte yer tesliminin yapıldığı tarihten itibaren beş gün içerisinde idareye bildirmek zorundadır.

İdare, bu personel hakkında gerekli incelemeyi yaptıktan sonra kabul edip etmediğini on gün içinde yükleniciye bildirir.

İdare tarafından bu süre içerisinde herhangi bir bildirim yapılmadığı takdirde Teknik Personel Bildirimindeki teknik personel kabul edilmiş sayılır" ve (7) numaralı bendi "Yüklenici tarafından bildirilen teknik personelin İdare tarafından kabul edilmemesi halinde, kabul edilmeyen teknik personel yerine yeni bir teknik personel bildirilmesi için Yükleniciye beş gün süre verilir. Yüklenici, verilen süre içerisinde yeni bir teknik personel bildirmeye mecburdur.

Aksi halde, teknik personel için sözleşmesinde öngörülen günlük cezalar uygulanır" şeklindeki hükümde teknik personelin bildirilmesi düzenlenmiş ve bildirilmediği takdirde sözleşmede öngörülen cezanın uygulanacağı belirtilmiştir.

Somut olayda, sözleşmenin 14.11.2017 tarihinde imzalandığı ve yer teslimi yapıldığı, yer tesliminden 5 gün sonra yani 19.11.2017 tarihine kadar Teknik Personel Bildiriminin yapılması gerektiği, 01.12.2017 - 31.03.2018 tarihleri arası 120 gün çalışmaya ara verme dönemi olduğu, 19.11.2017 tarihi ile çalışmaya ara verme döneminin başlangıç tarihi olan 01.12.2017 tarihleri arasında 11 gün olduğu görülmekle, teknik personelin bildirilmediği sabit olduğuna göre iş sahibinin teknik personel bildiriminin yapılmaması nedeni ile cezayı uygulama hakkı bulunmaktadır.

Bu gerekçelerle, davanın tümden reddi gerekirken yazılı şekilde kısmen kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş kararın bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR