Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2025/608 K.2025/3354

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl davada davacı - birleşen davada davalı ... Danışmanlık Sağlık ve Kozmetik Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

1.Davacı ... Danışmanlık Sağlık ve Kozmetik Ürünleri San. Tic. Ltd Şti. vekili asıl dava dilekçesinde; davalı ile aralarında davacıya ait olan ürünlerin ortak pazarlama ruhsatını almak üzere ortak pazarlama ruhsat başvuruları yapılmasına rağmen davalının hizmet bedelinin 1. aşama bedelini ödemesine rağmen 2. aşama bedelini ödemediğini, 08.08.2018 tarihinde davalıya ihtar gönderiklerini, ancak davalının alacaklarını ödemediğini, söz konusu faturaların davalıya tebliğ edildiğini, davalının faturaları tebliğ almasına rağmen borcunu ödemediğini, yetki itirazının yersiz olduğunu, davalı şirket hissedarlarının yabancı olduğunu, mal kaçırma ihtimalleri olduğunu belirterek başlatılan icra takibine vaki itirazın iptalini talep etmiştir.

2.Davacı ... İlaç San. ve Tic. A.Ş. vekili birleşen dava dilekçesinde; sözleşme kapsamında 5 adet ilaca dair lisans haklarının devri planlanmasına rağmen tek bir ilacın dahi ruhsatının alınamadığını, davalıya avans olarak 198.240,00 USD ödeme yapıldığını, davalı-asıl dosyada davacı yanın 15.11.2018 tarih, ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmeden döndüğünü, sözleşmeden dönme halinde tarafların ifa yükümlülüğünden kurtulduğunu ve daha öne ifa ettikleri edimleri geri isteyebileceklerini belirterek, davacıya avans olarak ödenen lisans bedelinin iadesi için başlatılan icra takibine itirazın iptalini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... İlaç San. ve Tic. A.Ş. vekili asıl davada cevap dilekçesinde; davacının sunduğu 28.12.2017 tarihli sözleşmenin yabancı dilde kaleme alındığını, Türkçe tercümesinin sunulması gerektiğini, fatura düzenlenmesinin ve itiraz edilmemesinin başlı başına davacının alacaklı olduğu anlamına gelmediğini, temel ilişkinin ispatlanması gerektiğini, davacının akdi ilişkide ön görülen yükümlülüklerini yerine getirmesi ve bunu ispat etmesi gerektiğini, dava konusu faturalara konu hizmetin ve malların davacıdan alınmadığını, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

2.Davalı ... Danışmanlık Sağlık ve Kozmetik Ürünleri San. Tic. Ltd Şti. vekili birleşen davada cevap dilekçesinde; davacı ile davalı arasında 28.12.2017 tarihli lisans ve tedarik sözleşmesi akdedildiğini, müvekkilinin tüm yükümlülükleri yerine getirdiğini, ancak davacı yanca kasti ve iradi olarak ruhsat başvuru sürecinin yarıda bırakıldığını, davacı yanca yapılan ödemenin avans değil sözleşmenin 1. aşama bedeli olduğunu, söz konusu ihtarname ile müvekkilinin sözleşmeden döndüğü yolundaki iddiaların gerçek dışı olduğunu, davacının temerrüt halinde olduğunu, aynen ifa isteminden hiçbir zaman vazgeçmediklerini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sözleşmeye göre ödenen bedelin iadesinin istenebilmesi için ruhsatlandırma aşamasında imkânsızlığın ortaya çıkması gerektiği, davalının bu yönde sözleşme 20.2.1 maddesi uyarınca usulüne uygun şekilde davacıya çektiği herhangi bir ihtar olmadığı, davalının bu haliyle başvuruları davacıya bildirim yapmaksızın yarıda bıraktığı, itiraz süresi geçtikten sonra faturaların doğrudan iade edilmesi veya deftere kaydedildikten 6 ay sonra iade faturası düzenlenmesinin alacağı ortadan kaldırmayacağı 15.11.2018 tarihli ihtarda davacının iradesinin aynen ifaya yönelik olduğu,

ileriye etkili bir fesih iradesi söz konusu olduğu dolayısıyla bu tarihe kadar doğmuş ve muaccel olmuş alacaklara davacının hak kazandığı, çünkü söz konusu faturaların hizmet faturası vasfında olduğu, alacağın likit ve davalının itirazında haksız olduğu, davacıya yapması gereken ödemenin davalı yanca belirlenebilir durumda olduğunu, faturaları da tebliğ aldığını defterlerine işlediği, BA formu ile beyan ettiği, bu nedenle asıl alacağın takip tarihindeki kur karşılığı üzerinden davalı yanın % 20 icra inkâr tazminatına mahkum edilmesi gerektiği gerekçesiyle, asıl davanın kısmen kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl dosya davalısı birleşen dosya davacısı ... İlaç San. ve Tic.

A.Ş. vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun kabulü ile dava konusu sözleşmenin üç aşamalı atipik sözleşme olduğu, ikinci aşamaya geçilmekle sürekli edimli sözleşme vasfını haiz olacağı ancak somut durumda davacı tarafından yapılan başvuruların neticeye ulaşmaması sebebiyle ikinci aşamaya geçilemediği, ani edimli sözleşme durumunda ise sözleşmeden dönme halinde iradenin geriye etkili sonuç doğurduğu,

ihtarın 19.11.2018 tarihinde tebliği ile geriye etkili olarak sözleşme tarihi olan 28.12.2017 tarihinden itibaren ortadan kalktığı sözleşme 2.12. maddesi uyarınca davalının ödeme yükümlülüğünde bulunduğu lisans kullanım ücretlerini ödeme borcundan kurtulduğu ve sözleşme imza aşamasında ödediği lisans kullanım bedelinin % 30'unu iade talep edebileceği, davacının sözleşmeden dönmesi sebebiyle aynen ifayı talep etme hakkı olmadığı gerekçesiyle asıl davanın reddine birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Asıl davada davacı- birleşen davada davalı ... Danışmanlık Sağlık ve Kozmetik Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde;

a.Davalının sözleşme konusu faturaları zamanında ödenmemesinden dolayı müvekkilinin sözleşmenin 13. maddesi kapsamında davalıya ihtarname çekerek sözleşmeden doğan 90 günlük süreyi tanıdığını, ancak davalının verilen süre içerisinde ödemelerini yapmaması sebebiyle yine sözleşmenin 13.6 maddesi uyarınca davalının edimini yasal süre içerisinde yerine getirmemesi sebebiyle davacının sözleşmeden doğan herhangi bir yükümlülüğü kalmadığını bildirdiğini, faturaların ödenmemesi ve ihtarlara cevap verilmemesi sonrasında icra takibini yaptığını ve davalının haksız şekilde borca itiraz ettiğini,

b.15.11.2018 tarihli ihtarnamedeki beyanlarının sözleşmeden dönme olarak yorumlanamayacağını, davacının söz konusu ihtarı incelendiğinde iradesinin aynen ifaya yönelik olduğunu, ihtarnamede geçen cari hesap alacağına ilişkin yasal yollara başvurulacağı ibaresinden dönme iradesinin çıkarılamayacağını, sözleşme kapsamında bir kısım alacağını almış olan davacının sözleşmeden dönerek bu alacağın iadesine sebep olacak şekilde irade beyan ettiği varsayımının hayatın olağan akışına aykırı olacağını, eğer dönme iradesi olsa idi faturaları da iade edip Devlete KDV de ödemeyeceğini,

c.Bölge Adliye Mahkemesinin dava konusu sözleşmeyi üç aşamalı sözleşme olarak tanımlamasının hukuki olmadığını ve sözleşmenin niteliği ile bağdaşmadığını, sözleşmenin ilk aşamasında ani edimli olduğu yönündeki değerlendirmenin yanlış olduğunu Yargıtay 11. Hukuk Dairesi ilamları kapsamında sözleşmenin niteliğinin sürekli edimli bir sözleşme olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, Lisans ve tedarik sözleşmesi kapsamında alacak istemine ilişkindir. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, asıl davada davacı- birleşen davada davalı ... Danışmanlık Sağlık ve Kozmetik Ltd. Şti. vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR