Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2022/1317 K.2023/3146

Taraflar arasındaki muhdesatın aidiyetinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ve fer'i müdahil tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; davacının babası Yusuf Balaban'ın daha önce kendi üzerine kayıtlı olan ve üzerinde müvekkiline ait muhdesatların bulunduğu taşınmazı üçüncü kişilere sattığını, davacının halen taşınmaz üzerinde bulunan bir adet cam sera, bir adet naylon sera ve bahçesini kullandığını, müvekkilinin bu taşınmaz maliki tarafından tahliyesinin istenmesi durumunda mağdur olmaması için bu davayı açmak zorunda kaldıklarını belirterek, 118 parselde kayıtlı taşınmazın 118/A bölgesinde bulunan muhdesatların davacıya ait olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalıya usulüne uygun davetiye tebliğ edilmiş, davalı cevap dilekçesi sunmamış ve duruşmalara katılmamıştır.

2. Yargılama sırasında 118 parseli ... satın almış ve davaya dahil olarak davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile; Muğla ili, .... ilçesi, .... Mahallesi, .... mevkiinde kain P22b-17a-4d paftasında bulunan eski 118 ada yeni 215 ada 23 parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan keşif ölçü krokisinde K1 Ev olarak gösterilen 119 m²'lik 22-23 yıllık bina ile 10-12 yıllık 2 adet asma, 6-8 yıllık 2 adet avokado, 15-17 yıllık 1 adet ceviz, 20-22 yıllık 3 adet dut, 10-12 yıllık 2 adet kayısı, 10-12 yıllık 7 adet nar, 5-6 yıllık 9 adet narenciye, 10-12 yıllık 28 adet narenciye, 5-6 yıllık 2 adet yeni dünya ve 7-8 yıllık 1 adet zeytin ağacının davacıya ait olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Taşınmazı davalı ...'in 12.10.2018 tarihinde ...'ye sattığını ve davacıya ihtar çektiğini, iyiniyetli alıcı olduğunu davanın reddini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; 1. Davalı ve ....'i müdahil vekilinin istinaf itirazlarının, 6100 sayılı HMK.nın 353/(1)-b/2 ve 355. maddeleri uyarınca kabulü ile Fethiye 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 19/02/2021 tarihli ve 2018/121 Esas, 2021/61 Karar sayılı kararının kaldırılmasına; davacının davasının aktif husumet ve hukuki yarar (dava şartı) yokluğu nedeniyle 6100 sayılı HMK'nın 114/1-d-h ve 115/2 maddeleri uyarınca usulden reddine karar verilmiştir.

2. Bölge Adliye Mahkemesi; "davacının talebinin, davacının pay maliki olmadığı ve dava tarihi itibariyle müstakilen davalı adına; yargılama aşamasında yapılan satış ve devir işlemi nedeniyle fer'i müdahil ... adına müstakilen kayıtlı bulunan taşınmaz üzerindeki muhdesatların davacı tarafından meydana getirildiğinin tespitine yönelik olması karşısında, davacının eldeki davada hukuki yararının olmadığı '' gerekçesi ile istinaf talebini kabul etmiş ve davayı usulden ret etmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, dava tarihinde malikin ... olduğunu, dava sırasında malikin değiştiğini, dava konusu muhdesatların davacı tarafından yapıldığının tespit edildiğini, davanın kabulü gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, muhdesat aidiyetinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. Bir şeye malik olan kimse, o şeyin bütünleyici parçalarına da malik olur (4721 sayılı TMK 684/1 m). Arazi üzerindeki mülkiyet, kullanılmasında yarar olduğu ölçüde, üstündeki hava ve altındaki arz katmanlarını kapsar. Bu mülkiyet kapsamına, yasal sınırlamalar saklı kalmak üzere kalıcı yapılar, bitkiler ve kaynaklar da girer (TMK 718 m).

22.12.1995 tarih ve 1/3 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da vurgulandığı gibi eşya hukukunda, muhdesattan, bir arazi üzerinde kalıcı yapı ve tesisler ile bağ ve bahçe şeklinde dikilen ağaçları anlamak gerekir. Muhdesat, şahsi bir hak olup (TMK 722, 724, 729 m.ler), sahibine arazi mülkiyetinden ayrı bağımsız bir mülkiyet veya sınırlı bir ayni hak bahşetmez.

Taşınmaz üzerindeki kalıcı yapı, ağaç gibi bütünleyici parça niteliğindeki muhdesatların taşınmazın arzından ayrı bir mülkiyetinin varlığından söz edilemez. Açıklanan bu ilke ve esaslara göre kural olarak muhdesatın arz malikinden başkasına aidiyetinin tespiti istenemez.

2. Tespit davası, kendine özgü davalardan olup dava sonucunda istihsal edilecek ilamın icra ve infaz kabiliyeti bulunmamaktadır. Bunun doğal sonucu olarak da bu davaların uygulama alanı sınırlıdır. Bilindiği üzere, tespit davalarının görülebilmesi için güncel hukuki yararın bulunması (6100 sayılı HMK 106/2 m) ve dava sonuçlanıncaya kadar da güncelliğini kaybetmemesi gerekir.

Tespit davaları eda davalarının öncüsüdür, bu nedenle eda davası açılmasının mümkün olduğu hallerde, tespit davası açılmasında hukuki yararın bulunmadığı kabul edilmektedir. Hukuki yararın bulunması dava şartı olup yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülebileceği gibi hakim tarafından da re'sen gözetilir. Hukuki yararın bulunmadığının tespiti halinde davanın, dava şartı yokluğu gerekçesiyle usulden reddine karar verilmelidir (HMK 114/1-h, 115 m.)

3. Öğretide ve Yargıtayın devamlılık gösteren uygulamalarında, taşınmaz hakkında derdest ortaklığın giderilmesi davasının, kentsel dönüşüm uygulamasının ya da kamulaştırma işleminin bulunması gibi istisnai durumlarda muhdesatın tespiti davasının açılmasında güncel hukuki yararın bulunduğu kabul edilmektedir.

3. Değerlendirme Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere, davacının taşınmazda mülkiyet hakkı sahibi olmayıp yukarıda belirtilen istisnai durumlarında söz konusu olmadığına göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,