Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2023/3262 K.2023/3829

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen ecrimisil davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay 8. Hukuk Dairesince Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı, davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesi ile; İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, Sinanpaşa Mahallesi, 304 ada, 24 parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan 4 katlı binanın tarafların murisinden kaldığını, bu taşınmazın davalılar tarafından kiraya verilip gelir elde edildiğini ancak davacıya payının ödenmediğini belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 1.000,00 TL ecrimisil alacağının davalılardan dönem sonu faizleri ile birlikte alınarak davacıya ödenmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili süresinden sonra sundukları cevap dilekçesinde; dava konusu taşınmazda giriş dükkanında aylık 750,00 TL, 1 inci katta bulunan diş laboratuvarından aylık 500,00 TL gelir elde edildiğini, diğer kısımların ise boş olduğunu, taraflar arasında haricen yapılan mutabakat çerçevesinde davacının evlilik ihtiyaçları için kira bedellerinin kullanıldığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 29.03.2018 tarihli ve 2015/85 Esas, 2018/173 Karar sayılı kararıyla; tüm bina için hesaplanan 98.733,55 TL üzerinden davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin 29.03.2018 tarihli kararına karşı süresi içinde davalılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 03.07.2018 tarihli ve 2018/1042 Esas, 2018/1261 Karar sayılı kararıyla; binanın davalıların tasarrufu altında olması ve davacı tarafın taşınmazda payına karşılık çekişmesiz olarak kullanabileceği bir alanın bulunmadığı anlaşıldığından, fiilen tüm bölümlerinin kiraya verilmediği kabul edilse dahi haksız olarak alıkonulmuş olmasından doğan tazminatın karşılanması gerektiği açıklanarak başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi 03.03.2021 tarih ve 2018/14578 Esas, 2021/1847 Karar sayılı ilamında; ecrimisil davalarında ispat yükünün davacıda olduğu gözetilerek, davanın ispatı amacı ile taşınmaz başında keşif icra etmek suretiyle, davalının cevap dilekçesinde belli kısımların kiraya verildiği hususundaki kabulü de gözden kaçırılmadan; davacı tarafın bildirmiş olduğu tanıklar dinlenerek çekişme konusu taşınmazdaki kullanım durumunun tereddüte yer bırakmayacak şekilde açıklığa kavuşturulduktan sonra, hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken; eksik inceleme ile yazılı olduğu şekilde sonuca gidilmesi doğru olmamıştır.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalıların taşınmazın tamamını kullandığı ve kiraya verdiğinin görüldüğü, davacının kullanım hakkının kısıtlandığı gerekçesiyle toplam 122.303,55 TL ecrimisil üzerinden davanın kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; tanık beyanların kabul edilemeyeceğini, taşınmazın tamamının kiraya verilmediğini, vergi dairesine yazı yazılarak kira kontratlarının celbi ile tanık dinletme taleplerinin reddedildiğini, bozma öncesi keşifte iki kiracı olduğunun tespit edildiğini, kira bedellerine ilişkin dekontlar sunulduğunu, adil yargılanma hakkının kısıtlandığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davanın kabulü kararının hatalı değerlendirmeye dayalı olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk Yargısal ve bilimsel içtihatlarda usulî kazanılmış hak ya da usulî müktesep hak olarak adlandırılan bu ilke Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 10.02.1998 tarih, 1987/2-520 Esas, 1988/89 Karar sayılı ilamında “Mahkemenin bozma kararına uymasıyla meydana gelen bozma gereğince işlem yapma ve hüküm verme durumu, taraflardan birisinin lehine ve diğeri aleyhine hüküm verme neticesini doğuracak bir durumdur ve buna usuli kazanılmış hak denilmektedir...” şeklinde tanımlanmaktadır.

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalılar vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Bir mahkemenin Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirmektedir (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı YİBK).

Mahkemenin, Yargıtay’ın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. (Prof. Dr. Baki Kuru, Usuli Müktesep Hak (Usule İlişkin Kazanılmış Hak) Dr. A. Recai Seçkin’e Armağan, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları No. 351 Ankara, 1974, sayfa 395 vd.) Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK).

Bu açıklamalar ışığında somut olaya gelince. İlk Derece Mahkemesinin 29.03.2018 tarihli ve 2015/85 Esas, 2018/173 Karar sayılı ilk kararıyla, tüm bina için hesaplanan 98.733,55 TL ecrimisil miktarı üzerinden davanın kabulüne karar verilmişken, bu karara karşı istinaf yoluna yalnızca davalı tarafça başvuru yapılmış, davacı vekilince istinaf başvurusuna cevap dilekçesiyle başvurunun esastan reddi gerektiği savunulmuş ve istinaf mahkemesince başvuru esastan reddedilmiştir.

Davalı tarafça, bölge adliye mahkemesi kararına karşı, temyiz yoluna başvurulduğunda ise davacı vekilince temyize cevap dilekçesi sunularak bölge adliye mahkemesi kararının onanması gerektiği belirtilmiş. Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 03.03.2021 tarih ve 2018/14578 Esas, 2021/1847 Karar sayılı ilamı ile davalının itirazları dikkate alınarak eksik inceleme yapıldığı gerekçesiyle bozma kararı verilmiştir.

Mahkemece, bozma üzerine yapılan yargılama sonucunda ilk karara karşı tüm kanun yollarına başvuran tarafın sadece davalı taraf olduğu, davacı tarafın ise ilk karara bir itirazı olmadığı gibi kararın onanmasını dilediği dikkate alındığında; davacı tarafça temyize konu edilmeyen ilk kararda kabul edilen ecrimisil miktarı yönünden davalı taraf yararına usuli kazanılmış hak oluştuğu ve artık davalının aleyhine olacak şekilde ilk kararda belirlenen ecrimisil tutarından daha fazlasına hükmedileyemeyeceği hususu gözetilmeksizin verilen karar doğru görülmemiştir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı tarafın diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davalı tarafın İlk Derece Mahkemesinin kararına yönelik temyiz itirazının kabulü ile Mahkeme kararının, hüküm fıkrasının (1) numaralı bendinin tamamının hükümden çıkartılarak yerine “98.733,55 TL asıl alacağın dava tarihinden itibaren yasal faizi ile davalılardan alınarak davacıya verilmesine,” ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesi gönderilmesine,