Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2024/1461 K.2025/1637

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar davacı vekili tarafından duruşma istemli davalı vekili tarafından duruşmasız temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 22.06.2025 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde davacı vekili Avukat ... gelmiş olmasıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatın sözlü açıklaması dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkilinin davalı ile 2 adet makineyi 14.09.2009 tarihinde alma konusunda anlaşmaya vardığını, ilk makinenin 8-10 haftada teslimi gerekirken makinenin kurulumu ve çalıştırılmasının 2010 yılı Kasım ayında gerçekleştiğini, ardından davalıdan yeni makine talebinde bulunduklarını, bu konuda imzalanan 30.03.2011 tarihli sözleşme uyarınca makinenin 2011 yılı Nisan ayı sonuna kadar teslimi gerektiğini, kurulum ve işletmeye almanın da bir hafta içinde yapılacağının kararlaştırıldığını, makinenin 18.06.2011 tarihinde teslim edildiğini,

ancak makinenin montajının yapılması ve devreye alınmasının da (1) hafta içinde gerçekleştirilmediğini, makinenin çalışmadığına ilişkin davalı şirketle birçok kez yazışma yapıldığını, davalının görevlendirdiği servis elemanı tarafından düzenlenen yazıda makinenin vakum sistemi olmadan çalışmasının mümkün olmadığının belirtildiğini, malın ayıplı olduğunu, geç teslim süresince müvekkilinin iş kaybına uğradığını, 1. makinenin proforma faturasında vakum sistemi gösterilmemesine rağmen vakum sisteminin makine ile sevk edildiğini,

öte yandan 1. makine ile ilgili faturada silo ünitesinin belirtilmemesine rağmen davalının silo ünitesini kargo ile gönderdiğini, ancak 2. makine için davalının vakum sistemi ve silo ünitesini göndermediğini, davalının müvekkiline ait fabrikada ne tür makineler olduğu ve nasıl çalışacağı konusunda bilgi sahibi olduğunu belirterek, 58.741,76 TL iş kaybı ve uğranılan zararlar, 50.000,00 TL de manevi tazminat olmak üzere toplam 108.741,76 TL'nin davalıdan tahsiline, dava konusu makinelerin çalışır duruma getirilmesi için gerekli ünitelerin makineye monte edilmesine,

dava konusu makinenin çalışır duruma getirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde, davacının ayıp iddiasının yerinde olmadığını, sözleşme içeriğinden de anlaşılacağı üzere vakum ve silo ünitesinin sözleşmeye dahil edilmediğini, davacının vakum ünitesi için para vermemek için bu davayı açtığını, süresinde ayıp ihbarı yapılmadığını, davacının satım bedelini ödemediğini, delil tespiti ve tespit dosyasında alınan rapora itiraz ettiklerini bildirerek davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 09.04.2013 tarihli ve 2011/392 Esas, 2013/135 Karar sayılı ilk kararının davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 28.10.2014 gün ve 2013/19012 Esas, 2014/15644 Karar sayılı ilamı ile “Taraflar arasındaki hukuki ilişkinin eser sözleşmesi niteliğinde olduğu ve uyuşmazlığın bu çerçevede çözümlenmesi gerektiği” gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiş, mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda 09/01/2020 tarihli ve 2015/315 Esas, 2020/9 Karar sayılı karar ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

İlk Derece Mahkemesinin 09.01.2020 tarihli kararının süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 02.12.2021 gün ve 2021/1039 Esas, 2021/1973 Karar sayılı ilamı ile "... mahkemece alınan bilirkişi raporları arasında davalı yüklenicinin sözleşme ile yüklendiği edimini tam olarak yerine getirip getirmediği konusunda çelişki ve farklılıklar bulunmaktadır.

Mahkemece bozma ilamından sonra alınan 16.11.2017 tarihli bilirkişi raporundaki açıklamalara yer verilerek “Vakum ünitesi ve silonun EPS enjeksiyon makinesinin bütünleyici bileşeni olmadığı için satışa dahil kısımlar arasında yer almadığı” gerekçesiyle davacı iş sahibinin açtığı davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkemece raporlar arasındaki çelişki ve farklılıklar üzerinde durularak çelişkiler giderilmemiş, 16.11.2017 tarihli rapor yeterli görülmeyip yeni heyetten 04.08.2018 ve 15.01.2019 tarihli raporlar alınmasına rağmen, 16.11.2017 tarihli bilirkişi raporuna neden üstünlük tanındığı gerekçeli ve denetime elverişli biçimde açıklanmamıştır.

Bilirkişi raporları arasında çelişki olduğu ve bu çelişkinin giderilmesi teknik bilgiyi gerektirdiği takdirde, hakim bu çelişkiyi giderecek rapor veya ek rapor almalıdır. Bu şekilde çelişkiyi gideren rapor almaksızın raporlardan birindeki teknik değerlendirmeler esas alınarak karar verilmesi halinde hakimin özel ve teknik bilgi gerektiren bir durumda şahsi bilgisiyle karar verdiği gibi bir sonuç ortaya çıkacaktır.

Bu durumda mahkemece, taraflar arasındaki ilişkinin eser sözleşmesi niteliğinde olduğu ve uyuşmazlığın bu çerçevede çözümlenmesi gerektiği gözetilerek 6100 sayılı HMK’nın 281/3 maddesi uyarınca maddi gerçeğin ortaya çıkması için, önceki bilirkişilerden farklı konusunda uzman üç kişilik teknik bilirkişi kurulundan, raporlar arasındaki çelişkileri ortadan kaldıracak biçimde, yeterli ve denetime elverişli rapor alınıp sonucuna uygun karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.

Kabule göre de mahkemece bozmaya uyulduğuna göre 09.05.1960 gün 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca bozmada belirtilen hususlar lehine olan taraf için usulü kazanılmış hak oluşturduğundan bozma uyarınca inceleme yapılması ve hüküm kurulması zorunlu hale gelmiştir.

Bozma ilamında taraflar arasındaki hukuki ilişkinin eser sözleşmesi niteliğinde olduğu ve uyuşmazlığın bu çerçevede çözümlenmesi gerektiği belirtilmiştir. Eser sözleşmesi Türk Borçlar Kanunu’nun 470 ve devamı maddelerinde (sözleşme tarihinde yürürlükte bulunan 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 355. ve devamı maddelerinde) düzenlenmiş olup, mahkemece ve bilirkişilerce anılan hükümler dikkate alınarak değerlendirme yapılmalıdır.

Hükme esas alınan 16.11.2017 tarihli bilirkişi kurulu raporunda, sözleşme tarihinde yürürlükte olan mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 357. maddesinde, eser meydana getirilirken iş sahibinin sağladığı malzemenin veya eserin yapılması için gösterdiği yerin ayıplı olduğu anlaşılır veya eserin gereği gibi yapılmasını tehlikeye düşürecek başka bir durumun ortaya çıkması durumunda yüklenicinin bu durumu derhal iş sahibine bildirmek zorunda olduğu, aksi takdirde çıkan zararlı sonuçtan yüklenicinin sorumlu olacağına dair yer alan düzenleme bakımından bilirkişilerce bir değerlendirme yapılmadığı anlaşılmıştır.

Genel ihbar mükellefiyeti kapsamında, vakum ünitesi ve silo olmaksızın EPS enjeksiyon makinesinin çalışması ve amaca uygun şekilde ürün imal etmesinin mümkün olmadığının yüklenici tarafından iş sahibine bildirilip bildirilmediği mahkemece ve bilirkişilerce incelenip değerlendirilmemiştir.

Yine alacaklı, kendi kusurlu davranışı ile zararın artmasına sebep olmaması gerektiğinden, iş sahibi makineyi teslim aldıktan sonra zararın artmasına engel olacak tedbirleri almak zorunda olduğundan, 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 98. maddesi delaletiyle Borçlar Kanunu'nun 43 ve 44. maddeleri gözetilerek davacının zararın artmasına sebep olup olmadığı hususu da bilirkişi kurulu ve mahkemece incelenip değerlendirilmemiştir.

Mahkeme kararının kabule göre de bu nedenlerle bozulması gerekmiştir." gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile,"taraflar arasındaki hukuki ilişki eser sözleşmesi niteliğinde olup, uyuşmazlığın bu çerçevede çözümlenmesi gerekir.

Eser sözleşmesi Türk Borçlar Kanunu’nun 470 ve devamı maddelerinde (sözleşme tarihinde yürürlükte bulunan 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 355 ve devamı maddelerinde) düzenlenmiş olup, sözleşme tarihinde yürürlükte olan mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 357. maddesinde, eser meydana getirilirken iş sahibinin sağladığı malzemenin veya eserin yapılması için gösterdiği yerin ayıplı olduğu anlaşılır veya eserin gereği gibi yapılmasını tehlikeye düşürecek başka bir durumun ortaya çıkması durumunda yüklenicinin bu durumu derhal iş sahibine bildirmek zorunda olduğu, aksi takdirde çıkan zararlı sonuçtan yüklenicinin sorumlu olacağı düzenlenmiştir.

Mahkememizce dosya bilirkişi kuruluna tevdi edilerek; genel ihbar mükellefiyeti kapsamında, vakum ünitesi ve silo olmaksızın EPS enjeksiyon makinesinin çalışması ve amaca uygun şekilde ürün imal etmesinin mümkün olmadığının yüklenici tarafından iş sahibine bildirilip bildirilmediği, yine alacaklı, kendi kusurlu davranışı ile zararın artmasına sebep olup olmadığı,

iş sahibi makineyi teslim aldıktan sonra zararın artmasına engel olacak tedbirleri alıp almadığı hususlarında rapor tanzimi istenilmiş, 08.08.2022 tarihli bilirkişi raporunda yüklenici (davalı'nın) montajının yapılıp yüklenicinin elamanı tarafından makinenin vakum ünitesi olmadan çalışmayacağına dair tespite kadar davacının bilgilendirilmediği, dava konusu EPS enjeksiyon makinesinin vakum ünitesi olmaksızın çalışmayacağı ve amaca uygun ürün imal etmesinin mümkün olmadığının davacıya zamanında bildirilmediği, davacının kendi kusurlu davranışı ile zararın artmasına sebep olmadığının bildirildiği,

bilirkişi raporunun denetlemeye ve hüküm vermeye elverişli olduğu anlaşılmakla, bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmiş, yine TBK ve Yargıtay yerleşik içtihatları uyarınca davacı makineyi kullanamadığı dönemler için kazanç kaybını isteyebileceği" gerekçesiyle davacının kazanç kaybı talebinin kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Davacının manevi tazminat istemi yönünden; manevi zarar, kişilik değerlerinde oluşan objektif eksilmedir. Manevi tazminat ise manevi zararın giderim biçimidir. Manevi tazminata hükmedilebilmesi için hukuka aykırı bir fiilin bulunması, bu fiil ile kişilik hakkının ihlal edilmesi, ihlal fiilinin kişilik değerlerinde objektif bir eksilmeye sebep olması ve zarar ile fiil arasında uygun illiyet bağının bulunması gerekir. Manevi tazminat ile kişinin, kişilik değerlerinde meydana gelen zarar giderilmeye çalışılmaktadır. Somut olayda; davacının, kişilik haklarına davalı tarafından hukuka aykırı saldırı bulunmadığı" gerekçesiyle manevi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde, a. Davacının talebinin eserin tam eksiksiz taraflar arasındaki anlaşmadaki gibi teslimi, çalıştırılması ve çalıştırmanın eğitiminin verilmesini kapsadığını, mahkemenin kurduğu hüküm ile davalının bunu yapması yönünde karar verdiğini, bu kararın yerine getirilmemesi halinde davacı şirketin zararının tam ve eksiksiz karşılanamayacağını, bu nedenle kararın infazında tereddüt yaşanma olasılığı bulunduğunu,

b. Hükme esas alınan bilirkişi raporunun yeterli olmadığını, hüküm kurmaya elverişli olmadığını, eserin davacı tarafından kullanılmadığı için elde edilmeyen gelir bulunduğunu, bu zararının tam ve eksiksiz tespiti gerekmesine rağmen bunun yapılmadığını, bilirkişinin zarar hesabını da eksik yaptığını,

c. Mahkemenin manevi tazminat talebini reddetmesinin de usul ve yasalara aykırı bulunduğunu, çünkü söz konusu makinenin kullanılmaması nedeni ile davacı şirketin piyasa itibarının zedelendiğini, mahkemenin bu hususu dikkate alması gerektiğini beyan etmektedir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde, a. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda imzası bulunan bilirkişilerin, EPS Enjeksiyon makinesi sektöründe silo ünitesi ve vakum ünitesinin enjeksiyon makinesinden bağımsız ve ayrı olarak satışının yapılıp yapılmadığı konusunda bilgi sahibi olmadıklarını, raporda bu konu ile ilgili olarak hiçbir teknik bilgiye ver verilmediğini, bu sebeple raporun önceki raporlar arasındaki çelişkileri giderecek nitelikte hüküm kurmaya elverişli bir rapor olmadığını,

b. Silo ve vakum ünitesinin davalı şirketçe ayrı satıldığı, ticari uygulamasının bu şekilde olduğunun dosya içerisine sunulan ve davacı tarafça da kabul edilen fiyat teklif formlarından açıkça anlaşıldığını, bilirkişi raporunda bu hususa değinilmediğini,

c. Davacı şirketin kullandığı ekipmanın işlevini bilmediğini iddia etmesinin hayatın olağan akışına, basiretli tacir yükümlülüğüne, dürüstlük kuralına aykırı olduğunu,

d. Hukuka, mantığa, sözleşmenin lafzına, ticari hayatın gereklerine ve sektör uygulamasına tamamen aykırı şekilde, taraflı hazırlanmış bilirkişi raporuna itibar edilerek, özellikle de sektör uygulaması hakkında en ufak bir teknik bilgi içermeyen raporla diğer raporlar arasındaki çelişkinin giderilemeyeceği açık iken bu rapora dayanarak hüküm kurulmasının hukuka aykırı olduğunu beyan etmektedir.

B.Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3'ncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428'nci maddesi ile 439'ncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkan bulunmadığı ve özellikle hükme esas alınan 29.01.2023 tarihli bilirkişi heyet raporunun, bozma ilamına uygun olarak düzenlendiği, olaya uygun ve içerik itibariyle yeterli ve inandırıcı olduğu anlaşılmakla; taraf vekillerinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR