Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2023/1236 K.2024/1642

Taraflar arasındaki muhdesatın aidiyetinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul, kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; ortaklığın giderilmesine konu taşınmazlardaki dava konusu besihane, kargir ev ve bahçe duvarı inşaatları ile söz konusu ağaçların ekilip bakım masraflarının müvekkilinin çalışmalarının sonucu elde edilen gelir ile karşılandığını, davalıların tamamen kötü niyetle hareket etmek suretiyle, müvekkiline ait olduğu konusunda hiçbir şüphe bulunmayan muhdesata ilişkin olarak hissesi oranında talepte bulunduğunu ileri sürerek muhdesatın aidiyetinin tespitini istemiştir.

II. CEVAP

Bir kısım davalılar vekili, davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava konusu ev ve besihanenin davacı tarafından, davacının nam ve hesabına yapıldığı hususunun ispatlanamadığı, dinlenen mahalli bilirkişi ve tanık beyanlarından bahçe duvarlarının davacı tarafından yaptırıldığı ve ağaçların dikildiği gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı ...'ın 25/03/2016 tarihli kabul dilekçesinde, dava konusu yapıların müvekkili tarafından yapıldığını açıkça kabul ettiğini, davalı tarafların kendi tanıklarının dahi söz konusu yapıları müvekkilinin yaptığını beyan ettiğini, Mahkemece delillerin eksik değerlendirildiğini, davalının kabul beyanının hüküm kurulurken nazara alınmadığını, müvekkilinin senelerce hem özürlü kardeşinin bakımını üstlendiğini, hem de annesinin ve babasının yaşlılık ve hastalık evresinde onların zor durumda kalmasını engellediğini, murisin yaşlılık evresinde çalışamadığının hem eldeki davada dinlenen mahalli bilirkişi beyanları, tanık beyanları, hem de 1999/167 E. sayılı dosyadaki delillerle sabit olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; tarafların beyanı, tanık anlatımlarına ve toplanan delillere göre davacı ile tarafların murisinin birlikte yaşadığı ev ve besihanenin murisin sağlığında inşa edildiği, tüm inşaat bedelinin bizatihi davacı tarafından (murisin hiçbir katkısı olmadan) karşılanması suretiyle, kendi nam ve hesabına yapılıp meydana getirildiğinin tereddüde mahal bırakılamayacak şekilde kanıtlanamadığı,

yapım işleri ile bizzat ilgilenmenin inşaatın tüm giderlerinin davacı tarafından karşılandığı anlamına gelmeyeceği, muhdesatın tamamının (tek başına) davacı tarafından yapıldığının ispatlanmış olmadığı, Mahkemece dava konusu ev ve besihane hakkında talebin reddine karar verilmesinin yerinde olduğu,

her ne kadar davalılardan ... davayı kabul ettiğini beyan etmiş ise de dava konusu ev ve besihanenin yapılmasının maddi vakıa olması sebebiyle davalının davayı kabul etmesinin eldeki davada sonuca etkili olmayacağı gibi, kabul beyanının dava konusu taşınmaza ilişkin olarak açılan ortaklığın giderilmesi dosyası ve dava konusu taşınmazın satışı sırasında göz önünde bulundurulması gereken bir husus olduğu gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun HMK’nin 353/1-b-1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava dilekçesindeki, aşamalardaki ve istinaf başvurusundaki iddialarını tekrarla belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, muhdesatın aidiyetinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. Bir şeye malik olan kimse, o şeyin bütünleyici parçalarına da malik olur (4721 s.lı TMK 684/1 m).Arazi üzerindeki mülkiyet, kullanılmasında yarar olduğu ölçüde, üstündeki hava ve altındaki arz katmanlarını kapsar.

Bu mülkiyet kapsamına, yasal sınırlamalar saklı kalmak üzere kalıcı yapılar, bitkiler ve kaynaklar da girer (TMK 718 m).22.12.1995 tarih ve 1/3 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da vurgulandığı gibi eşya hukukunda, muhdesattan, bir arazi üzerinde kalıcı yapı ve tesisler ile bağ ve bahçe şeklinde dikilen ağaçları anlamak gerekir.

Muhdesat, şahsi bir hak olup (TMK 722, 724, 729 m.ler), sahibine arazi mülkiyetinden ayrı bağımsız bir mülkiyet veya sınırlı bir ayni hak bahşetmez. Taşınmaz üzerindeki kalıcı yapı, ağaç gibi bütünleyici parça niteliğindeki muhdesatların taşınmazın arzından ayrı bir mülkiyetinin varlığından söz edilemez. Açıklanan bu ilke ve esaslara göre, kural olarak muhdesatın arz malikinden başkasına aidiyetinin tespiti istenemez.

2. Tespit davası, kendine özgü davalardan olup dava sonucunda istihsal edilecek ilamın icra ve infaz kabiliyeti bulunmamaktadır. Bunun doğal sonucu olarak da bu davaların uygulama alanı sınırlıdır. Bilindiği üzere, tespit davalarının görülebilmesi için güncel hukuki yararın bulunması (6100 s.lı HMK 106/2 m) ve dava sonuçlanıncaya kadar da güncelliğini kaybetmemesi gerekir.

Tespit davaları eda davalarının öncüsüdür, bu nedenle eda davası açılmasının mümkün olduğu hallerde, tespitdavası açılmasında hukuki yararın bulunmadığı kabul edilmektedir. Hukuki yararın bulunması dava şartı olup, yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülebileceği gibi, hakim tarafından da re'sen gözetilir. Hukuki yararın bulunmadığının tespiti halinde davanın, dava şartı yokluğu gerekçesiyle usulden reddine karar verilmelidir (HMK 114/1-h, 115 m.)

3. Öğretide ve Yargıtay'ın devamlılık gösteren uygulamalarında, taşınmaz hakkında derdest ortaklığın giderilmesi davasının, kentsel dönüşüm uygulamasının ya da kamulaştırma işleminin bulunması gibi istisnai durumlarda muhdesatın tespiti davasının açılmasında güncel hukuki yararın bulunduğu kabul edilmektedir.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

2. Mahkemece kabul kararı veren duvar. esaslı yapı ve muhdesat niteliğinde bulunmadığının gözetilmesi aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni sayılmamış, eleştirilmekle yetinilmiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine ,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,