Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2022/5335 K.2023/6187

Taraflar arasındaki ecrimisil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince asıl davanın davalı ... yönünden dava şartı yokluğundan usulden reddine, diğer davalılar yönünden kısmen kabulüne, birleştirilen davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı ve bir kısım davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Asıl ve birleştirilen davada davacı vekili; oda üyesi olan davalı dolmuş sahiplerinin dava konusu 7 parsel sayılı taşınmazın 1.213,00 metrekarelik kısmını haksız kullandıklarını ileri sürerek 01.01.2016 - 31.12.2019 arası dönem için ecrimisil talebinde bulunmuştur.

II. CEVAP

Davalılar vekilleri, davanın reddini savunmuşlardır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince; asıl davanın davalı ... yönünden dava şartı yokluğundan usulden reddine, diğer davalılar yönünden kısmen kabulüne, birleştirilen davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve bir kısım davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ecrimisilin hatalı olarak belirlendiğini, güncel emsal araştırmasıyla hesap yapılması gerekirken on yıl önceki bedeller üzerinden hesaplama yapıldığını, davacı lehine hükmedilen vekalet ücretinden daha fazlasına davalılar lehine hükmedilmiş olmasının hatalı olduğunu, kararın infazı aşamasında problem yaratacak şekilde karar verildiğini belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

Davalılar ..., ..., ..., ..., ... vekili istinaf dilekçelerinde özetle; davanın zamanaşımına uğradığını, belediye ile hat sahipleri arasında alt kira akti olduğunu, buna göre davalıların haksız işgalci olmadıklarını, davalıların kullanım alanına göre belirlenen ecrimisil bedelinin de fahiş olduğunu belirterek Mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalılar ... ve ... istinaf dilekçesinde özetle; davanın zamanaşımına uğradığını, haksız işgalci olmadıklarını, beleyiye ödeme yaptıklarını, ecrimisil tahsili için gerekli yasal şartların oluşmadığını, belirlenen bedelin de fahiş olduğunu belirterek Mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini istemişlerdir.

Davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı ... Belediyesi ve Zonguldak Şoförler ve Otomobiller Odası Başkalığı hakkında hüküm kurulmadığını, ayrıca ecrimisil tahsiline karar verilmek için gerekli yasal şartların oluşmadığını, vekalet ücreti hususunda da infazda tereddüte neden olacak hatalar bulunduğunu belirterek Mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini istemişlerdir.

Davalılar ... San. ve Tic., ... San. Tic. Ltd.

Şti., ... ve ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; haksız işgal olgusunu kabul etmemekle birlikte, davalı şoförlerin kullandıkları 300 metrekare alan için diğer davalı ... ile kira sözleşmesi yapmış olduğunu ve bu 300 metrekare alanı kullanmış olduklarını, haksız işgal kabul edilse dahi, davalı şoförlerin kullandığı alanın tam ve eksiksiz olarak tespiti sağlandıktan sonra tespit edilen alan üzerinden hesaplama yapılması gerekirken davacıya ait taşınmazın tümünün alanından hesaplama yapılarak karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, davanın yasal şartlarının da oluşmadığını,

kararın değerlendirmeler bölümünde her ne kadar diğer davalılar Zonguldak Şoförler Odası Başkanlığı ve Zonguldak Belediyesi hakkında deliller tartışılmış hatta ...'nın sorumluluğundan bahsedilmişse de her iki davalı hakkında da hüküm tesis edilmediğini belirterek Mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın talep edilen ecrisimil dönemi içerisinde davacı kurum adına kayıtlı olduğu, dava konusu edilen taşınmaza ilişkin olarak önceki dönemler için açılan ecrimisil davasının kısmen kabulüne karar verildiği, kararın kesinleştiği, TMK'nın 683 üncü maddesi uyarınca el atmanın önlenmesi ve ecrimisil davalarının haksız fiil kimin tarafından gerçekleştirilmiş ise ona karşı açılacağı, davalıların malik ya da kiracı sıfatı olmamasına rağmen dava konusu taşınmaza müdahalede bulundukları, ecrisimil hesabı yapılırken kesinleşen dava dosyası dikkate alınarak hesaplama yapıldığı, raporun gerekçeli ve denetime elverişli olduğu gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve bir kısım davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava dilekçesinde, aşamalarda ve istinaf başvuru dilekçesindeki iddialarını tekrarla belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

Davalılar vekilleri temyiz dilekçelerinde özetle; aşamalardaki beyanlarını ve savunmalarını tekrarla davaların reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ecrimisil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. Bilindiği üzere, gerek öğretide ve gerekse yargısal uygulamalarda ifade edildiği üzere ecrimisil, diğer bir deyişle haksız işgal tazminatı, zilyet olmayan malikin, malik olmayan kötüniyetli zilyetten isteyebileceği bir tazminat olup, 08.03.1950 tarih 22/4 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında; fuzuli işgalin tarafların karşılıklı birbirine uygun iradeleri ile kurduğu kira sözleşmesine benzetilemeyeceği, niteliği itibarı ile haksız bir eylem sayılması gerektiği, haksız işgal nedeniyle oluşan zararın tazmin edilmesi gerekeceği vurgulanmıştır.

Ecrimisil, haksız işgal nedeniyle tazminat olarak nitelendirilen özel bir zarar giderim biçimi olması nedeniyle, en azı kira geliri karşılığı zarardır. Bu nedenle, haksız işgalden doğan normal kullanma sonucu eskime şeklinde oluşan ve kullanmadan kaynaklanan olumlu zarar ile malik ya da zilyedin yoksun kaldığı fayda (olumsuz zarar) ecrimisilin kapsamını belirler. Haksız işgal, haksız eylem niteliğindedir (YHGK'nun 25.02.2004 gün ve 2004/1-120-96 sayılı kararı).

2. 25.05.1938 tarih ve 29/10 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ve Yargıtay'ın aynı yoldaki yerleşmiş içtihatları uyarınca ecrimisil davaları beş yıllık zamanaşımına tabi olup bu beş yıllık süre dava tarihinden geriye doğru işlemeye başlar.

3. Hemen belirtilmelidir ki, ecrimisil hesabı uzmanlık gerektiren bir husus olup, taşınmazın niteliğine uygun bilirkişi marifetiyle keşif ve inceleme yapılarak ve taleple bağlı kalınarak haksız işgal tazminatı miktarı belirlenmelidir. Alınan bilirkişi raporu, somut bilgi ve belgeye dayanmalı, tarafların ve hakimin denetimine açık, değerlendirmenin gerekçelerinin bilimsel verilere ve HMK'nın 266 vd. maddelerine uygun olmalıdır.

4. Bu nedenle, özellikle tarım arazilerinin haksız kullanımı nedeniyle ürün esasına göre talep varsa, bu konudaki resmi veriler, taşınmazın bulunduğu bölgede ekilen tarım ürünlerinin neler olduğu tarım il veya ilçe müdürlüğünden sorulmalı, ekildiği bildirilen ürünlerin ecrimisil talep edilen yıllara göre birim fiyatları ve dekara verim değerleri, hal müdürlüğünden ilgili dönem için getirtilmeli, bölgede münavebeli ekim yapılıp yapılmadığı, taşınmazın nadasa bırakılıp bırakılmadığı tespit edilmelidir.

5. Eğer, özellikle arsa ve binalarda kira esasına göre talep varsa, taraflardan emsal kira sözleşmeleri istenmeli, gerekirse benzer nitelikli yerlerin işgal tarihindeki kira bedelleri araştırılıp, varsa emsal kira sözleşmeleri de getirtilmeli, dava konusu taşınmaz ile emsalin somut karşılaştırması yapılmalı, üstün veya eksik tarafları belirlenmelidir.

6. İlke olarak, kira geliri üzerinden ecrimisil belirlenmesinde, taşınmazın dava konusu ilk dönemde mevcut haliyle serbest şartlarda getirebileceği kira parası, emsal kira sözleşmeleri ile karşılaştırılarak, taşınmazın büyüklüğü, niteliği ve çevre özellikleri de nazara alınarak yöredeki rayiçe göre belirlenir. Sonraki dönemler için ecrimisil değeri ise ilk dönem için belirlenen miktara ÜFE artış oranının tamamının yansıtılması suretiyle bulunacak miktardan az olmamak üzere takdir edilir.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı ve bir kısım davalılar vekillerinin temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı ve bir kısım davalılar vekillerinin yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,