Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2024/1649 K.2025/1961

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında 10.06.1997 tarihinde "20.000 ton kapasiteli Bandırma ve 70000 ton kapasiteli Tekirdağ betonarme liman siloları PMS-Proses Yönetim-Otomasyon Sistemi Temin ve Tesisi Müteahhitlik Hizmetleri Sözleşmesi" işi konusunda sözleşme imzalandığını, 22.12.1998 tarihinde "gemi yükleme operasyonu sırasında kuyu bazında tartımların yapılması" ilave işinin sözleşme kapsamına alındığını, davacının sözleşme kapsamında TMO'ya Dresdner Bank'a ait 06.06.1997 tarihli 146.250,00 Euro bedelli ve 72.750,00 Euro bedelli banka teminat mektubu teslim ettiğini,

davacının sözleşme kapsamında üzerine düşen yükümlülüklerini eksiksiz bir şekilde yerine getirdiğini, 11.12.1999 tarihinde geçici kabul 28.12.2001 tarihinde de kesin kabul işlemlerinin yapıldığını, buna rağmen davalının davacıya teminat mektubu iadelerini gerçekleştirmediğini, kesin kabul işleminin üzerinden 17 yıl geçtikten sonra 12.11.2018 tarihli TMO yazısıyla davacının alt yüklenicisi ....

Ltd.Şti'nin SGK'na 308.887,69 TL tutarında projeye ilişkin borcunun ödenmediğini ve bu sebeple 72.750,00 Euro tutarındaki banka teminat mektubunu nakde çevrildiğini davacıya bildirdiğini, buna ilaveten 146.250,00 Euro tutarındaki banka teminat mektubunun iadesi talebinin 23.05.2019 tarihli yazı ile reddedildiğini, davacı tarafından davalıya Beşiktaş ....

Noterliği'nin 29.03.2019 tarihli, 9242 yev numaralı ihtarname çekilerek 146.250,00 Euro tutarlı teminat mektubunun iadesi, nakde çevrilen 72.750,00 Euro tutarlı teminat mektubu bedelinin tazmininin talep edildiğini, bu taleplerin SGK ve vergi dairesine borçlanıldığından bahisle reddedildiğini, teminat mektubunun 10 yıllık zamanaşımına uğradığını, TMO'nun 2013-2014-2015 ve 2016 dönemlerine ilişkin vergi borçlarını gerekçe göstererek teminat mektubunu iade etmemesinin hukuka aykırı olduğunu, bu dönem vergi borçlarının sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerden kaynaklanmadığının aşikar olduğunu,

teminat mektubunun veriliş amacı dışında nakde çevrilemeyeceğini, davacının davalıya karşı sözleşme kapsamındaki borçlarının zamanaşımına uğradığını, 10.06.1997 tarihinde sözleşme akdedildiğinde 25.06.1986 tarihli ...

İhale Yönetmeliği'nin yürürlükte bulunduğunu, yönetmeliğin 15. maddesinde teminat mektubunun iade şartları arasında vergi dairesine borcun bulunmaması koşulunun bulunmadığını ileri sürerek, Dresdner Banka ait 06.06.1997 tarihli 146.250,00 Euro bedelli banka teminat mektubunun davacıya iadesini, iade mümkün olmaz ise iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; taraflar arasındaki yapım sözleşmeleri dışındaki 72.750,00 Euro ve 146.250,00 tutarında iki adet süresiz kesin teminat mektubu alındığını, söz konusu işlerin 12.10.1999 tarihinde tamamlanarak geçici kabulün 11.12.1999 tarihinde kesin kabullerin ise 28.12.2001 tarihinde yapıldığını, şu an itibariyle davacı firmanın taşeronu olan .... Ltd.

Şti. firmasının ihaleye konu iş nedeniyle oluşan SSK borcu nedeniyle 72.750,00 Euro tutarında teminat mektubunun 21.09.2018'de nakde çevrildiğini, davaya konu 146.250,00 Euro teminat mektubunun ise firmanın vergi borcu olması nedeniyle iade edilemediğini ve kurum hesaplarında bekletilmekte olduğunu, sözleşmenin 12. ve 47. maddelerindeki düzenlemelere göre SGK'dan ilişiksiz belgesi getirilmediğini davalı kurumun yazısı üzerine işin bitiminden 17 yıl sonra mektubun iadesi için başvurduğunu, davacı firmanın iade konusu şartları yerine getirmediğinden ve ilişiksiz belgesi getirilmediğinden mektupların iade edilmemiş olduğunu,

firmanın iade istediği tarihlerde geçerli mevzuata göre hem SGK ilişiksiz belgesi hem de vergi borcu bulunmadığına yönelik yazı getirilmesi şartlarının arandığını ancak firmanın vergi borcu olması nedeni ile teminat mektubunun iade edilemediğini, TBK.' nın 146. maddesi gereği zamanaşımı süresinin dolduğunu beyanla, davanın zamanaşımı yönünden reddini, devamında esasa ilişkin sebeplerle davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, taraflar arasındaki sözleşme kapsamında davacı tarafından davalıya 72.750,00 Euro ve 146.250,00 Euro bedelli 2 ayrı kesin teminat mektubu verildiği, sözleşmeye konu işin kesin kabulünün 28.12.2001 tarihinde yapılmış olduğu, davalı idare tarafından davacının taşeronu olan .... Ltd.

Şti'nin SGK borcunun karşılanması yönünde işbu davaya konu olmayan davacının 72.750,00 Euro bedelli teminat mektubunun nakde çevrildiği, Süleymanpaşa SGM yazı cevabında dava konusu işe ilişkin SGK borcunun bulunmadığı ifade edilmiş olmakla yanlar arasındaki sözleşmenin 12. maddesi kapsamında teminat mektubunun davacıya iadesi koşullarının oluştuğu,

taraflar arasındaki 10.06.1997 tarihli sözleşmenin imzalandığı tarihte 08.03.2000 tarihli ve 23987 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan TMO İhale Yönetmeliği yürürlükte bulunmadığından vergi borcunun varlığı hususunun teminatın iade koşulu olarak kabul edilemeyeceği kaldı ki bilirkişi heyeti tarafından yapılan incelemede davacı taşeronuna ait vergi borcunun dava konusu işe ilişkin olmadığının da tespit edildiği, taraflar arasındaki sözleşmenin 12. maddesi gereğince dava konusu edilen 146.250,00 Euro bedelli teminat mektubunun iadesi koşulları gerçekleştiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; davalı firmanın üstlendiği yapım işinin TMO ihale yönetmeliği hükümlerine göre ihale edildiğini ve sözleşme imzalandığını, sözleşme konusu işlerin bitiminde kuruma verilen teminat mektupları iade sürecinin davacı tarafın iade talebi üzerine başlayacağını ve şartları sağlaması halinde iade gerçekleşeceğini, kesin teminatın iadesi ile ilgili olarak sözleşmenin 12. ve 47. maddesinde düzenleme bulunduğunu, ayrıca sözleşmede davacının kanunen sorumlu olabileceği tüm vergi ve sosyal sigorta primleri ve/veya diğer gelir vergi ve harçlardan bizzat sorumlu olacağı düzenlemesinin mevcut olduğunu,

bu durumun dahi davadaki haklılıklarını kanıtlar nitelikte olduğunu, iadenin söz konusu olmayacağını, davacının dava öncesinde, SGK'dan ilişiksizlik belgesi sunmadığını, müvekkili kurum tarafından teminat mektubunu nakde çevrildiğinin bildirilmesine kadar davacının iade konusunda bir talebinin olmadığını, müvekkili kurumun yazısı üzerine işin bitim tarihinden 17 yıl sonra teminat mektubunun iadesi talebinde bulunduğunu, müvekkili kurumun sözleşme ve ilgili mevzuata uygun olarak muhafaza ettiğini, ayrıca davaya konu sözleşme nedeniyle müvekkilinin yüklenici firmaya herhangi bir borcunun kalmadığını,

TBK'nın 146 ve 147/5 maddeleri gereğince zamanaşımı süresinin de dolduğunu, talebin zamanaşımına uğradığını, yerel mahkemece eksik inceleme ve araştırma neticesinde verilen kararın hatalı olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, eser sözleşmesi kapsamında verilen teminat mektubunun iadesi istemine ilişkindir. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Taraflar arasında 10.06.1997 tarihinde sözleşme akdedilmiş olup, sözleşmenin 12. maddesinde teminat mektuplarının serbest bırakılması için SGK ilişiksiz belgesi sunulması gereğinden bahsedilmiştir. Vergi borçlarının bulunması, sözleşmede, teminatın iadesi için bir koşul olarak öngörülmemiştir. Teminatın iadesi için vergi borçlarının ödenmesi gerektiği yönündeki yönetmelik hükmü, taraflar arasında imzalanan sözleşme tarihi itibariyle yürürlükte değildir. Taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 12. maddesinde öngörülen koşulların oluştuğu anlaşılmaktadır.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR