Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2022/4787 K.2023/5138

Taraflar arasındaki ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın konusuz kaldığından bahisle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Kararın, taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Asıl ve birleştirilen davada davacılar vekili; davacıların, dava konusu İzmir ili, Karşıyaka ilçesi, ... Mahallesi, 9832 ada 6 parsel ... taşınmazda hissedar olduklarını, davalı ...'in 31.03.2016 tarih ve 8487 yevmiye No.lu işlem satın aldığı paya karşılık süresi içinde yasal ön alım haklarını kullandıklarından bahisle davalı adına kayıtlı hissenin iptali ile davacılar adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

2. Asli Müdahale talebinde bulunan ...; asıl davaya konu satım nedeniyle yasal ön alım hakkını kullanmak istediğini, davalı adına kayıtlı olan payın diğer davacılarla eşit oranda adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle açılan davayı ve dava dilekçesindeki iddiaları kabul etmediklerini, paylı mülkiyete konu taşınmazda fiili taksim söz konusu olduğunu savunarak, davanın öncelikle usulden, olmadığı takdirde esastan reddine karar verilmesini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın açıldığı tarihte asıl davanın davacısı, asli müdahil davacı ve birleştirilen davanın davacılarının, dava konusu taşınmazda pay sahibi oldukları fakat yargılama sırasında davalı ...'in taşınmazdaki hisselerin tamamını kentsel dönüşüm kapsamında satın aldığı, davacıların ve müdahilin bu işlem sonrasında dava konusu taşınmazda paylarının kalmadığı, davacıların iş bu davayı açmakta haklı oldukları, bu davayı açmaya davalı tarafın sebebiyet verdiği gerekçesiyle, asıl ve birleştirilen davada davacı vekili lehine yargılama gideri ve vekâlet ücretine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava dilekçesini tekrarla, davalı tarafın sırf iş bu ön alım davalarını bertaraf etmek amacıyla kentsel dönüşüm işlemlerini hızlandırarak müvekillerin hisselerini satın aldığını, bu işlemin müvekkillerinin ön alım haklarını ortadan kaldırmadığını, davanın, dava açıldığı tarihteki hukuki ve maddi olgulara göre sonuçlandırılmasının gerektiğini, dava tarihi itibarıyla ortada kentsel dönüşüm kapsamında satış işleminin söz konusu olmadığını istinaf nedenleri olarak ileri sürmüştür.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dosyadaki haklılık durumuna hükmedilebilmesi için, davaya sunulacak delillerin toplanması, bu delillerin incelenmesi, değerlendirilmesi ve tarafların hukuki dinlenilme haklarının hiçbir şekilde ihlâl edilmediğine kanaat getirilmesi gerektiğini;

ancak dosyada henüz yargılamanın çok başında iken davanın konusuz kaldığına hükmedildiğini ve esasen davanın haklı ya da haksız olarak açıldığına yönelik hiçbir inceleme yapılmaksızın dosyada karar verildiğini, müvekkilinin satın aldığı payın davacıların paylı mülkiyete sahip olduğu taşınmazda aralarında yaptıkları fiili taksim neticesinde müvekkiline satış yapan ...

İskifoğlu'na aitliğine karar verilmiş bir pay olduğunu, paylı mülkiyet hâlinde fiili taksim söz konusu olduğunda diğer paydaşların ön alım davası açma ... bulunmadığını, her paydaşın yerinin müstakil bir taşınmaz niteliği aldığını, müvekkilinin satın aldığı ve davacıların kötü niyetli olarak ön alım davası açtıkları payın/evin önce ... Ballı adlı şahsa satıldığını ve akabinde ...

İskifoğlu tarafından satın alındığını, davacıların ilgili tapu üzerinde 1987 yılından beri hak sahibi görünürken bunca zaman hak iddia etmemelerinin ve fiili taksimden haberdar olmalarına rağmen işbu davayı açmalarının iyi niyet ve dürüstlük ilkeleriyle bağdaşmadığını, mahkemece tüm bu hususlar araştırılmaksızın karar verilmesinin hukuki dinlenilme hakkına aykırı olduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydıyla, müvekkilinin yargılama giderleri ve vekâlet ücretini ödemekle yükümlü tutulması ihtimalinde dahi,

davaya ve davacıların ön alım ... kullanmalarına sözde neden olan hususun müvekkilinin aynı pay üzerinde tek bir kez satış işlemi yapması olduğunu, asıl dava ve birleştirilen davalar yönünden ayrı ayrı yargılama giderleri ve vekâlet ücretine hükmedilmesinin mümkün olmadığını istinaf nedenleri olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile; davacıların paydaş olduğu 9832 ada 6 parsel numaralı taşınmazın 30.11.2017 tarihinde 6306 ...

Kanun'un Uygulama Yönetmeliğinin 15 ve 15/A maddeleri uyarınca yapılan açık arttırma usulü ile yapılan satışı sonucunda davalı ...'in tüm payları satın aldığı, açık arttırmanın iptali için İdare Mahkemesinde açılan davanın reddedildiği ve bu kararın kesinleştiği, güncel tapu kayıtlarına göre dava konusu taşınmazda davacılar ile asli müdahilin mülkiyet hakkının kalmadığı anlaşıldığından, asıl ve birleştirilen davanın 6100 ...

Kanunu'nun 114/1-d ve 115/2 nci maddeleri gereğince, aktif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması yerinde görülmeyerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, asıl ve birleştirilen davalarda davacıların aktif husumeti olmadığından davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçelerinde özetle; davanın açıldığı tarihte tüm davacıların paydaş olduğu yargılama sırasındaki kentsel dönüşüm nedeniyle paylarının ihale ile sattırıldığı, bu nedenle davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil davasında, davanın reddi kararının eksik incelemeye ve hatalı değerlendirmeye dayalı olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 4721 ... ... Medeni Kanunu'nun (4721 ... Kanun) 732, 733 ve 734 üncü maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 ... Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacılar vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 ... Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,