Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2024/1759 K.2025/153

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 487 parsel sayılı taşınmazın paydaşı olduğunu, dava dışı paydaşların davalılara paylarını sattığını, davacının ön alım hakkının bulunduğunu ileri sürerek dava konusu taşınmazda davalılar adına olan tapu kayıtlarının iptali ile davacı adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; davalıların farklı akitler ile dava konusu taşınmazda pay satın aldığından davalıların her biri aleyhine ayrı ayrı dava açılması gerektiğini, hak düşürücü sürenin dolduğunu, harcın eksik yatırıldığını, davanın kötü niyetle açıldığını, dava konusu taşınmazda davacının da payını müvekkillere satması hususunda anlaşmaya varılmasına rağmen davacının son anda satmaktan vazgeçtiğini, dava konusu taşınmazda fiili taksim bulunduğunu belirterek davanın usul ve esastan reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

1.İlk Derece Mahkemesinin 07.10.2022 tarihli 2021/288 Esas, 2022/358 sayılı Kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir. 2. İlk Derece Mahkemesinin 07.10.2022 tarihli kararına karşı davalılar vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

3. Konya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesinin 18.05.2023 tarihli 2023/382 Esas, 2023/1161 sayılı Kararıyla; " ...davalı yanın delil listesinin ıslahı talebinin kabul edilmesi gerektiği, ön alım bedelinin tensip tarihi itibariyle depo ettirilmediği, satış tarihinden yaklaşık 22 ay sonra ön alım bedelinin yatırılmasına ilişkin depo kararı verilerek satış bedelinin değerinde meydana gelen azalmanın önüne geçilmediği, satış bedelinin nemalandırılmasının sağlanması,

ayrıca uzman bilirkişiden denetime elverişli şekilde rapor alınarak ön alım bedelinin ön inceleme tarihinden bilirkişi inceleme yapılan tarihe kadar enflasyon, döviz, altın, bankaların mevduata uyguladığı en yüksek faiz oranı, BİST 100 endeksindeki değişim oranı ve taşınmazın bulunduğu bölgenin emlak değer endeksi göz önünde bulundurularak nemalandırılması halinde ulaşacağı değer belirlenerek bu miktardan depo edilen ve bankada mevcut bulunan miktar çıkarılarak aradaki farkın da depo edilen ön alım bedeline ilavesi suretiyle karar verilmelidir." gerekçesiyle davalılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne,

İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine iadesine karar verilmiştir.

4. Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

Hükmün davalılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle;

1.İlk Derece Mahkemesince verilen 1. karara karşı davacı tarafça istinaf isteminde bulunulmadığını, tarafınca istinaf başvurusunda bulunulduğunu, haklı sebeple istinaf başvurusunda bulunulmasına rağmen müvekkillerinin fazladan yargılama gideri ve vekalet ücreti ödemek zorunda kaldığını,

2.Bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olmadığını,

3.Hem ön alım bedelinin geç depo edilmesinden, hem de ön alım hakkının kullanılmasından kaynaklanan kötü niyet iddiasının Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararından sonra da dinlenmediğini, davacının dava konusu devirlerden haberdar olduğunu, davacının dava konusu taşınmazda kendi payını da devredeceğine dair güven oluşturduktan sonra iş bu davayı açmasının kötü niyet olduğunu,

4. Müvekkilleri olan üç davalının farklı hisseleri ayrı tarihlerde satın aldığını, bu nedenle ayrı ayrı harç alınmadan, tek dosya üzerinden görülmesinin hukuka aykırı olduğunu,

5. Kötü niyet iddiasının değerlendirilmediğini,

5. Davalı müvekkillerinin ilk satın alma işlemi iptale tabi olsa dahi daha sonraki işlemlerde pay sahibi olduğundan paydaş aleyhine ön alım hakkı kullanılamayacağını belirtmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dava, ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiş, reddi gerekmiştir.

2. Ön alım hakkı paylı mülkiyet hükümlerine tâbi taşınmazlarda payın üçüncü kişiye satılması hâlinde, diğer paydaşlara o payı öncelikle satın alma yetkisi veren bir haktır. Bu hak paylı mülkiyet ilişkisi kurulduğu anda doğar ve payın üçüncü kişiye satılması ile kullanılabilir hâle gelir.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 734. maddesi uyarınca "ön alım hakkı sahibi, adına payın tesciline karar verilmeden önce, satış bedeli ile alıcıya düşen tapu giderlerini, hâkim tarafından belirlenen süre içinde hâkimin belirleyeceği yere nakden yatırmakla yükümlüdür."

Ön alım davalarında dava değeri, tapu dairesindeki resmi akit tablosunda gösterilen satış bedeli olup somut uyuşmazlıkta harç ve vekalet ücretinin bu rakam üzerinden hesaplanması gerekmektedir. Yargılama sürecinde paranın satın alma gücünde meydana gelen azalma nedeniyle satış bedelinin neması hesap ettirilmiş toplam bedel depo edilmiş ise de; bu miktar (neması), dava değerine dahil olmadığından satış bedeli ve neması olarak hesaplanan değerin toplamı üzerinden harç ve vekalet ücretinin hesaplanması doğru değildir.

5. Ne var ki bu hatanın giderilmesi bozmayı gerektirmiş ise de yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davalılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2.1. Davalılar vekilinin temyiz itirazlarının yukarıda açıklanan nedenlerle kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesinin 14.09.2023 tarih ve 2023/240 Esas, 2023/362 Karar sayılı kararının harca ilişkin 5. bendinin hüküm fıkrasından çıkarılarak yerine; "5-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 44.230,72 TL harcın, davacıdan peşin alınan toplam 22.554,18 TL harçtan mahsubu ile bakiye 21.676,54 TL harcın;

8.887,38 TL'sinin davalı ...'tan alınarak Hazineye irat kaydına,

8.237,10 TL'sinin davalı ...'tan alınarak Hazineye irat kaydına,

4.552,06 TL'sinin davalı ...'tan alınarak Hazineye irat kaydına,

Davacı tarafından yatırılan toplam 22.554,18 TL peşin harcın;

9.247,21 TL'sinin davalı ...'tan alınarak davacıya verilmesine,

8.570,59 TL'sinin davalı ...'tan alınarak davacıya verilmesine,

4.736,38 TL'sinin davalı ...'tan alınarak davacıya verilmesine," ibarelerinin yazılmasına,

2.2.Kararın vekalet ücretine ilişkin 7. bendinin hüküm fıkrasından çıkarılarak yerine; "Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T uyarınca hesaplanan,

40.520,00 TL vekalet ücretinin davalı ...'tan alınarak davacıya verilmesine,

37.370,00 TL vekalet ücretinin davalı ...'tan alınarak davacıya verilmesine,

21.100,00 TL vekalet ücretinin davalı ...'tan alınarak davacıya verilmesine," ibarelerinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

3.Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde ilgililerine iadesine,

4.Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,