Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2024/2765 K.2025/3324

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl ve birleşen 2014/366 Esas sayılı davada davalı, birleşen 2009/684 Esas Sayılı davada davacı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, asıl ve birleşen 2009/684 Esas sayılı dava yönünden temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

1-Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalı idare arasında bakım ve onarım işine dair 13.11.2006 tarihinde imzalanan sözleşme kapsamında yer alan zemin güçlendirme uygulama projesinin belediye tarafından ihale öncesinde onaylanmaması nedeniyle ihale sonrasında yeni hazırlanan ve onaylanan zemin güçlendirmenin ilave imalât gerektirdiğini, açıklanan ve müvekkilinden kaynaklanmayan nedenlerle işe 15.06.2017 tarihinde başlanıldığını, onarım işinin uygulaması esnasında B blokta oluşan sıkıntılar nedeniyle idarenin onayı ile B blokta güçlendirme yapılarak iş artışına gidildiğini,

proje revizyonu nedeniyle inşaat ve tesisiat imalâtlarında iş artışı ve eksilişi olduğunu, davalı idarenin ek olarak yapılan sözleşme dışı işlerin bedel ve farklarının tümünü ödemediğini, iş artış ve azalışları nedeniyle imalâtı gerçekleşen 4.460.933,73 TL toplam iş bedelinden sadece 2.058.256,66 TL'sinin ödediğini, belirtilen nedenlerle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile sözleşme dâhili ve harici ile idarenin talep ettiği işlere karşılık 1.000.000,00 TL alacağın imalâtın yapıldığı tarihten itibaren ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş,

23.05.2012 havale tarihli ıslah dilekçesi ile dava değerini 1.586.001,33 TL arttırarak toplam 2.586.001,33 TL alacağın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

2-Birleşen İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/366 Esas sayılı davada davacı vekili dava dilekçesinde: taraflar arasındaki sözleşme kapsamında düzenlenen 6 no.lu hakedişe göre düzenlenmiş fatura kapsamında ödenmeyen bakiye kalan 56.808,20 TL + KDV'nin ödenmesi için İzmir 10. İcra Müdürlüğü'nün 2008/10679 Esas sayı ile başlatılan icra takibine davalı idare tarafından itiraz edildiğinden, davalının itirazının iptali ile % 40 icra inkâr tazminatına karar verilmesi talep etmiştir.

3-Birleşen İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2009/684 Esas sayılı davada davacı vekili dava dilekçesinde: müvekkili idare ile davalı ....Yapı arasındaki sözleşme kapsamında, .... Yapı yükleniminde, ....

Mimarlık ile ... denetiminde olan işte, kurum müfettişlerince düzenlenen rapor ile 1,2,3, ve 4 no.lu hakedişlerde yer alan ancak yapılmadığı tespit edilen işler için fazla ödeme yapıldığının anlaşıldığını, davalı yüklenicinin işi süresinde bitirmediğini ve sözleşmede belirtilen son süre uzatım sonrası olan 01.04.2008 tarihi ile işi bitirdiğini beyan ettiği 16.10.2008 tarihleri arasındaki 198 gün için sözleşme gereği gecikme cezasını ödemesi gerektiğini, davalı yüklenicinin sözleşmenin ifasında aboneliği ....

Finans .... ....

Şubesi adına olan abonelik üzerinden elektrik kullandığını ancak bedelini ödemediğini, davalı ... şirketinin ihale dosyasının hazırlanması ve kontrollük hizmetlerini gereği gibi yerine getirmemesi nedeniyle ödenen müşavirlik hizmet bedelini hak etmediğini, belirtilen nedenlerle KDV dahil fazla ödeme miktarı olan 132.383,95 TL'nin davalılardan müteselsilen, müşavirlik bedeli olan 74.870,25 TL'nin davalı ... şirketinden, elektrik kullanım bedeli olan 11.505,00 TL ve 198 gün gecikme için hesaplanan gecikme cezası bedeli 293.471,33 TL'nin davalı ....

Yapı Şirketi'nden olmak üzere toplam 512.230,53 TL'nin davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

4-Birleşen İzmir 11. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2012/120 E. sayılı davada davacı vekili dava dilekçesinde: müvekkili ile davalı ...Yapı Ltd. Şti. uhdesinde bulunan ... ... Bölge Müdürlüğü Hizmet Binası Onarımı işi kapsamında zemin ıslahı çalışmalarının yapılması konusunda sözleşme imzaladıklarını, sözleşme konusu işin tamamlandığını ancak müvekkilinin alacağını tahsil edemediğinden İzmir 9. İcra Müdürlüğü'nün 2009/1974 Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, takibe davalı tarafından itiraz edildiğinden fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 150.000,00 TL'lik alacak yönünden itirazın iptali ve davalı aleyhine % 40 icra inkâr tazminatına hükmedilmesine karar verilmesi talep etmiştir.

II. CEVAP

1-Asıl dava davalı vekili cevap dilekçesinde: davacının, İzmir .... .... Bölge Müdürlüğü hizmet binasının bakım-onarım (yenileme) işinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'na istinaden 11.10.2006 tarihinde 2.470.297,42 TL bedelle ihalesini aldığını, davacı yüklenici firmanın idareden izin almadan iyiniyetli olduğunu iddia ederek imalât gerçekleştirip idareyi ödeme yükümlülüğü altına sokamayacağını, ... müfettişleri tarafından 08.04.2009 tarihinde hazırlanan raporda yüklenici firmaya fazla ödeme yapıldığının, sözleşmeye uygun davranmadığı için ayrıca ceza kesilmesi gerektiğinin tespit edildiğini belirtilen nedenlerle davanın reddini istemiştir.

2-Birleşen İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/366 Esas sayılı davada davalı vekili cevap dilekçesinde: müvekkilinin 182.761,96 TL tutarındaki hakedişten, idare tarafından yapılan inceleme sonucu yüklenici firma tarafından yapılmış işler mukabilinde 52.206,37 TL ve 73.140,49 TL olmak üzere toplam 125.346,86 TL (KDV hariç) yüklenici firmaya ödendiğini, yüklenici firma tarafından talep edilen 56.508,20 TL'lik iş yapılmadığından hak etmediği parayı talep etmesi ve idarenin ödemesinin mümkün olmadığını, yüklenici firmaya sözleşme kapsamında yapmış olduğu tüm işlerin bedelinin tamamen ödendiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

3-Birleşen İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2009/684 Esas sayılı davada; davalı .... Yapı vekili cevap dilekçesinde; davacı idarenin iddialarının doğru olmadığını, hukuki dayanaktan yoksun davanın reddi gerektiğini, müvekkilinin sözleşme gereğini yerine getirdiğini, ayrıca ilave işler yaptığını, kendisine fazladan bir ödeme olmadığı gibi bakiye alacağının bulunduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı ... Mühendislik Müşavirlik Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; hukuki dayanaktan yoksun ve mesnetsiz olan davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; ihalelerin 5 kişilik ihale komisyonu tarafından yapıldığını, kusurun tek başına kendisine ait olmadığını, bölge müdürünün de ihalelere onay verdiğini, davanın yersiz açıldığını belirterek davanın reddini istemiştir.

4-Birleşen İzmir 11. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2012/120 E. sayılı davada davalı vekili cevap dilekçesinde; icra dosyasında talep edilen tutar ve davadaki talep gözetildiğinde davacı tarafın bu davada dayanağının bulunmadığını ve tutarsız bir durum içerisinde olduğunu, davacı tarafın, dava dilekçesinde taraflar arasında mevcut olan sadece bir işin belirtildiğini halbuki taraflar arasında birden fazla iş ilişkisi bulunduğunu, hesapların da bu ilişki bütünlüğü içerisinde görüldüğünü, davacı ile yapılan görüşmelerden sonuç alınamadığını, davacı tarafından düzenlenen evraklar ile sözleşmede yer almayan masraflar üretilmeye çalışıldığını,

davacının sunacağı dayanak belgelere karşı itiraz ve cevap hakkı saklı kalmak üzere açılan davanın reddine ve kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl dava dosyası ile birleşen İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/366 Esas sayılı dava dosyasında; rapor ve ek rapor içeriklerine göre, davacı şirketin 2.470.297,42 TL anahtar teslim götürü bedel ile ihaleyi üstlenilmesine karşılık, sözleşme kapsamında kalan zemin güçlendirme işine dair ek imalâtların ve yine proje ve ihale kapsamında bulunmayan ek imalâtlar dahil olmak üzere, davacı şirketin KDV hariç 2.566.366,93 TL miktarında eser meydana getirdiği ancak davalı ... tarafından davacı şirkete, KDV hariç 2.058.256,66 TL hakediş bedeli ödendiği,

davacı şirketin iş bu kapsamda, davalı ...'nden KDV hariç bakiye 508.110,27 TL alacağının kaldığı, iş bu alacağın 56.508,00 TL'sinin 9.800,00 TL işlemiş faiz ile birlikte davacı şirket tarafından İzmir 10. İcra Müdürlüğü'nün 2008/10679 Esas sayılı takip dosyasında, asıl dava dosyasının açılması tarihinden önce takibe konulduğu,

takibe konu iş bu alacak miktarı, davacı şirketin bakiye 508.110,27 TL alacağından mahsup edildiğinde, davacının asıl dava dosyasında talep edebileceği bakiye alacak miktarının KDV hariç 450.695,17 TL olduğu kanaatine varılmakla, asıl dava dosyasındaki davanın 450.695,17 TL'lik kısmı yönünden kısmen kabulüne, davacı tarafça dava tarihinden önce, davalı ... müdürlüğün iş bu alacağa ilişkin temerrüde düşürüldüğüne dair kanıt bulunmadığından, talep edilen alacak miktarına, dava tarihinden itibaren avans faiz oranının uygulanmasına,

birleşen İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/366 Esas sayılı dava dosyasında, davalı ... müdürlüğün takibe yapmış olduğu itirazında haksız olduğu kanaatine varılarak iş bu dava yönünden de davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği, birleşen İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2009/684 Esas sayılı dava dosyasında; meydana getirilen eser bedeli ve ödenen hakediş bedeli gözetildiğinde birleşen dosya davalısı ...

Yapı İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'ne fazladan ödemede bulunulmadığı, birleşen dosya davalısı şirketin elektrik kullandığına dair dosyada herhangi bir delil bulunmadığı, yine talep edilen müşavirlik bedeline ilişkin davalı şirkete atfedilebilecek kusur bulunamadığından, iş bu şirket yönündeki talebinde birleşen dosya davacısı genel müdürlüğün haklı olmadığı, birleşen dosya davacısı genel müdürlüğün hakedişleri süresinde ödemediği,

hakedişleri süresinde ödemediği için, süre uzatımı vermesi gerektiği yerde gecikme cezası talep edemeyeceği, bu kapsamda birleşen dosya davacısının, birleşen dosya davalılarından talep ettiği tazminat taleplerinin yerinde olmadığından davanın reddine karar verilmesi gerektiği, birleşen İzmir 11. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2012/120 Esas sayılı dava dosyasında, birleşen dosya davacısı şirketin birleşen dosya davacısına fazla ödemede bulunduğu, iş bu bilirkişi heyeti tarafından yapılan tespitin aksine, davacı tarafça aralarındaki sözleşme kapsamında, fazladan iş bedeli hak ettiğine dair iddiasını kanıtlayıcı nitelikte delil sunulamadığından,

ispat edilemeyen birleşen davanın reddine karar verilmesi gerektiği gerekçeleriyle; asıl davanın kısmen kabulüne, birleşen İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/366 Esas sayılı davanın kabulüne, birleşen İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2009/684 Esas sayılı dava ve birleşen İzmir 11. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2012/120 Esas sayılı davaların reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar vermiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Asıl ve birleşen 2014/366 Esas sayılı davada davalı, birleşen 2009/684 Esas sayılı davada davacı ... vekili temyiz dilekçesinde; en son alınan 04.07.2022 tarihli bilirkişi raporunda itirazlarının karşılanmadığını, raporların birbiri ile çeliştiğini, hüküm kurmaya elverişli olmadığını, idarece belirlenen yaklaşık maliyet hakkındaki bilirkişi incelemelerinin yerinde olmadığını, yaklaşık maliyetin şişirilmesi nedeniyle sözleşmede yer alması mümkün olmayan imalât kalemlerinin eklendiğini ve yaklaşık maliyet şişirilmemiş olsaydı ihalenin yüklenici üzerinde kalmamış olacağını,

dava konusu ihtilaf hakkında ceza dosyasında alınan rapor ile yükleniciye yapılan ödeme miktarının hesaplandığını ve yükleniciye anahtar teslim götürü bedel sözleşme bedeli üzerinde ödeme yapılamayacağını, zemin güçlendirme işi için tespit edilen bedelin götürü bedel sözleşme içinde olduğunu, yükleniciye zemin güçlendirme nedeniyle borçlarının bulunmadığını, zemin güçlendirme için yüklenici tarafından taşeron firmaya sözleşmedeki bedelden daha az ödeme yapıldığını, bilirkişi raporunda müşavirlik bedeli ve elektrik kullanım bedelinin değerlendirilmesinde çelişki bulunduğunu,

cezai şart alacağı ve fazla ödeme talebi kabul edilmese dahi müşavirlik bedeli ve elektrik kullanım bedeli yönünden davanın kabulünün gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, taraflar arasındaki eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak ve itirazın iptali istemlerine ilişkindir.

a-) Asıl dava ve birleşen 2009/684 Esas sayılı davaya yönelik temyiz başvurusu yönünden;

Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde asıl ve birleşen 2009/684 Esas sayılı dosyaya yönelik ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

b-) Birleşen 2014/366 Esas sayılı davaya yönelik temyiz başvurusu yönünden;

Miktar veya değeri temyiz kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 362. maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması halinde anılan Kanun'un 366. maddesi atfı ile aynı Kanun'un 352/1-b maddesi hükmü uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir. Dosya içeriğine göre davalı vekili tarafından temyize konu edilen miktar 66.308,20 TL olup, Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 378.290,00 TL'nin altında kaldığından birleşen 2014/366 Esas sayılı dosyada davalı vekilinin temyiz dilekçesinin miktardan reddine karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR