Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2024/2424 K.2025/2873

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirket ile dava dışı ... İnşaat Sanayi Ticaret A.Ş. arasında ''...

Konut Projesi Anahtar Teslim Müteahhitlik Sözleşmesi'' başlıklı inşaat yapım sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşme ile inşaat yapımını üstlenen dava dışı şirkete koşulsuz, kesin ve süresiz banka teminat mektubu vermesi karşılığında davacı tarafından avans ödemelerinin yapılmasının kararlaştırıldığını ve davalı banka tarafından düzenlenerek verilen avans teminat mektupları karşılığında dava dışı şirketin davalı bankadaki hesabına avans ödemelerinin yapıldığını,

süreli olarak verilen teminat mektuplarının süresinin dolmasına yakın dava dışı şirket tarafından yenilenmemesi ve dava dışı şirketin ödeme güçlüğüne düşmesi nedeniyle davacı şirket tarafından teminat mektubu bedellerinin tanziminin davalı bankadan istediğini, davalı bankanın talep üzerine 08.04.2015 tarihli 7.000.000,00 TL tutarlı teminat mektubu bedelini davacıya ödediğini ancak 13.04.2015 tarihli 2.000.000,00 TL tutarlı teminat mektubu bedelini, avans tutarının teminat mektubunda yazılı banka hesabına ilgili teminat mektubu referans gösterilerek yatırılmadığından bahisle ödemediğini,

yapılan görüşmelerden sonuç alınmaması üzerine 2.000.000,00 TL ana para ile tanzim talebinin bankaca reddedildiği ve böylelikle davalının temerrüte düştüğü 08.04.2016 tarihinden itibaren işlemiş 88.602,74 TL avans faizinin tahsili için davalı hakkında ....

İcra Dairesi'nin 2016/12759 E. sayılı dosyasında ilamsız icra takibi yapıldığını, davalının takibe haksız olarak itiraz ettiğini ileri sürerek, davalının itirazının iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı bankanın kredi müşterisi olan dava dışı ...

İnşaat Sanayi Ticaret A.Ş. ile davacı şirket arasında imzalanan sözleşme kapsamında davalı banka tarafından davacıya avans niteliliğinde dört tane teminat mektubu düzenlenerek verildiğini, avans teminat mektuplarının geçerli hale gelebilmesi için mektuplarda yazılı olan avans tutarlarının dava dışı şirketin davalı bankada bulunan ve mektuplarda belirtilen banka hesabına ilgili mektup referans gösterilerek yatırılması gerektiğini,

davacı şirketin 07.04.2016 tarihinde yaptığı tazmin talebi üzerine 08.04.2015 tarihli 7.000.000,00 TL bedelli avans niteliğindeki teminat mektubuna ilişkin davacı tarafça teminat mektubunda yazılı koşula uygun olarak 10.04.2015 tarihinde 5.000.000,00 TL ve 15.04.2015 tarihinde 2.000.000,00 TL ''sözleşme avans bedeli'' açıklaması ile ödenmiş olduğundan bu mektup bedelinin tazmin edildiğini ancak davaya konu 13.04.2015 tarihli 2.000.000,00 TL teminat mektubu bedelinin koşula uygun bir şekilde ödenmemesi nedeniyle tazmin edilmediğini,

davacı tarafça teminat mektuplarına ilişkin 2.000.000,00 TL'lik kısmın teminat mektuplarının düzenlenmesinden önce 30.03.2015 tarihinde dava dışı şirketin hesabına gönderildiği, 15.04.2015 tarihinde hesaba gönderilen 2.000.000,00 TL'nin 08.04.2015 tarihli 7.000.000,00 TL bedelli teminat mektubu için değil, 15.04.2015 tarihli 2.000.000,00 TL bedelli teminat mektubu için gönderildiği iddia edilmiş ise de, teminat mektuplarının düzenlenmesinden önce gönderilen bedelin teminat mektubuna ilişkin bir bedel olduğunun teminat mektubunun koşulları dikkate alındığında banka yönünden kabulünün mümkün olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı şirket tarafından ... A.Ş'nin ... IBAN no.lu hesabına .... Etap iş avansı açıklaması ile 30.03.2015 tarihinde 2.000.000,00 TL'nin EFT yoluyla yatırıldığı, 10.04.2015 tarihinde sözleşme avans bedeli açıklaması ile 5.000.000,00 TL'nin EFT yoluyla yatırıldığı, ayrıca 15.04.2015 tarihinde sözleşme avans bedeli açıklaması ile 2.000.000,00 TL'nin EFT yolu ile yatırıldığı saptanmıştır.

Bu avans ödemelerinden 30.03.2015 tarihindeki 2.000.000,00 TL ile 10.04.2015 tarihindeki 5.000.000,00 TL'nin 08.04.2015 tanzim tarihli 08.04.2016 vade tarihli 7.000.000,00 TL bedelli teminat mektubuna karşılık olduğu, 15.04.2015 tarihinde yatırılan 2.000.000,00 TL avans ödemesinin ise dava konusu 13.04.2015 tanzim 13.04.2016 vade tarihli 2.000.000,00 TL bedelli teminat mektubuna karşılık olduğu kanaatine varılmıştır.

Her ne kadar davalı taraf 30.03.2015 tarihli 2.000.000,00 TL bedelli avans ödemesinin teminat mektubu tarihlerinden sonra olmadığını ve teminat mektuplarındaki şart bakımından dikkate alınamayacağını savunmuş ise de 30.03.2015 tarihli 2.000.000,00 TL bedelli EFT gönderisinde ....

Etap iş avansı açıklamasının yer aldığı, bu tutarın mektupta yazılı hesaba gönderildiği, teminat mektuplarındaki bu şartın avansın, riski temin edilen şirkete ödenmesini temin olduğu dikkate alındığında bu amacın gerçekleştiği, Medeni Kanun'un 2. maddesindeki iyiniyet kuralları dikkate alındığında bunun aksinin kabulünün hakkaniyete uygun olmayacağı sonucuna ulaşılmış davalı yanın bu yöndeki savunmasına değer verilmemiştir. Bu durum karşısında davacının dava dışı ...

A.Ş'nin teminat mektubundaki yazılı hesabına 15.04.2015 tarihinde gönderdiği, 2.000.000,00 TL avansın dava konusu 13.04.2015 düzenleme tarihli 13.04.2016 vade tarihli 2.000.000,00 TL bedelli teminat mektubunda karşılık gönderildiği, bu teminat mektubundaki şartın yerine getirildiği, davacının talebi üzerine davalı banka tarafından tanzim edilmemesinin teminat mektubunun ruhuna, veriliş nedenine aykırı olduğu kanaatine varılmakla davacının tanzim talebinin haklı olduğu bu teminat mektubunun ödenmesinin talep edildiği tarihten takip tarihine kadar işlemiş 88.602,74 TL faizin tahsili için girişilen ....

İcra Dairesi'nin 2016/12759 E. sayılı takibinde davalının borca itirazının haksız olduğu'' gerekçesiyle davanın kabulüne kara verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; davalı banka tarafından davacı şirkete verilen avans niteliğindeki teminat mektuplarının geçerli hale gelebilmeleri için mektupların metinlerinde yazılı şartların gerçekleşmesi gerektiğini, mektup bedellerinin mektuplarda yazılı dava dışı şirketin davalı banka hesabına ilgili mektup referans gösterilerek yatırılması gerektiğini, teminat mektuplarından ilkinin 08.04.2015 tarihinde verilen 7.000.000,00 TL bedelli teminat mektubu olduğunu, davacının bu teminat mektubuna istinaden 10.04.2015 tarihinde ''sözleşme avans bedeli'' açıklaması ile 5.000.000,00 TL,

15.04.2015 tarihinden de ''sözleşme avans bedeli açıklaması'' ile 2.000.000,00 TL ödeme yaptığını, bu sebeple de davacının 07.04.2016 tarihinde yaptığı talep doğrultusunda bedeli ödenen 08.04.2015 tarihli 7.000.000,00 TL bedelli teminat mektubunun tazmin edildiğini ancak dava konusu 13.04.2015 tarihli 2.000.000,00 TL bedelli ikinci teminat mektubunun davacı şirket tarafından mektupta belirtilen koşula uygun bir şekilde ödenmemesi nedeniyle tazmin edilmediğini,

davacı şirketin ikinci kere gönderdiği ihtarnamede 7.000.000,00 TL değerindeki ilk teminat mektubuna karşılık ödenmesi gereken avansın 2.000.000,00 TL'lik kısmının teminat mektupları düzenlenmeden önce 30.03.2015 tarihinde dava dışı şirketin hesabına ödediğini, 15.04.2015 tarihinde yapılan 2.000.000,00 TL'lik ödemenin 13.04.2015 tarihli teminat mektubuna karşılık yapıldığını beyan ettiğini, bu beyanın bankacılık hukuku ilkeleri yönünden banka açısından kabul edilebilir olmadığını, taraflar arasındaki sözleşmenin 1.29.

Maddesinde açıkça avans ödemelerinin teminat mektuplarının verilmesinden sonra yapılacağının, teminat mektuplarının öngörülen ödeme tarihlerinde sağlanamamış olmaması halinde avans ödemesinin teminat mektubu sağlanana dek yapılmayacağının yazılı olduğunu, bu itibarla davalı bankanın sözleşmenin aksine ödeme yapması halinde dava dışı şirkete rücu imkanının ortadan kalkacağını, zira dava dışı şirketin mektupta yazılı şartın yerine getirilmediğini ileri sürebileceğini, davacı şirketin dava dışı şirketle aynı maddeyi içeren başka bir sözleşmesinin de olduğunu,

gönderilen bedele ilişkin banka dekontunda yapılan açıklama ne olursa olsun bu hususun iki tacirin kendi aralarındaki açık hesap ilişkisine dayanan bir para gönderim işlemi olduğunu, davalı bankanın sorumluluğunun mektubun verilmesinden sonra hesaba gelecek olan para miktarını denetlemekle sınırlı olduğunu, öncesini takip etmenin ve denetlemenin bankanın görev ve sorumluluğunda olmadığını beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davalı banka tarafından davacı şirkete avans niteliğinde verilen teminat mektubundaki avans ödemelerinin yapılıp yapılmadığına özellikle teminat mektuplarının düzenlenmesinden önce yapılan ödemenin teminat mektubuna karşılık yapılan ödeme sayılıp sayılmayacağına ilişkindir.

Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davalı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR