Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2024/2091 K.2025/2466

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde. 4734 sayılı Kanun'un 19. maddesine göre 24.09.2008 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ...

Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Binası yapım işi ihalesini kazanan müvekkili şirket ile davalı Üniversite arasında 16.188.021,00 TL bedel üzerinden 4735 sayılı Yasa hükümlerine göre 27.01.2009 tarihli Anahtar Teslim Götürü Bedel Sözleşme imzalandığını, yer tesliminin müteakip müvekkil şirketçe çalışmalara başlandığını, sözleşme konusu yükümlülüklerini tam ve eksiksiz şekilde yerine getiren müvekkili şirketin fen ve sanat kurallarına uygun olarak imal ettiği eserin geçici kabulünün 14.12.2011 tarihinde, kesin kabulünün de 09.04.2013 tarihinde yapıldığını,

müvekkili şirketinin sözleşme ve eklerine uygun olarak edimlerini eksiksiz ifa etmesine rağmen davalı idarece sözleşme ve eki yapım işleri Genel Şartnamesine aykırı olarak hak edişlerinden haksız kesintiler yapılarak sözleşme konusu iş bedelinin eksik ödendiğini, sözleşme kapsamında idarenin onayıyla oransal olarak %8,47 anahtar teslim götürü bedel sözleşme tutarına göre ise 1.370.876,47 TL iş artışına gidildiğini, iş artışına konu iş kalemlerinden,

temel ve betonarme yapımı iş grubunda yer alan 21.017/1/AR pozu 1. keşifte bulunan "21.011- betonarme kalıp yapılması” pozunun yerine ikame edildiğini ve betonarme imalatlarının tamamının Plwood kalıplar kullanılarak yapıldığını, 15.010/A/AR-15.010/2A/AR1-15.010/6C/AR-15.140/7/AR- 18.460/2/AR-18,466/2/AR27.581/AR pozlarının da proje ve mahal listesinde bulunmayan ancak, idarece proje bütünlüğü dikkate alınarak sonradan ilave edilen mahaller için, fiyat tutanağı ve pursantaj oranlarına göre müvekkili şirketçe uygulandığını, pozların proje ve zemin etüdünde öngörülmeyen söz konusu işlerle ilgili metraj ve ataşmanların idarece onaylandığını,

%10 iş artışı kapsamındaki bu imalat kalemlerinin pursantaj oranlarına göre eksiksiz tamamlandığını ve 1'den 6'ya kadar hakedişlere girdiğini, bu işler karşılığı ödemelerin yeni fiyatlar üzerinden yapıldığını, hakedişlerin itirazsız kesinleştiğini, ancak 7 no'lu hakedişe gelindiğinde davalı idarece 3.6.2009 tarihli olur ile belirlenen imalat kalemlerinin yok sayılarak 7 no.lu hakedişe dahil edilmeden, sanki ilk hakediş düzenleniyormuş gibi ilk 6 hakedişte müvekkil şirketçe yapılan imalatlar ve karşılığında yapılan ödemelerin düşülerek haksız kesintiler yapıldığını, hakediş düzenleme usulüne aykırı olduğunu,

davalı idarece haksız kesintilerin gerekçesi olarak sözleşme konusu iş kapsamında müvekkili şirket aleyhine Adıyaman 2. Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan 2011/59 Esas nolu tespitin gerekçe gösterilmesinin yerinde olmadığını, ayrıca söz konusu bilirkişi raporunda dosyadaki mukayeseli keşif artışının sözleşme ve eklerine aykırı olduğu yönünde bir tespit yapılmadığı gibi, %10 iş artışı kapsamında 7 no'lu hakedişe kadar yapılan ödemelerin mevzuata aykırı olduğu yönünde bir değerlendirmeye de yer verilmediğini,

mahkemece yapılan tespit kapsamında bilirkişilerce düzenlenen ve bilim ve fen kurallarına aykırı soyut tespitlerden öteye geçmeyen çelişkili rapora müvekkili şirketçe itiraz edildiğini, kaldı ki bilirkişi raporunda, dosyadaki mukayeseli keşif artışının sözleşme ve eklerine aykırı olduğu yönünde bir tespit yapılmadığı gibi, %10 iş artışı kapsamında 7 no'lu hakedişe kadar yapılan ödemelerin mevzuata aykırı olduğu yönünde bir değerlendirmeye de yer verilmediğini, iş artışı ve iş artışına esas yeni fiyat tutanakları sözleşme kapsamında yapılmış olduğundan geçerli ve tarafları bağlayıcı olduğunu,

bu hususun Yargıtay' ın birçok ilamında da açıkça vurgulandığını, 7 no'lu hakedişte yapılan haksız kesintiler sebebiyle müvekkil şirketin uğradığı zarar tutarının keşif ve bilirkişi incelemesi ile ortaya konulacağını, müvekkil şirketin 7 no'lu hakedişe vaki itirazı davalı idarece kabul edilmediği gibi bu kere de idarece 12 ve son sayılı hakedişte sözleşme ve eklerine aykırı kesintiler yapıldığını,

idarece düzenlenen 12 ve son sayılı kesin hakedişte yapılan sözleşmeye aykırı kesintiler sebebiyle Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 39... . maddelerine uygun olarak itiraz gerekçeleri açıkça belirtilerek 27.08.2012 tarihli dilekçe ile itiraz edildiğini ve 12 no'lu kesin hakediş raporunun itiraz gerekçelerinin belirtildiği 27.08.2011 tarihli dilekçeye atıf yapılarak “idareye verilen 27.08.2012 tarih ve 919 sayılı dilekçemizde yazılı ihtirazı kayıtla” imzalandığını,

müvekkili şirketin 27.08.2011 tarihli itiraz dilekçesinde de açıkça belirtildiği gibi idarece Laboratuarlarda projeye ve eki mahal listelerine uygun olarak yapılan tezgah ve demir konstrüksiyonu söktürülerek yerine özel pozlarıyla imalat yaptırıldığını, müvekkili şirkete isnad edilecek hiçbir kusur olmamasına karşın, söküm sırasında malzemelerin hurda haline geldiğini, YİGŞ’in 12. maddesine göre malzemelerin değer kaybı, montaj ve demontaj bedellerinin ödenmediğini, bahse konu imalatların sanki birim fiyat sözleşmesi yapılmış gibi 12 nolu hakedişten haksız şekilde kesildiğini,

ayrıca proje ve eki mahal listelerinde bulunmadığı halde laboratuar blokunda çeker ocak bulunmayan laboratuarlarda çeker ocakların ikmali için ilave işler yaptırıldığını, amfideki koltuk sayılarının projedeki sayıya göre artırıldığını, bodrum katta mescit yaptırıldığını, bunun için alçıpan bölmeler oluşturulduğunu, abdest alma yerleri için tesisat çekildiğini, bodrum kazan dairesinin proje dışı alçıpanla bölünmüş, alçıpan imalattan sıva ve boya ile kaplandığını, mescitte minber yaptırıldığını, tüm bu imalâtlar için müvekkil şirketçe KDV hariç 54.000,00 TL harcama yapıldığını,

ancak yapılan bu imalat bedellerinin hiç hesaplanmadığını ve müvekkili şirkete ödenmediğini, yine 14.12.2011 tarih ve 12 nolu son hakedişte elektrik tesisatı iş kaleminden 344.834,72 TL kesin hesap kesintisi yapıldığını, yapılan kesintinin sözleşme ve eklerine yerleşik sözleşme uygulamalarına açıkça aykırı olduğunu, 12 no'lu hakedişte yapılan haksız kesintilerden ve ödenmeyen imalat bedellerinden kaynaklanan şirket alacağının Mahkemece yaptırılacak keşif ve bilirkişi incelemesi ile tespit edileceğini, davalı idarenin sözleşme kapsamında iş artışına giderek önce yaptırdığı imalatların bedelini keserek, imalat bedellerini ödemeyerek,

mahal listesinde bulunmayan ve proje tekniğine uygun olmayan iş kalemlerini sözleşme bedelinden düşerek, sözleşme ve eklerine aykırı davrandığını ve bedel ödeme yükümlülüğünü yerine getirmediğini fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000,00 TL alacağın davalı idareden alınarak müvekkili şirkete verilmesine, hesaplanan alacağa eksik ödemelerde ödeme yapılması gereken tarihlerden kesintilerde kesintinin yapıldığı tarihlerden itibaren reeskont faizi işletilmesi gerektiğine karar verilerek, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; ...

Üniversitesi tarafından açık ihale usulü ile yapılan Üniversite Fen Edebiyat Fakültesi Binası yapım işi ihalesini kazanan davacı şirket ile davalı Üniversite arasında 16.188.021,00 TL bedel üzerinden 27.01.2009 tarihinde imzalanan Anahtar Teslim Götürü Bedel Sözleşme kapsamında oluşturulan kontrol teşkilatının adli bir soruşturma nedeniyle tutuklu olarak yargılanmaları sebebiyle yeni bir kontrol teşkilatı oluşturulduğunu ve yeni kontrol teşkilatı tarafından yapılan incelemelere dayalı olarak Adıyaman 2 Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde tespit yaptırıldığını,

7 no'lu hakedişte yapılan kesintilerin davalı İdarece Adıyaman 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2011/59 Esasında yaptırılan tespite dayandığını ve bu sebeple 7 no'lu hakedişte davalı şirket alacağından yapılan kesintilerin hukuka uygun olduğunu, %10 iş artışına konu edilen imalat kalemleri karşılığında yapılan ödemelerin hatalı olduğunu ve bu sebeple 7 no'lu hakedişte düzeltildiğini, ayrıca 7 no'lu hakedişten sonraki kesintilerin yerinde ve hukuka uygun olduğunu, 12 no'lu hakedişte kesintiye konu edilen elektrik tesisatı ve trafo imalatının proje ve mahal listesinde bulunduğunu ve yapılmayan imalat bedelinin sözleşme bedelinden düşüldüğünü,

davalı idarece sözleşme kapsamında yapılan işlemler ve kesintilerin sözleşme ve eklerine uygun olduğunu, davacı şirketin kötü niyetli olduğunu, taleplerinin yerinde olmadığını, davacının dilekçesinde ileri sürmüş olduğu itiraz dilekçesinin verilmesi ile münhasır delil sözleşmesi yapılmış sayıldığı yönündeki iddiasının, yürürlüğe giren 6100 sayılı yeni HMK kapsamında geçerliliğini yitirdiğini, zira.

6100 sayılı HMK'nın 193. maddesinde delil sözleşmesinin ancak yazılı olarak veya mahkeme tutanağına geçirilerek yapılması halinde geçerli olduğunun hüküm altına alındığını, halihazırda davacı taraf ile müvekkil idare arasında bu yönde imzalanmış bir delil sözleşmesi bulunmadığından, davacının bu yöndeki iddiasının ve sunmuş olduğu eski tarihli Hukuk Genel Kurulu kararının bu dava bakımından geçerliliği bulunmadığını, usule, hukuka, dürüstlük ilkesine ve gerçeğe aykırı olarak açılan davanın reddine, dava giderleri ve avukatlık vekalet ücretinin davacıya yüklenmesine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı doğrultusunda dosya içerisinde bulunan raporlar arasındaki çelişkinin giderilmesine dair ek rapor alınması amacıyla dosya daha önceden rapor sunan bilirkişilerden farklı bir heyete tevdii edildiği, bu doğrultuda bilirkişi heyeti tarafından tanzim edilen 22.12.2020 havale tarihli raporda netice olarak davacı şirketin davalı şirketten 1.349.035,21 TL alacaklı olduğunun belirtildiği, davalı tarafın 7 no'lu hakediş ile yapılan kesintinin yersiz olduğuna ve 12 no'lu hakedişe ilişkin değerlendirmelere katılmadığına dair itirazları doğrultusunda ek rapor alınmış ise de;

sunulan 01.03.2021 tarihli ek raporda istinaf kaldırma kararı sonrasında alınan kök rapordaki nihai tespitlerde bir değişiklik olmayacağı yönünde mütalaada bulunulduğunun görüldüğü, kök raporun ve ek raporun istinaf kaldırma kararında belirtilen eksiklikleri giderdiği ve çelişkiyi giderdiği anlaşıldığından her iki raporun hükme elverişli olduğu kanaatine varıldığı gerekçesiyle ıslah edilen bedel de göz önünde bulundurulmakla, davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı vekilinin istinaf talebinin kabulüne, kararın kaldırılmasına, davalı Adıyaman üniversitesi 2547 sayılı Yasa'nın 56. maddesi uyarınca harçtan muaf olduğu halde harç alınmasına karar verilmesinin hatalı olduğu,

bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden yeniden hüküm kurularak davanın kabulü ile 1.349.035,21 TL'nin, 10.000,00 TL'sine dava tarihi olan 24.03.2014 tarihinden itibaren, bakiye 1.339,035,21 TL'ye ise ıslah tarihi olan 27.04.2016 tarihinden itibaren işleyecek ticari reeskont faiziyle birlikte davalı kurumdan alınarak davacı tarafa verilmesine, davacı tarafın fazlaya dair faiz isteminin reddine, davalı harçtan muaf olmakla harç alınmasına yer olmadığına, peşin alınan 170,80 TL ile ıslah harcı olarak alınan 22.867,38 TL'den ibaret toplam 23.038,18 TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; mahkemece eksik incelemeye dayalı, çelişkileri gidermeyen ve yeni çelişki oluşturan bilirkişi raporuna göre hatalı karar verildiğini, taraflar arasındaki sözleşmenin anahtar teslimi götürü bedel sözleşmesi olduğunu, bedel artırımı istenemeyeceğini, zorunlu ve olağanüstü halin bulunmadığını, kaldırma öncesi düzenlenen ve hükme esas alınan 26.02.2018 tarihli bilirkişi raporunun tarafların itiraz ettiği tüm hususların açıklığa kavuşturulduğu ve teknik açıklamaların yapıldığı rapor niteliğinde olduğunu, kaldırma kararı sonrası düzenlenen raporun çelişkileri gidermediğini, hatalı düzenlendiğini,

iş artışının sözleşme bedelinin % 10' unu geçemeyeceğini, 7. hakedişe kadar yapılan maddi hatanın fark edilerek düzeltildiğini, toplamda % 18,46 iş artışının talep edildiğini, bu hususun kanuna aykırı olduğunu, davacının taleplerini ispatlayacak belge sunamadığını, taraflar arasında delil sözleşmesi bulunmadığını, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacağının tahsili istemine ilişkindir.

Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR