Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2011/3048 K.2012/1262

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davalı Hazine tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Kadastro sırasında dava konusu 126 ada 43 parsel sayılı 65958,24 m2 yüzölçümündeki taşınmaz devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olduğundan ve mülkiyet iddiasında bulunan yerlerden olmadığından söz edilerek hali arazi niteliğiyle davalı Hazine adına tespit edilmiştir. Davacı ... miras yoluyla gelen hakka, paylaşmaya ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak taşınmazın bir bölümüne yönelik olarak dava açmıştır.

Mahkemece davanın kabulüne, dava konusu 126 ada 43 parsel sayılı taşınmazın uzman bilirkişi tarafından düzenlenen 10.08.2010 tarihli rapor ve haritada (A) harfi ile gösterilen 8991,406 m2 yüzölçümündeki bölümün ayrı parsel numarası verilerek davacı ... adına, (B) harfi ile gösterilen 56966,83 m2 yüzölçümündeki bölümün ise tespit gibi tapuya tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine tarafından temyiz edilmiştir.

Dava ve temyize konu 126 ada 43 parsel sayılı taşınmazın uzman bilirkişi tarafından düzenlenen 10.08.2010 günlü rapor ve haritada (A) harfi ile işaretli 8991,406 m² yüzölçümündeki bölümü üzerinde tespit tarihinde davacı ... yararına 3402 Sayılı Kadastro Kanununun 14. maddesi hükmünde öngörülen kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ile taşınmaz edinme koşullarının gerçekleştiği gerekçe gösterilerek hüküm kurulmuş ise de yapılan araştırma ve soruşturma hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır.

Kadastro tespitine bir kayıt ve belge esas alınmamış, yargılamada taraflar bir kayıt ve belgeye dayanmamışlardır. Hal böyle olunca taşınmazların tapuda kayıtlı olmadığı, menkul mal hükümlerine tabi olduğu, bu nedenlerle yanlar arasındaki uyuşmazlığın zilyetlik hükümlerine göre çözümleneceği kuşkusuzdur.

Ne varki; dosya içeriğine göre yerel bilirkişi ve tutanak bilirkişisi Bayram Kaya'nın beyanları soyut nitelikte gerekçesiz olaylara dayanmayan sözlerden ibaret olduğu gibi dava konusu taşınmazın tespit tutanağı içeriği incelendiğinde hükme dayanak yapılan, keşifte dinlenen bilirkişi ve tutanak bilirkişi beyanları ile tespit tutanağı içeriği birbiri ile çeliştiği, bir başka deyişle kadastro tespitinde saptanan hukuksal olgu ile keşifte saptanan hukuksal olgu birbirine aykırı düştüğü halde tutanak bilirkişileri .... ile ... yapılan keşifte dinlenilmemiş, varsa nedenleri hüküm yerinde gösterilmemiş,

taşınmaz hakim tarafından incelenip hakim gözlemi tutanağa yansıtılmadığı gibi taşınmazın güneyindeki yoldan sonra bulunan parseller belirlenmemiş, bu parsellerin tutanak örneği ve varsa dayanağı belgeler dosyaya getirtilmemiş, yerel bilirkişi ve tutanak bilirkişi beyanları bu suretle denetlenmemiş, eksik inceleme ile hüküm kurma yoluna gidilmiştir.

Kaldı ki, dava ve temyize konu taşınmazın türü tespitte hali arazi olarak belirlenmiştir. Uzman ziraatçi bilirkişisi de raporunda sonuç olarak taşınmazın ham toprak niteliğinde olduğunu açıklamıştır.

Ne var ki, mahkemece taşınmaz bizzat görülüp gözlenmediğinden, mahkemenin gözlemi keşif tutanağına yansıtılmadığından, mahkemenin hükmüne dayanak yaptığı taşınmazın otunun biçilerek tasarruf edildiği olgusu yerel bilirkişi ile tespit bilirkişisine sorulmadığından ve bu yönde de uzman ziraat bilirkişi raporunda bir değerlendirme bulunmadığından,

aynı zamanda dava konusu edilen taşınmaz bölümü ile dava dışı bölüm arasındaki sınırın belirgin olup olmadığı mahkemece belirlenmediğinden uzman ziraatçi bilirkişisinin raporunu ve mahkemenin sonuç kısmında belirttiği taşınmazın otu biçilerek tasarruf edildiğine yönelik gerekçesini denetleme olanağı kalmamıştır. Böylesine yetersiz araştırma ve soruşturma ile hüküm kurulamaz.

O halde sağlıklı bir sonuca varılabilmesi için öncelikle dava konusu taşınmazın güneyindeki yoldan sonra bulunan parseller belirlenerek bu parsellerin tutanak örneği ve varsa dayanağı belgeler dosyaya getirtilmeli, akabinde yöreyi iyi bilen elverdiğince yaşlı, yansız, yerel ve uzman bilirkişi fen elemanı ve uzman ziraatçi bilirkişi tespit tutanağı bilirkişilerinin tümü tarafların aynı yöntemle gösterecekleri tanıklar hazır olduğu halde taşınmaz başında yeniden keşif yapılmalı, dava konusu taşınmazın öncesinin kime ait olduğu, kimden kime kaldığı,

taşınmaz üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıç günü, süresi ve sürdürülüş biçimi,taşınmazın kullanım amacı hakkında yerel bilirkişi ve tanıklardan ayrı ayrı olaylara dayalı bilgiler alınmalı, tesbitte saptanan hukuksal olgu dikkate alınarak tutanak bilirkişileri yeniden taşınmaz başında ayrı ayrı dinlenerek tesbitte saptanan hukuksal olgu ile hükme dayanak yapılan keşifte dinlenen yerel bilirkişi ile yapılması muhtemel keşifte dinlenecek olan yerel bilirkişi ve tanıkların beyanları arasında aykırılık varsa duraksamasız giderilmeli, daha sonra uzman ziraatçi bilirkişi ve mahkeme heyeti hazır olduğu halde,

taşınmaz bizzat mahkemece görülüp, gözlenmeli, gözlem keşif tutanağına aynen yansıtılmalı, özellikle taşınmazın meyil durumu, fiziksel yapısı, dıştan komşu taşınmazlarla toprak mukayesesi yapılmalı,dava konusu edilen taşınmaz bölümü ile dava dışı bölüm arasında belirgin bir sınır olup olmadığı belirtilmeli, komşu taşınmazların tesbit tutanağı içeriği ve varsa dayanakları kayıtlarla yerel bilirkişi ve tanık sözleri denetlenmeli, komşu taşınmazların tesbitlerine bir kayıt ve belge esas alınmış ise nizalı parsel yönünü sözü edilen kayıt ve belgelerin ne biçimde ve kimin yeri olarak sınır gösterdiği üzerinde durulmalı,

uzman bilirkişi fen elemanından keşfi izlemeye, yerel bilirkişi ve tanık sözlerini denetlemeye, uzman ziraatçi bilirkişiden ise mahkeme gözlemini yansıtmaya elverişli, taşınmazın üzerindeki bitki örtüsü, taşınmazın kullanım amacı, taşınmazın otunun biçilerek kullanmaya müsait olup olmadığı,

dava konusu edilmeyen taşınmaz bölümü ile davaya konu bölüm arasındaki meyili, toprak yapısı ve bitki örtüsü açısından ayırıcı unsur olup olmadığı noktalarında ayrıntılı gerekçeli rapor alınmalı, dava konusu yerin fotoğrafları çekilip onaylanıp dosya içine konmalı, bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir hüküm kurulmalıdır.