Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2023/5154 K.2024/5519

Taraflar arasında, tapu kütüğünün "beyanlar" hanesinde yazılı ibarelerin terkini davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine; Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kısmen kabulüyle İlk Derece Mahkemesi hükmünün kaldırılarak yargılama giderleri yönünden yeniden hüküm kurulmak suretiyle, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; davacının ... Mahallesi 5, 6, 8 ve 12 parsel sayılı taşınmazların maliki olduğunu, müfettiş talimatıyla taşınmazların tapu kütüklerinin "beyanlar" hanesine ... Tapu Sicil Müdürlüğünce re'sen "...intikal işlemleri hukuksuz olup yolsuz tescil vardır." ve "Bu hissenin geldisi soruşturma konusu olup mahkemeye intikal ettirilecektir." içerikli ibarelerin yazıldığını, davacının ise taşınmazdaki hisselerini 25.07.2017 ve 01.03.2017 tarihlerinde tapu siciline itimat ederek iyiniyetle satın aldığını belirterek; taşınmazlara ait tapu kütüklerinin "beyanlar" hanesine hukuka aykırı olarak yazılan ibarelerin terkinini talep etmiştir.

II.CEVAP

Davalı vekili; dava konusu taşınmazlarda yolsuz tescil işlemleri yapıldığının tespiti üzerine Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Teftiş Kurulu Başkanlığının 29.12.2017 tarihli ve 33275/7 sayılı raporu ve Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu Dairesi Başkanlığının 18.09.2018 tarihli ve 2137475 sayılı yazılarına istinaden; taşınmazların "beyanlar" hanesine davaya konu ibarelerin dercedildiğini belirterek; davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; şerhlerin (beyanların) tek taraflı idari işlemle ve usulsüz konulduğu gerekçesiyle; davanın kabulüne şerhlerin terkinine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili; dava konusu taşınmazlar kaydına Teftiş Kurulu Başkanlığının ve Genel Müdürlük Tapu Dairesi Başkanlığı'nın talimatları doğrultusunda ilgili beyanların dercedildiğini, yapılan intikal işlemlerinin yasaya ve usule uygun olmadığını, yolsuz bir tescil var mı yok mu araştırılmadan eksik inceleme üzerine hüküm kurulduğunu, haksız mülkiyet aktarımına sebep olabilineceği durumunun mahkemece hiç değerlendirilmediğini, davanın mahiyeti gereği davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmesinin de hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek; kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...Yazılı şekilde karar verilmiş olmasının doğru olduğu, ancak davalı yasal hasım olup aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğu..." gerekçesiyle; İlk Derece Mahkemesi hükmünün kaldırılarak yargılama giderleri yönünden yeniden hüküm kurulmak suretiyle, davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili: istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü aynı itirazlarını temyiz dilkeçesinde tekrarlamış ilave olarak; Tapu Sicil Tüzüğünün 52/2 maddesi uyarınca tescil, değişiklik, terkin veya düzeltmeyi yolsuz duruma getiren hukuki veya teknik sebeplerin Müdürlükçe tespiti halinde, bu hususta kütüğün beyanlar sütununda re'sen gerekli belirtmenin yapılabileceğini ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık; tapu kütüğünün "beyanlar" hanesinde yazılı olan ibarelerin terkini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369. maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371. maddeleri.

- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun TMK’nın 1007. maddesi “ Tapu sicilinin tutulmasından doğan bütün zararlardan Devlet sorumludur. Devlet, zararın doğmasında kusuru bulunan görevlilere rücu eder. Devletin sorumluluğuna ilişkin davalar, tapu sicilinin bulunduğu yer mahkemesinde görülür."

- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun TMK’nın 1027/1. maddesi “İlgililerin yazılı rızaları olmadıkça, tapu memuru, tapu sicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyla düzeltebilir.”

- 17.08.2013 tarihli ve 28738 sayılı resmi gazetede yayımlanan Tapu Sicil Tüzüğünün "Tapu sicilindeki bilgilerin güncellenmesi" başlıklı 75 maddesi; " (1) Kadastro çalışmalarından kaynaklanan malikin veya hak sahibinin adı, soyadı ve baba adına ilişkin tapu kütüğündeki yazım hataları ilgilisinin başvurusu üzerine; a) Senetsizden tespitlerde; nüfus kayıt örneği ve taşınmazın bulunduğu belediye veya muhtarlıktan alınacak fotoğraflı ilmühaber, b) Kayda dayalı tespitlerde;

dayanağı kayıt ve belgeler, incelenmek ve gerektiğinde tanık ve varsa tespit bilirkişileri dinlemek ve zeminde inceleme yapmak suretiyle istemin gerçek hak sahibinden geldiği belirlenirse, istem yevmiye defterine kaydedilerek düzeltilir. (2) Zeminde inceleme, kadastro müdürlüğü teknik personeli ile birlikte yapılır ve inceleme neticesinde teknik rapor düzenlenir.

Zeminde incelemede, komşu parsel malikleri, muhtar ve diğer ilgililer dinlenir; vergi kaydı ve diğer her türlü bilgi ve belgeden yararlanılır. (3) Tapu sicilindeki bilgilerin güncellenmesi ve eksikliklerin giderilmesinde de yukarıdaki fıkralar uygulanır. (4) Bu madde hükümleri uyarınca kayıt düzeltmeleri için müdürlüklere başvuru yapılması zorunludur."

- 17.08.2013 tarihli ve 28738 sayılı resmi gazetede yayımlanan Tapu Sicil Tüzüğünün "Beyanlar sütununda belirtme" başlıklı 52/2 maddesi; " ...(2) Tescil, değişiklik, terkin veya düzeltmeyi yolsuz duruma getiren hukukî veya teknik sebeplerin Müdürlükçe tespiti hâlinde, bu husus kütüğün beyanlar sütununda re'sen belirtilir." hükümlerini emretmektedir. 3. Değerlendirme 1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Dosya içeriğine, toplanan delillere göre; dava konusu taşınmazların "beyanlar" hanesinde bulunan ibareler aşağıdaki gibidir:

A) ...

Mahallesi 5, 8 ve 12 parsel sayılı taşınmazların tapu kayıtlarının "beyanlar" hanesinde 15.01.2021 tarihli ve ......... yevmiye numarası ile dercedilen ibareler; "...Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu dairesi Başkanlığının 18.09.2018 tarih E.2137475 sayılı talimatı gereği .......Mahallelerinde kain parsellerde ... kızı ........ ve ... kızı ... hisseleri 21.07.2017 tarihli ve... yevmiye numarasıyla ... kız......'ün üç mirasçısına yapılmış ve ölü ...'nın hisseleri ise 20.07.2017 tarihli ve 6499 yevmiye numarasıyla ......ın sekiz mirasçısına yapılmış olan intikal işlemleri hukuksuz olup yolsuz tescil vardır." içeriklidir.

Yine aynı parsellerin beyanlar hanesindeki 01.01.1900 tarihli ve bila yevmiye numaralı ibare ise "Bu hissenin geldisi soruşturma konusu olup mahkemeye intikal ettirilecektir." içeriklidir.

B) ... Mahallesi 5 ve 6 parsel sayılı taşınmazların tapu kayıtlarının "beyanlar" hanesinde 14.01.2021 tarihli ve 582 yevmiye numarası ile dercedilen ibareler; "...Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu Dairesi Başkanlığının 18.09.2018 tarih E.2137475 sayılı talimatı gereği ........ Mahallelerinde kain parsellerde ... kızı ..., ... kızı ....... ve ... oğlu ......adına olan hisselerin, ... ... .......başvurusu üzerine 01.03.2017 tarih ...yevmiye ile bu maliklerin tek mirasçısı olan ..........ün üç mirasçısına yapılan intikal işlemi hatalı olup yolsuz tescil vardır." içeriklidir. Yine aynı parsellerin beyanlar hanesindeki 01/01/1900 tarihli ve bila yevmiye numaralı ibare ise "Bu hissenin geldisi soruşturma konusu olup mahkemeye intikal ettirilecektir." içeriklidir.

3. Dosya kapsamındaki sicile esas kadastro tespit tutanaklarının incelenmesinden; kaydındaki beyanların terkini istenen dava konusu 5, 6, 8 ve 12 parsel sayılı taşınmazların 1967 yılında yapılan kadastro tespitlerinin, komisyona itiraz üzerine verilen karar sonrasında 1970 yılında kesinleştikleri, tapu kayıtlarının da dayanak bu tutanaklara göre oluşturularak, taşınmazların tespit malikleri adlarına "tespit gibi" tescil edildikleri anlaşılmıştır.

4. Bu bilgiler doğrultusunda dava konusu 5, 6, 8 ve 12 parsel sayılı taşınmazların kadastro tespit tutanakları ve tedavülleri incelendiğinde;

A. Dava konusu 5, 8 ve 12 parsel sayılı taşınmazların; "... kızı ölü ......." ve "... kızı ölü ..." ve çok sayıdaki davadışı diğer kişiler adlarına paylı olarak tespit edildikleri; tapu kaydındaki 1400 hisse, Nisan 1337 tarihli ve 40 numaralı dayanak tapu kaydı tescile esas alınarak "... kızı ..." adına (bilinmeyen bir tarihte ölümü ile bilinmeyen mirasçılarına terkettiği açıklamasıyla) kayıtlı iken;

sonrasında "... ve ... kızı ...'nın" mirasının kız kardeşi ... ...'ye isabet ettiği yolundaki 21.07.1948 tarihli 948/213 E. - 231 K. sayılı veraset ilamına istinaden kaydın "... kızı ..." ve "... ve ... kızı ..." yapılıp baba adlarının değiştirildiği, devamında da sadece ...'ye, ...'ya ve ...'e ait veraset belgelerine atıfta bulunmakla yetinilerek,

fakat bu işlemlere yönelik TAKBİS'te bir yevmiye numarası alıp ayrı bir isim düzeltmesi yapılmaksızın, tek mirasçıları olarak görünen ve tescil istem belgesinde kendisine herhangi bir atıfta bulunulmayan ...'e ait veraset belgesindeki üç mirasçısına hisselerin 21.07.2017 tarihli ve... yevmiye numarası ile intikal ettirildiği ve intikal işleminden birkaç gün sonra 25.07.2017 tarihinde davacı ...'a ve davadışı diğer kişilere hisseli olarak satıldığı anlaşılmıştır.

B.

Yine; dava konusu 5, 8 ve 12 parsel sayılı taşınmazların tapulama tutanaklarında geçen "...ölü ... adına tespitine..." doğrultusundaki edinme sebebi, "ölü ...'nın" kimliği ile ilgili olarak, mirasçısının kız kardeşi Besiye, kocasının adının ... olduğu ve 1935 yılında öldüğü öğrenilen "ölü ...'nın" aslında "... ... karısı" olan ve tapulama tutanağında belirtilenin aksine tapulamanın yapıldığı 1968 yıllarında hayatta olup 2009 yılında ölen "... ..." olduğu yönündeki tapu kaydına dayalı düzenlendiği halde;

tapulama tutanağında "..." için geçen "ölü olduğu" hususunun yanlış yazıldığı savıyla eldeki davanın davacısı ... ve diğerlerinin tapu müdürü huzurunda tanık olarak ifadeleri alınmak suretiyle isim düzeltme ve intikal işlemlerinin yapılarak "ölü ..." adına kayıtlı hisselerin "... ... mirasçılarına" 20.07.2017 tarih 6499 yevmiye numarası ile intikal ettirildiği ve intikal işleminden birkaç gün sonra 25.07.2017 tarihinde davacı ...'a ve davadışı diğer kişilere hisseli olarak satıldığı anlaşılmıştır.

C.

Dava konusu 5 ve 6 parsel sayılı taşınmazların tapulama tutanaklarına göre; "...Mahallesinde kain 5 ve 6 parsel sayılı taşınmazlar 1280 hisse "ölü ...", 2880 hisse "... kızı ölü ..." ve 2880 hisse "... kızı ..." adlarına kayıtlanmış iken ve tapulamaya dayanak tutanaklarda, "....ın evlenmeksizin ölümüyle verasetinin baba bir kardeşleri ..., ..., ... ve ... ile birlikte ana bir kardeşi ...'a intikal ettiği..." yönünde kimlik bilgileri verildiği halde ...'ye, ...'ye ve ...'ya ait veraset belgelerine atıfta bulunarak,

fakat bu işlemlere yönelik TAKBİS'te ayrı yevmiye numarası alıp bir isim düzeltmesi yapılmaksızın vekil olarak hareket eden ... ... ...'ın tescil başvurusu üzerine "ölü ...", "... kızı ..." ve "... kızı ..." nin hisselerinin, tek mirasçıları olarak görünen ancak tescil istem belgesinde kendisine herhangi bir atıfta bulunulmayan ...'e ait veraset belgesindeki üç mirasçısına 01.03.2017 tarih ve ...yevmiye numarası ile intikal ettirildiği, 6 parsel sayılı taşınmazın intikal işleminin yapıldığı aynı gün ve 5 parsel sayılı taşınmazın ise 25.07.2017 tarihinde davacı ...'a ve davadışı diğer kişilere hisseli olarak satıldığı anlaşılmıştır.

5. Yapılan intikal işlemlerinin yolsuz olduklarından bahisle ve dava konusu taşınmazlarla ilgili olarak Teftiş Kurulu Başkanlığının ve Genel Müdürlük Tapu Dairesi Başkanlığı'nın talimatlarıyla, tapu kütüklerinin ilgili hanesine "Bu hissenin geldisi soruşturma konusu olup mahkemeye intikal ettirilecektir." içerikli ibareler (beyanlar) dercedilmiştir."

6. O halde; anılan yasal düzenlemeler ile somut olay birlikte değerlendirildiğinde; öncelikle Hazinenin tapu kaydının tutulmasından kaynaklı kusursuz sorumluluğu gözetilerek eldeki davanın Hazineye ihbar edilmesi, ayrıca kadastro/tapulama tutanaklarında lehine tespit yapılan "... kızı ölü ...", ... kızı ölü ...", ölü ...", "ölü ...", "... kızı ..." ve "... kızı ..." nin mirasçılarının ve bunlarla birlikte 20.07.2017 tarih 6499, 21.07.2017 tarih ...... ve 01.03.2017 tarih ve....yevmiye numaralı intikal işlemleri ile hak sahibi kılınan kişilerin,

ölmüş iseler mirasçılarının da tespiti ile bu kişilerin tümüne husumet yöneltilmesi için davacıya süre verilmesi, öte yandan 1935 yılında öldüğü öğrenilen "ölü ...'nın" aslında "... ... karısı" olan ve tapulama tutanağında belirtilenin aksine tapulamanın yapıldığı 1968 yıllarında hayatta olup 2009 yılında ölen "... ..." olduğu yönündeki müdürlükçe tapu kaydında yapılan düzeltmeye dayanak yapılan tüm bilgi ve belgelerin;

... kızı ölü ..." ve "... kızı ölü ..."nın baba adlarının değiştirilmesine dayanak yapılan tüm bilgi ve belgelerin ve son olarak "ölü ...", "... kızı ..." ve "... kızı ..." nin hisselerinin, tek mirasçıları olarak görünen ancak tescil istem belgesinde kendisine herhangi bir atıfta bulunulmayan ...'e ait veraset belgesindeki üç mirasçısına intikal ettirilmesi işlemine dayanak yapılan tüm bilgi ve belgelerin eksiksiz getirtilmesi, bunun yanında yolsuz tescil işlemleri iddiası bakımından Cumhuriyet Başsavcılığınca soruşturma başlatılıp başlatılmadığı hususlarının araştırılması, ilgili soruşturma belgelerinin temin edilmesi,

yapılacak tüm araştırmalar neticesinde tapu kütüğünde yapılan düzeltmeler sonucunda hak sahibi kılınan kişilerin gerçekten de "kadastro tespitinde malik olarak tespit edilen kişiler veya mirasçıları" olduklarının tespiti halinde tapu kütüğünün "beyanlar" hanesindeki "ibarelerin" terkini gerekirken taraf teşkili denetlenmeksizin ve noksan soruşturma ile yetinilerek yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün tüm bu nedenlerle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR