Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2025/1755 K.2025/2890

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirket hakkında verilen konkordato mühleti kararından önce davalı banka Beylikdüzü Şubesine tahsil amacıyla muhtelif tarihli çekler verildiğini, geçici mühlet kararının ilanı tarihinden itibaren müvekkili şirkete ödenmesi gereken çek bedellerinin banka tarafından ödenmediğini belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 130.000,00 TL'nin, çek bedellerinin tahsil edildiği tarihten itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili tarafından süresinde cevap dilekçesi sunulmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu çeklerin davacının, davalı bankadan kullandığı kredi borçlarının ödenmesini teminen temlik cirosu ile verildiği, çeklerin ödenmeyen kredi borç bedellerine mahsup edildiğini, çeklerin teminat çeki olduklarına dair bir ibarenin bulunmadığı gibi çek tutarı ile ilgili herhangi bir hesapta bloke bulunmadığı, davalının çek bedellerini tahsil etmesinin konkordato davasında verilen geçici mühlet hükümlerine aykırı olmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, geçici mühletin ilanından önce verilen ve geçici mühletin ilanından sonra tahsil edilen çek bedellerinin müvekkile ödenmesi gerektiğini, konkordato düzenlemeleri ve mahkeme kararları doğrultusunda, dava konusu çeklerin tahsil edilmesiyle müvekkile ödenmesi ve akabinde ödeme planı doğrultusunda müvekkilin alacaklılarına eşit şekilde ödenmesi gerektiğini, dava konusu çeklerin temlik, teminat veya tahsil cirosu olarak devredilmesinin bir önemi bulunmadığını,

çekler temlik cirosu olsa dahi İİK m.294/6 konkordato geçici mühlet kararından sonra tahsil edilen çek bedelleri takas-mahsup yasağı kapsamında olmakla alacağında mühletten sonra doğmasıyla iadesi gerektiğini, hesaplarda bloke olmaması davadaki haklılığı etkilemediğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacı ile davalı banka arasındaki kredi sözleşmesi kapsamında, konkordato mühleti verilmesi öncesi ciro yoluyla davalı bankaya tevdii edilen çeklerin ödenmemesi iddiasına dayalı olarak bahse konu çek bedellerinin tahsili istemine ilişkindir.

Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

İcra ve İflas Kanunu'nun 294/6 maddesi "Konkordato mühletinin verilmesinden önce, müstakbel bir alacağın devri sözleşmesi yapılmış ve devredilen alacak konkordato mühletinin verilmesinden sonra doğmuş ise, bu devir hükümsüzdür." hükmünü içermektedir.

Konkordato talep eden, talepten önce elindeki ileri tarihli müşteri çeklerini kullandığı kredi karşılığında bankaya temlik cirosu ile devrettikten sonra konkordato talep etmiş ve mehil içinde banka çekleri tahsil etmiş ise kural olarak tahsil edilen çek bedelleri konkordato masasına verilmez. Zira temlik cirosuyla çekten kaynaklanan tüm haklar hamil olan bankaya konkordato talebinden önce devredilmiştir.

Öte yandan ciro İİK'nın 294/6 maddesi" kapsamında müstakbel bir alacağın devri sözleşmesi" olarak da nitelendirilemez. Zira çeke bağlı alacak müstakbel bir alacak olmayıp doğmuş bir alacaktır. TTK'ya göre çek bir ödeme aracı olup, kural olarak mevcut bir borcun ifası amacıyla düzenlenir ve aynı yasanın 795/1. maddesi gereğince görüldüğünde ödenir.

Geçici nitelikte bir düzenleme olan 5941 sayılı Kanunun Geçici 3/5. maddesindeki 31.12.2025 tarihine kadar üzerinde yazılı düzenleme tarihinden önce çekin ödenmek için muhatap bankaya ibrazının geçersiz kılınması düzenlemesi çekin bu niteliğini değiştirmemekle birlikte, ileri tarihli çek düzenlenebilmesine hukuki imkan tanınmıştır. O nedenle çekin ileri tarihli olarak düzenlenebilmesi alacağın da o tarihte doğduğu sonucunu doğurmaz.

Ancak konkordato talep eden, çeklerin şeklen temlik cirosuyla devredilmiş olmasına rağmen, çeklerin kredinin teminatı olarak bankaya gizli rehin cirosuyla devredildiğini ispatlarsa tahsil edilen ileri tarihli çek bedellerinin konkordatonun amacı ve alacaklılar arasında eşit muamele ilkesi gereğince komisere iadesi gerekir.

Somut olayda, davalı bankanın davacı çeklerini davacının ödenmeyen kredi taksitlerine istinaden tahsil ettiği, yapılan cironun temlik cirosu niteliğinde olduğu, davalının davacıdan olan kredi borcu alacağının geçici mühlet tarihinden önce doğmuş ve muaccel olmuş olması ve davalı bankanın davacı çeklerini davacının ödenmeyen kredi borcuna mahsup etmiş olması, konkordato davasında verilen geçici mühlet hükümlerine aykırılık teşkil etmeyecektir.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1. maddesi hükmü uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,