Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2023/3780 K.2024/2913

Taraflar arasındaki tapu kaydındaki ihtiyati tedbir şerhinin terkini davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı ... vekili ve davalı Hazine vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince Davalı Hazine vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmünün kaldırılarak yargılama giderleri yönünden yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili. Tekirdağ ili, Çorlu ilçesi, ...

Mahallesi, 189 ada 7 parsel sayılı arsa vasıflı taşınmazın müvekkili Belediye adına kayıtlı olduğunu, taşınmaz kaydında "İ.T 15.09.1960 tarih 521 numaralı" şerh olduğunun tespit edildiğini, 08.11.2016 tarihli yazıyla taşınmaz üzerindeki şerhin kaldırılmasının talep edildiğini, ancak 23.05.2017 tarih 1230 sayılı ... yazısı ile 15.09.1960 tarih 521 sayılı yazıya istinaden konulan ihtiyati tedbir kararının ne amaçla konulduğu belirlenemediğinden şerhin kaldırılamayacağı hususunun müvekkili Belediyeye bildirildiğini,

geçici hukuki himaye sağlayan ihtiyati tedbire ilişkin şerhin 1960 yılından beri varlığını sürdürmesinin kanuni düzenlemenin lafzına ve ruhuna aykırı olduğunu, tasarruf yetkisini de kısıtladığını belirterek; tapu kaydındaki ihtiyati tedbir şerhinin kaldırılmasını talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; açılan davanın haksız ve yersiz olduğunu, taşınmazın davacı tarafından ihtiyati tedbir şerhiyle yüklü olarak satın alındığını, bu haliyle kullanmaya devam etmesi gerektiğini belirterek; davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;

"... Tapu Müdürlüğünden verilen cevapta söz konusu ihtiyati tedbir şerhi işlenirken tarih ve yevmiye numarası verilmemesi sebebiyle kaydın dayanağı belgelere ulaşılamadığının bildirildiği, ... tarafından Çorlu Tapu Müdürlüğüne yazılan "10.11.1971 tarihli Milli Emlak: 39-15/541" sayılı yazıda; aynı yerdeki davadışı bir taşınmazla ilgili olarak "...

Mahallesi, 3 parselde kayıtlı taşınmaz evvelce Belediyeye devredilmiş olup, 15.09.1960 tarih ve 591 sayılı yazı ile konulmuş tedbirin kaldırılmasında bir sakınca görülmemiştir." şeklinde yazı yazıldığı, dava konusu 7 parsele ilişkin ihtiyati tedbirin dayanağı belgeye ise rastlanılamadığından, dava konusu taşınmazın Hazineden Belediyeye devredilmiş olması hususu da göz önüne alınarak, ihtiyati tedbir kararının dava süreci içerisinde başvurulan ve dava sürecindeki mevcut riskleri ortadan kaldırmaya yönelik geçici hukuki himaye sağlayan bir müessese olması, davacının talebinin haklı ve yerinde görüldüğü..." gerekçesiyle; davanın kabulü ile.

Tekirdağ ili, Çorlu ilçesi, ... Mahallesi 189 ada 7 parsel sayılı taşınmaz kaydına ... lehine konulan 15.09.1960 tarih ve 591 sayılı ihtiyati tedbir şerhinin kaldırılmasına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı vekili; davalı tarafça dava açılmasına sebebiyet vermediği şeklindeki gerekçeyle müvekkili Belediye lehine yargılama giderleri ile vekalet ücretine hükmedilmemesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, dava açılmadan önce 08.11.2016 tarihli yazıyla .... Kaymakamlığından taşınmaz üzerindeki tedbir şerhinin kaldırılmasının talep edildiğini, ancak tedbir şerhinin ne amaçla konulduğu belirlenemediğinden şerhin kaldırılamadığının cevabi yazıyla bildirildiğini, dolayısıyla davanın açılmasına davalının sebebiyet verdiğinin aşikar olup mahkeme gerekçesinin bu nedenle yerinde olmadığını ileri sürerek; yargılama giderleri ve vekalet ücreti yönünden hükmün kaldırılmasını istemiştir.

2. Davalı Hazine vekili; eksik inceleme ve araştırma sonucu delillerin değerlendirilmesinde hataya düşülerek verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, yargılama gideri ve avukatlık ücreti yönünden kurulan hükmün yerinde olmadığını ileri sürerek; hükmün kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;

"... Geçici hukuki koruma niteliğindeki şerhin bugüne kadar kaldırılmamış olması, dava açılmadan önce şerhin kaldırılması yönündeki davacı başvurusunun olumsuz sonuçlanması hususları dikkate alındığında, mahkeme kararındaki gerekçenin aksine dava açılmasına davalının sebebiyet verdiğinin kabulüyle İlk Derece Mahkemesi kararının yargılama giderleri ile vekalet ücreti yönünden kaldırılması ve davalılardan tahsili gerektiği..." gerekçesiyle;

davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı ... harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davacı ... vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, Çorlu 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 23.12.2020 tarih ve 2017/341 Esas, 2020/338 Karar sayılı kararının yargılama gideri ve vekalet ücreti yönünden kaldırılmasına, HMK'nın 353/1-b-2 nci maddesi gereğince hükmün vekalet ücreti yönünden düzeltilmek suretiyle davanın kabulü ile Tekirdağ ili, Çorlu ilçesi, ...

Mahallesi, 189 ada 7 parsel sayılı taşınmaz kaydında ... lehine bulunan 15.09.1960 tarih ve 591 sayılı ihtiyati tedbir şerhinin kaldırılmasına, davacı tarafından yapılan toplam 252,10 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, kendisini vekille temsil ettiren davacı lehine hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 13/1 nci maddesi gereğince hesaplanan 9.200,00 TL maktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,.." karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; istinaf dilekçesindeki başvuru nedenleriyle hükmü temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, tapu kaydındaki ihtiyati tedbir şerhinin terkini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 1009 uncu maddesi uyarınca; "...şerhedilebileceği kanunlarda açıkça öngörülen diğer haklar tapu kütüğüne şerhedilebilir. Bunlar şerh verilmekle o taşınmaz üzerinde sonradan kazanılan hakların sahiplerine karşı ileri sürülebilir."

Burada kısaca ihtiyati tedbir kararları ve tapu kaydına şerhi hususu üzerinde durmak gerekmektedir.

Bilindiği gibi, uyuşmazlıkların çözümü için dava yolu tercih edildiğinde bu davanın belli bir süreci alacağı da bilinmektedir. İşte bu süreçte dava konusu hakkın elde edilmesini ortadan kaldıracak bir takım riskler söz konusu olabilir. Yargılama hukukunda kesin hukuki himaye sonucunun ortaya çıkmasına kadar yargılama öncesinde veya sonrasında meydana gelebilecek tehlikelerden ve sakıncalardan davalı veya davacıyı hatta üçüncü kişiyi korumak için yargı organlarınca verilen geniş veya dar kapsamlı geçici hukuki himaye tedbirleri öngörülmüştür (EjderYılmaz, Geçici Hukuki Himaye Tedbirleri, Ankara 2001, C.I, s. 32.). Bu sebeple dava süreci başlamadan önce veya dava süreci bitinceye kadar mevcut bu risklerin ortadan kaldırılması amacıyla “geçici hukuki himaye tedbirleri” ne başvurulur.

6100 sayılı HMK'nın 389 uncu maddesi uyarınca; "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir. "

İhtiyati tedbir kurumu da geçici hukuki himaye tedbirlerinden en sık başvurulanı olup taşınmaz mülkiyetinin çekişmeli olduğu hallerde tasarruf yetkisini kısıtlayacak nitelikte verilen ihtiyati tedbir kararı tapu kütüğüne 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 1009 uncu maddesi uyarınca şerhedilebilecektir.

Yargılama konusu yapılmış ve sonucunda mülkiyet aktarımına karar verilmesi muhtemel taşınmazlar hakkında verilen ihtiyati tedbir kararları, bu kararların tapu siciline işlenildiği tarihten itibaren üçüncü kişiler için de alenilik oluşturur ve artık kayda verilen şerhten itibaren mülkiyet aktarımına engel teşkil ettikleri gibi, kayıt malikinin borcundan ötürü ihtiyati haciz ya da icra-i haciz alacaklıları içinde hüküm ifade ederler. Mahkeme, ihtiyati tedbir kararını hükümle birlikte kaldırmadığı sürece şerh, kayıtta durmaya devam eder.

İhtiyati tedbir şerhlerinin kayıttan terkini ise yine mahkeme kararıyla olur. Bu terkin ihtiyati tedbir kararına itirazın kabul edilmesiyle yargılama aşamasında olabileceği gibi hükümle birlikte de terkin kararı verilebilir.

3. Değerlendirme 1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanunun 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar; tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile bölge adliye mahkemesi kararında belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

3. Her ne kadar; dava konusu terkini istenen ihtiyati tedbir "15.09.1960 tarihli 521" sayılı şerhe ilişkin olsa da hüküm fıkrasının "1" numaralı bendinde şerhin yevmiye numarasının "591" olarak yazılması doğru görülmemiş ise de, bu husus mahallinde düzeltilebilecek bir maddi hata olarak görüldüğünden, Dairemizce hataya işaret edilmekle yetinilmiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Harçlar Kanununun 13/j maddesi gereğince Hazine harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,