Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2024/1896 K.2025/2625

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; ihalesi 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa göre yapılan ...

Demiryolu Projesi ...Arası (Kesim I) V7-V9-V10-V15 no.lu viyadüklerin yapım işine ilişkin 20.02.2014 tarihli, 289.833,710 TL bedelli sözleşmenin taraflarca imzalandığını, davacının 07.03.2014 tarihinde işin yapımına başladığını, davacının viyadük inşasında hareketli iskele sisteminin kullanılmasını davalıya önerdiğini, davalının önerilen tabliye yapım sistemini onaylaması üzerine davacının bu metodu uygulamaya başladığını, davalı idarece bu metodun uygulanması neticesinde inşaatın bünyesine giren demir, manşon, art germe halatı ve çimento miktarında tasarruf ve imalat eksilişi sağlandığı ileri sürülerek,

davacının 7 nolu hak edişinden yapılan işler kapsamında 4.637.272,43 TL ile sözleşme uyarınca bu tutara uygulanması gereken 625.261,73 TL fiyat farkından oluşan toplam 5.262.534,16 TL tutarında bir bedelin kesilerek davacıya ödemediğini, yapılan kesintinin haksız olduğunun tespiti ile 7 no.lu hakedişinden haksız ve mesnetsiz yapılan 5.262.534,16 TL tutarındaki hakediş kesintisinden doğan alacağının doğmuş ve doğacak tüm ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; Sayıştay'ın anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde iş eksilişinin söz konusu olması durumunda iş eksilişinin nasıl yapılması gerektiğini ayrıntılı olarak gösterdiğini, idare tarafından yapılan işlemlerin sözleşmeye, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununa, Sayıştay İçtihatlarına ve Yüksek Fen Kurulu kararlarına uygun olarak tesis edildiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının sözleşme ve eki olan Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 39... .m. gereğince usulüne uygun şekilde itiraz ettiği, davalının dava konusu 7 no'lu hakedişinden yaptığı 5.262.534,16 TL kesinti alacağını davacıdan aldığı, banka teminat mektubu karşılığında işbu davanın açıldığı 16.10.2015 tarihinden sonra 10.08.2016 tarihinde iade ettiğinden davanın konusuz kaldığı, davacının hakediş kesintisinin haksız ve mesnetsiz olduğunun tespiti yönünden hüküm tesisi gerekli görülmediğinden, konusu kalmayan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde: a.Dava dilekçesinde alacağa ilişkin faiz taleplerinin bulunmasına rağmen, mahkemece dava tarihi ile bedelin iade tarihi arasındaki dönem bakımından talep edilen şekilde faize hükmedilmemesinin hatalı olduğunu,

b.Mahkemece eda davası yönünden verilen kabul kararının aynı zamanda tespit talebini de karşıladığından ayrıca yapılan kesintinin haksız oldugunun tespitine dair bir hüküm tesisinin gerekli görülmemesinin hatalı olduğunu beyan etmektedir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde:

a.

Davalı idarenin düzenlediği revize uygulama projelerinin, sözleşme eki uygulama projeleri ve bu projelere ilişkin mahal listelerinden farklılık taşıdığını, metrajlarda azalma olduğunu, bu hususun %27,91 oranında iş eksilişi mahiyetinde bulunduğunu, iş eksilişi olması halinde 4735 sayılı Yasanın 4. maddesine göre iş bedelinden bir kesinti yapılamayacağı şeklinde yorum yapılmasının hukuken mümkün olmadığını, proje değişikliği sonucu yapımından vazgeçilen imalatlara ilişkin bedelin sözleşme bedelinden düşülmesi gerektiğini,

anahtar teslim götürü bedel sözleşmelerde pursantaj oranı belli imalat kalemlerinde artma veya eksilme olması durumunda yeni imalat miktarlarının pursantaj oranlarının hesaplanarak yükleniciye ödenecek tutarın belirlenmesi gerektiğini, Sayıştay kararlarının da bu doğrultuda olduğunu, mahkemenin verdiği karar ile davacının sebepsiz zenginleşmesine neden olduğunu,

b. 7 nolu hakedişten itibaren tedbiren kesilen %10 kesintilerin tamamı aynı miktarda teminat verilmesi karşılığında 17. hakedişten itibaren davacıya iade edildiğini, bu nedenle bilirkişilerce hesaplama hatası yapıldığını, denge konsol metoduna göre uygulama projesinin hazırlanarak, götürü bedel üzerinden akdedilen sözleşmenin, davacının teklifi ile MMS metoduna uygun olarak revize edildiğinin mahkemece göz ardı edildiğini,

c. Davacının hakedişlere YİGŞ hükümlerinde yer alan usule uygun ihtirazi kaydının bulunmadığını, ayrıca ara hakedişler ile kesin hakediş raporunun usulüne uygun olmayan bir itirazla imzalanmış olması halinde taraflar arasındaki ihtilafın YİGŞ hükümleri uyarınca ortadan kalktığını, bu hususun dava konusu edilemeyeceğini, mahkemece eksik inceleme ve araştırma neticesinde verilen kararın hatalı olduğunu ileri sürerek kararın bozulması gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, taraflar arasında akdedilen eser sözleşmesine istinaden davalının 7 no'lu hakedişten yaptığı kesintinin haksız olduğunun tespiti ile yapılan kesinti bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece eda davasının aynı zamanda tespit talebini de içerdiği gerekçesiyle kesinti davacıya iade edildiğinden karar verilmesine yer olmadığına şeklinde karar verilmiş ise de, kesintinin davalıya verilen teminat mektupları karşılığında iade edildiği anlaşılmakla, davacının kesintinin haksız yapıldığının tespiti yönünde hukuki yararı vardır. KİK ve KİSK'e göre ayrıca taraflar arasında düzenlenen sözleşmede ve eki şartnamede belirtilen koşullarda idarenin işi eksiltme yetkisi bulunmaktadır. Mahkemece alınan bilirkişi raporunda iş eksilişi yapılmadığı belirtilmiş ise de, bilirkişi raporunda herhangi bir gerekçe bulunmadığı gibi hakediş raporları ve projelerle karşılaştırma yapılmadığı görülmektedir.

Davacının hakedişe usulüne uygun bir itiraz da sunduğu belirlenmekle, yeni bir bilirkişi heyetinden alınacak rapor ile iş eksilişi ve artışı bulunup bulunmadığının sözleşme hükümlerine göre değerlendirilmesi, sonucuna göre hakediş kesintisinin haklı olup olmadığının tespiti gerekir.

Mahkemece bu hususlar üzerinde durulmadan yanlış değerlendirme sonucu karar verilmesi doğru olmamış, kararın taraflar yararına bozulması uygun bulunmuştur.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan harçların istek hâlinde taraflara iadesine,