Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2006/2716 K.2006/2908

1086 S. HUKUK USULÜ MUHAKEMELERİ KANUNU(MÜLGA) [ Madde 45 ]

3402 S. KADASTRO KANUNU [ Madde 14 ]

3402 S. KADASTRO KANUNU [ Madde 20 ]

"İçtihat Metni"

Taraflar arasında kadastro tespitinden doğan dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay'ca incelenmesi davacı Hazine tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşılmakla, dosya incelendi, dosyadaki belgeler okundu. Tetkik hakiminin açıklamaları dinlendi. Gereği görüşüldü:

Kadastro sırasında 41, 42 ve 44 parsel sayılı sırasıyla 19250, 423, 700 ve 44800 m2 yüzölçümündeki taşınmazlar tapu ve vergi kaydına dayanılarak davalı İsa ve Musa adına tespit edilmiştir. İtirazı kadastro komisyonunca reddedilen davacı Hazine, tespitlerin yapıldığı günde yürürlükte bulunan 766 sayılı Tapulama Kanunu'nun 33. maddesi hükmü gereğince taşınmazların tespitlerinin iptali ile Hazine adına tescili için dava açmıştır. Mahkemece davanın reddine, taşınmazların İsa mirasçıları ile Musa mirasçıları adına tapuya tesciline karar verilmiş, hüküm davacı Hazine tarafından temyiz edilmiştir.

İddia ve savunmaya, duruşma tutanaklarına yansıyan bilgi ve belgelere, bu yolla saptanan dava niteliği dikkate alındığında, mahkemece yapılan araştırma, soruşturma hüküm vermeye yeterli değildir.

Kadastro tespitlerine dayanak yapılan davalıların dayandığı Nisan 1939 tarih 1 sayılı tapu kaydı ile 1936 tarih 21 tahrir sayılı vergi kayıtlarının uygulamasına ilişkin yerel bilirkişi sözleri, dıştan komşu taşınmazların tespit tutanağı içeriği ve dayanakları kayıtlarla denetlenmediğinden soyut nitelikte gerekçesiz sözlerden ibaret olduğu gibi uzman bilirkişi tarafından düzenlenen rapor ve eki haritada tapu ve vergi kayıtlarında tarif edilen sınır yerleri 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 20. maddesi hükmü uyarınca yöntemine uygun biçimde gösterilmediğinden,

keşfi izlemeye, bilirkişi sözlerini denetlemeye imkan vermeyen harita ve eki raporda yetersizdir.

O halde, saptanan dava niteliği dikkate alındığında sağlıklı bir sonuca varılabilmesi için öncelikle davalı tarafın tutunduğu tespitlere dayanak yapılan tapu kayıtları ilk oluştuğu günden itibaren tüm tedavülleri ile birlikte Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü ve Tapu Sicil Müdürlüğünden ayrı ayrı getirtilmeli, bundan sonra tapu ve vergi kayıtlarına dayanan davalı tarafın kayıt maliki ya da malikleri ile akdi, irsi ilişkisi sorulup saptanmalı, bu nedenle kayıt maliki ya da maliklerinin tüm mirasçılarını gösterecek şekilde onaylı nüfus aile kayıt örnekleri, ilgili Nüfus Müdürlüğü'nden getirtilmeli,

ya da bu konuda istihsal edilmiş veraset belgesi varsa dava dosyasına ibraz ettirilmeli, bu yolla irsi ilişki sağlıklı biçimde duraksamasız belirlenmeli, akdi ilişkiye dayanıldığı takdirde ilgiliden bu konudaki delilleri sorulup saptanmalı, göstereceği deliller toplanmalı ya da bu konuya ilişkin yazılı kayıt ve belgeleri ibraz ettirilmeli, ayrıca tapu ve vergi kayıtlarına dayanan davalı tarafın tapu ve vergi kayıtlarının maliki ya da malikleri ile akdi ya da irsi ilişkisi saptandığı takdirde dayanılan tapu ve vergi kayıtlarının dava dışı başka taşınmaz ya da taşınmazlara revizyon görüp görmediği,

Tapu Sicil Müdürlüğü ve Kadastro Müdürlüğünden ayrı ayrı sorulup saptanmalı, revizyon görmüş ise dava konusu taşınmazlarla birlikte revizyon gördüğü dava dışı taşınmazları ve bu taşınmazlara dıştan komşu taşınmazları da bir arada gösterecek şekilde geniş kapsamlı birleşik harita Kadastro Müdürlüğünden getirtilmeli, bundan sonra dıştan komşu taşınmazların tespit tutanakları ve dayanakları kayıtlar davalı iseler dava dosyaları getirtilmeli,

dayanılan tapu ve vergi kayıtlarının dava dışı başka taşınmazlara revizyon gördüğü ve davalı olduğu saptandığı takdirde usulün 45 ve onu izleyen maddeleri hükmü uyarınca dava dosyalarının birleştirilip birleştirilmeyeceği yönü üzerinde durulmalı, vurgulanan bu olgunun dava ekonomisi ve tutunulan tapu ve vergi kayıtlarının kapsamının sağlıklı biçimde belirlenebilmesi için zorunlu olduğu özellikle dikkate alınmalı, daha sonra yöreyi iyi bilen elverdiğince yaşlı, yansız, yerel ve uzman bilirkişi, tapu fen memuru ya da kadastro teknisyeni ve uzman ziraatçı bilirkişi ve tutanak bilirkişilerinin tümü,

tarafların aynı yöntemle göstereceği tanıklar hazır olduğu halde taşınmazlar başında yeniden keşif yapılmalı, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 20. maddesi hükmü uyarınca dayanılan tapu ve vergi kayıtlar yerel bilirkişi yardımı, uzman bilirkişi eliyle ayrı ayrı yerine uygulanmalı, uygulamada tapu ve vergi kayıtlarının revizyon gördüğü dava dışı taşınmazlar özellikle gözönünde tutulmalı, tapu ve vergi kayıtlarında tarif edilen sınır yerlerinden yerel bilirkişice bilinemeyen sınır yerleri bulunduğu takdirde bu konuda taraflara tanık dinletme olanağı sağlanmalı,

uzman bilirkişiye tapu ve vergi kayıtlarında tarif edilen sınır yerleri düzenleyeceği haritada ayrı ayrı işaret ettirilmeli, uygulamaya ilişkin yerel bilirkişi ve tanık sözleri, dıştan komşu taşınmazların tespit tutanağı içeriği ve dayanakları kayıtlarla denetlenmen, bu yolla dava konusu taşınmazların dayanılan tapu ve vergi kayıtlarının kapsamında kalıp kalmadığı duraksamasız saptanmalı, davalıların dayandığı tespitlere esas alınan tapu ve vergi kayıtlarının iç içe girmesi halinde yüzölçümü daha büyük olan vergi kaydına değer verileceği düşünülmeli,

tapu ve vergi kayıtlarında tarif edilen sınır yerlerinin değişebilir ve genişletilmeye elverişli sınırlardan olduğu, kapsamlarının yüzölçümüyle belirleneceği ve tapu kaydında tarif edilen (pınar) vergi kaydında tarif edilen kırmızı taş sınırının nokta sınır niteliğinde olduğu dikkate alınmalı,

dava konusu taşınmazların tümü ya da bir bölümü dayanılan tapu ve vergi kayıtlarının kapsamı dışında kaldığı saptandığı takdirde vergi kaydının mülkiyet belgesi olmadığı zilyetlikle birleşmedikçe değer verilemeyeceği düşünülerek vergi kaydının kapsamı dışında kalan taşınmaz ya da taşınmaz bölümleri yönünden yeterli biçimde zilyetlik araştırması yapılmalı, bu konuda zilyetliğin başlangıç günü, süresi ve sürdürülüş biçimi hakkında yerel bilirkişi ve tanıklardan olaylara dayalı bilgi alınmalı,

ayrıca tespitlerin dayanağı tapu kaydının batıda tarif edilen (Usta Mardi) sınırı yönünden taşınmazların tapu kayıt miktar fazlasının kaçak ve yitik kişilerden kanunları uyarınca Hazine'ye kalan taşınmazlardan olup olmadığı duraksamasız belirlenmeli, bu nitelikteki taşınmazlar üzerinde sürdürülen zilyetliğin süresi ne olursa olsun hukukça değer taşımayacağı düşünülmeli, tespit tutanağı bilirkişilerinin beyanları ile yerel bilirkişi ve tanık beyanları arasında aykırılık bulunduğu takdirde tespit tutanağı bilirkişileri de taşınmazlar başında ayrı ayrı dinlenerek,

çelişki duraksamasız giderilmeli, bundan sonra uzman ziraatçı bilirkişi hazır olduğu halde dava konusu taşınmazlar hep birlikte mahkemece görülüp gözlem keşif tutanağına aynen geçirilmeli, özellikle iddianın öne sürülüş biçimi dikkate alınarak taşınmazların fiziksel yapısı, meyil durumu, toprak yapısı, komşu taşınmazlarla mukayesesi yapılmalı, kültür arazisi niteliğinde olup olmadıkları saptanmalı, tapu kaydının kuzeyinde tarif edilen "sırtlar" sınırının değişebilir ve genişletilmeye elverişli sınırlardan olduğu dikkate alınarak buradaki meyil açısının kültür arazisinin bitiminde başlayacak diklik açısı yan keşif krokisi ile belirlenmeli,

taşınmazların topoğrafik yapısı ayrıca haritada münkarilerle işaretlenmeli, varsa bu konuda merciinden getirtilecek askeri haritalardan da yararlanılmalı, uzman bilirkişilerden keşfi izlemeye, bilirkişi sözlerini denetlemeye, mahkeme gözlemini yansıtmaya imkan verecek şekilde ayrıntılı, gerekçeli rapor alınmalı,

daha sonra davanın dayanağını oluşturan 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14/son maddesi hükmü uyarınca kayıt miktar fazlası yönünden somut olayda paylaşmaya daya-nılmadığı dikkate alınarak tapu ve vergi kayıtlarının maliki ya da malikleri ve mirasçılarının açık kimliklerinden söz edilerek aynı çalışma alanı için ilgililer adına kayıtsız ve belgesizden zilyetlik yoluyla tespit ve tescil edilen, taşınmazlar bulunup bulunmadığı ayrı ayrı Tapu Sicil Müdürlüğü, Kadastro Müdürlüğü ve Hukuk Mahkemeleri Yazı İşleri Müdürlüğü'nden ayrı ayrı sorulup saptanmalı, varsa tespit tutanakları getirtilip incelenmeli,

tespitlerine bir kayıt ve belge esas alınıp alınmadığı belirlenmeli, paylı tespit edilen taşınmazlar varsa taşınmazın yüzölçümü payda kabul edilerek her bir paydaşa o taşınmazdan payı oranında kaç m2 taşınmaz mal isabet edeceği düşünülmeli, diğer koşullarının varlığı halinde davalılar adına miktar fazlası olarak kayıtsız ve belgesizden tesciline karar verilecek taşınmaz mal toplamının sulu toprakta 40, kuru toprakta 100 dönümü geçemeyeceği düşünülmeli, bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna uygun bir karar verilmelidir.