Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2024/3683 K.2025/2463

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl ve birleşen davada davalı-birleşen davada davacı ... Mad. İnş. Yapı Malz. San ve Tic. A.Ş. vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 19.06.2025 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde asıl ve birleşen davada davalı-birleşen davada davacı .... Mad. İnş. Yapı Malz. San ve Tic. A.Ş. vekili Avukat ... ile asıl ve birleşen davada davacılar birleşen davada davalılar vekili Avukat ...'nun gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Asıl davada davacılar vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında düzenlenen, Burdur ...'da yapılacak olan 500 kişilik prefabrik öğrenci yurdu ve sosyal tesis inşaatı işine dair bir kısım imalat, nakliye ve montaj işlerinin yapılması konulu eser sözleşmesi ve ek sözleşmeye istinaden, davalının sözleşme gereği üzerine düşen edimleri yerine getirmediği iddiasıyla, iş bedeli olarak davacı tarafça davalıya verilen 700.000,00 TL bedelli çekten dolayı davacıların, davalıya borçlu bulunmadığını ileri sürerek davacıların davalıya borçlu olmadığını tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

2. Birleşen Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2013/437 Esas ve 2014/109 Esas sayılı dosyalarında davacılar vekili, aynı sözleşmelere istinaden işin süresinde teslim edilmediğini ileri sürerek cezai şart alacağının davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

3. Birleşen Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/1173 Esas sayılı dosyası üzerinden açılan davada ise, davacı vekili aynı sözleşme gereğince yapılan iş karşılığında bakiye iş bedelinin ödenmediğini ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 10.000,00 TL’nin davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Asıl ve Birleşen Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2013/437 Esas, 2014/109 Esas sayılı dosyada davalı vekili cevap dilekçesinde; işin tamamına yakın bir kısmının süresinde teslim edildiğini, davacının verdiği çekin karşılıksız çıkması nedeni ile sözleşmenin tamamlanmasının çekilmez hale geldiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Birleşen Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/1173 Esas sayılı dosyada davalılar vekili davacıya fazla ödeme yapıldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl davada davalı yüklenici tarafından işin % 80 oranında tamamlandığı, davacı işveren tarafından toplam iş bedeli olan 3.520.000,00 TL ödeme yapıldığı, tamamlanmayan kısım yönünden davalıya 704.000,00 TL fazla ödeme yapıldığı,

davacının asıl dava dosyası yönünden 700.000,00 TL'lik çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi gerektiği, birleşen 2018/1173 Esas sayılı dosyada davalı iş sahibinin davacı yükleniciye tamamlanan iş bedeli oranına göre fazla ödeme yaptıdığı gerekçesi ile davasının reddine karar vermek gerektiği, birleşen 2013/4 37... /109 Esas sayılı dosyalar yönünden cezai şart bedelinin davalının mahfına sebep olmayacağı, dosyada mevcut yapım işleri geçici kabul tutanağı ve hakediş belgelerinde,

geçici kabul tarihinin 16.09.2013 tarihi olarak yazılı bulunması nedeniyle geçici kabul tarihi olarak bu tarihin esas alınarak cezai şart alacağının tespit edilmesi gerektiği, 2013/437 Esas sayılı dosyada davacının 835.000,00 TL cezai şart alacağı bulunduğu, 2014/109 Esas sayılı dosyasında ise 242.500.00 TL cezai şart alacağı bulunduğu gerekçesi ile davacının davasının kısmen kabulüne kısmen reddine karar vermiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraflar vekilince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Asıl ve birleşen Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2013/437 Esas, 2014/109 Esas sayılı dosyada davalı, birleşen Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/1173 Esas sayılı dosyada davacı ... Maden İnş. Yapı San. Tic. Aş. vekili temyiz dilekçesinde; a. Mahkemenin esas aldığı bilirkişi raporunda işin fiziki tamamlanma oranının hakediş raporları dikkate alınmadan hesaplandığını,

b. 05.04.2013 tarihli 11 nolu hakedişte dahi işin %98’inin tamamlandığının sabit olduğunu,

c. İş veren asıl dosyada davacının temerrüde düştüğünü,

d. Gecikme cezası başlangıç tarihin yanlış hesaplandığını,

e. İş sahibinin şantiyeyi uygun hale getirmediğini, 30.04.2013 tarihinde ihtar çekildiğini, sözleşme tarihinden 126 gün sonra teslimin yapıldığını beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan menfi tespit ve bakiye alacak ve cezai şart istemine ilişkindir.

Davacı asıl davada alt yüklenicinin işi tamamlamadığını ileri sürerek 700.000,00 TL bedelli çek nedeni ile borçlu olmadığının tespitini talep etmiş, birleşen davalarda ise gecikme cezası talep etmiş, davalı- birleşen davacı alt yüklenici ise yer tesliminin geç yapıldığını savunmuş ve birleşen dava ile bakiye iş bedelini talep etmiştir.

Taraflar arasında 20.02.2012 tarihli Burdur ....’da yapılacak olan 500 kişilik prefabrik öğrenci yurdu ve sosyal tesis inşaatı işinde kullanılacak prefabrik karkas ve cephe prekast elemanları imalat, nakliye ve montaj işlerinin yapılması prefabrik yapım işi sözleşmesi konulu prefabrik yapım sözleşmesi ve 08.01.2013 tarihli aynı konulu ek sözleşme imzalanmıştır.

Eser sözleşmeleri karşılıklı borç doğuran sözleşmelerdir. Eser sözleşmelerinde, yüklenicinin öncelikli edimi, eseri, sözleşmesine, fen ve sanat kurallarına uygun olarak ifa etmektir. TBK'nın 97. maddesi uyarınca, karşılıklı edimleri içeren sözleşmelerde bir tarafın, diğer tarafın edimini yerine getirmesini isteyebilmesi için önce kendi edimini ifa etmesi gerekir.

Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda yapılan iş miktar ve bedeli hesaplanırken yalnızca davacı-birleşen davalı asıl yüklenici tarafından talep edilmesi üzerine ... Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2013/17 D. iş sayılı dosyasında alınan 17.04.2013 tarihli rapor dikkate alınmış olup, bu raporun hüküm kurmaya ve denetime elverişli olmadığı anlaşılmıştır.

Bu durumda mahkemece yapılacak iş tarafların karşılıklı edimleri dikkate alınarak her iki tarafın karşılıklı olarak edimlerini süresinde yerine getirip getirmediği özellikle davalı-birleşen davacı alt yüklenicinin yer tesliminin makul sürede yapılmadığına ve ödemelerin süresinde yapılmadığına dair savunması da dikkate alınmak sureti ile bu husus araştırılmalı, konusunda uzman yeni bir bilirkişi heyeti oluşturularak rapor alınmalı, tarafların yaptırdığı diğer tüm tespit dosyaları ve bu dosyalarda alınan raporlar, hakediş belgeleri ve gerekirse asıl iş verenin uhdesindeki belgeler de getirtilmek sureti ile davalı- birleşen davacı alt yüklenicinin hakettiği bedel belirlenmeli, sonucuna göre asıl ve birleşen davalarda karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davalı-birleşen davacı ... Maden İnş. Yapı San. Tic. A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, 28.000,00 TL duruşma vekalet ücretinin asıl ve birleşen davada davacılardan alınarak Yargıtaydaki duruşmada vekille temsil olunan asıl ve birleşen davada davalı-birleşen davada davacı ... Madencilik İnşaat Yapı Malzemeleri San. ve Tic. A.Ş.'ye verilmesine,