Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2024/1769 K.2025/155

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili ve davalı ...Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin murisi olan ...'ın 24.03.2019 tarihinde vefat ettiğini, muris hakkında icra takibi yapıldığını, terekenin borca batık olduğunu, vefat tarihinde üzerine kayıtlı olan malların borçlarını karşılayacak durumda olmadığını belirterek muris ...'ın terekesinin borca batık olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; mirasın hükmen reddi için borçların aktif mal varlığından fazla olması gerektiğini, bu hususun araştırılmasını istediklerini, davanın süresinde açılmadığını, davacıların mirası kabul edecek şekilde miras paylaşımında bulunduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

2.Davalı ... Vakıflar Bankası Türk Anonim Ortaklığı vekili cevap dilekçesinde; davalı hakkında müvekkili tarafından asıl borçlu ... A.Ş’ye kullandırılan kredinin ödenmemesi nedeniyle icra takibine başlandığını, davacıların kötü niyetli olduğunu, süresinde dava açmadıklarını, terekeyi paylaştıklarını, terekenin araştırılması gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

3.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacıların 3 aylık hak düşürücü süre içerisinde mirası reddetmediklerini, terekenin açıkça borca batık olup olmadığının tespit edilmesi gerektiğini, tereke işlemlerine karışan terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan veya mirasbırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olanın dışında işler yapan ya da tereke mallarını gizleyen veya kendisine mal eden mirasçıların bundan sonra terekenin borca batık olduğunu ileri sürmesinin TMK'nin 2. maddesindeki dürüstlük kuralına aykırı olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın kabulü ile terekenin borca batık olduğunun ve davacıların mirası hükmen reddetmiş sayıldığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili, davalı ...Ş. vekili ile davalı ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davalı SGK vekili temyiz dilekçesinde:

a.Mirasın 3 aylık süre içerisinde reddedilmediğini, bu sebeple davanın reddi gerektiğini,

b.Murisin terekesinde yeterli araştırmaların yapılmadığını, yine benimseme fiillerinin araştırılmadığını, davacıların kötü niyetli olduğunu, ölümünden önceki 5 yıl içinde muristen edinimleri olup olmadığının araştırılması gerektiğini ileri sürerek hükmün bozulmasını istemiştir.

2.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde:

a. Mirasın 3 aylık süre içerisinde reddedilmediğini,

b.Terekenin açıkça borca batık olup olmadığının yeterince araştırılmadığını, yine benimseme fiillerinin araştırılmadığını, müteveffanın ölüm tarihinden itibaren geriye dönük 5 yıl içinde davacıya menkul, gayrimenkul, ayni ve nakdi vesair her türlü bir kazandırma yapılıp yapılmadığının araştırılmadığını ileri sürerek hükmün bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, mirasın hükmen reddi istemine ilişkindir.

1.Mirasın hükmen reddine ilişkin olarak açılan davalarda, terekenin açıkça borca batık olup olmadığının araştırılması gerekmektedir. İcra takibi sonunda aciz vesikası düzenlenmesi halinde terekenin borca batık olduğu kabul edilir. Aksi halde terekenin borca batık olup olmadığı, murisin malvarlığı bulunup bulunmadığının usulüne uygun olarak Bankalar, Trafik Tescil Müdürlüğü, Vergi Daireleri, Belediyeler ve Tapu Müdürlüğü vb. kurum ve kuruluşlardan sorulması, murisin alacak ve borçları zabıta marifetiyle de araştırılarak aktif malvarlığı ile takibe konu borç miktarı gözönünde tutularak aktif ve pasifinin tereddüde neden olmayacak şekilde belirlenmesi gerekmektedir.

2.Somut olayda; mirasın hükmen reddi talepli dosyada terekenin aktif ve pasiflerinin yeterince araştırıldığını söyleme imkanı bulunmamaktadır. Mahkemece muris adına kayıtlı olarak yalnızca 5994 ada 3 parsel sayılı taşınmaz terekenin aktifinde dikkate alınmasına rağmen, Seyhan Sosyal Sigortalar Kurumu’nun cevabı yazısında muris adına kayıtlı olduğu bildirilen 7 farklı taşınmazın dosya kapsamında araştırılmadığı, Dairemizce Uyap-Takbis sisteminde yapılan kontrollerde muris adına kayıtlı pek çok pasif nitelikte taşınmaz olmasına rağmen bu taşınmazların da ölüm tarihi itibariyle muris adına kayıtlı olup olmadıklarının araştırılmadığı anlaşılmıştır. Hal böyle olunca terekenin aktif kısmının yeterince araştırıldığını söyleme imkanı bulunmamaktadır.

Öte yandan, Seyhan SGK’nın müzekkere cevabında murisin kendilerine olan borcunun murisin yönetim kurulu başkanı olduğu ... Otomotiv Dayanıklı...A.Ş.’den kaynaklandığını belirttiği, davalı ...’nın ise murisin kendilerine olan borcunun yine adı geçen şirketin kullandığı krediye olan kefaletinden kaynaklandığını belirttiği, terekenin pasif kısmını büyük oranda bu borcun oluşturduğu, mahkemece murisin şirket ortaklık ve yöneticilik bilgilerinin ticaret sicilinden sorulmadığı anlaşılmıştır.

O halde mahkemece yapılacak iş; murisin ölüm tarihi itibariyle adına kayıtlı tüm taşınmazların (sonradan pasif olsa da) araştırılarak tespit edilmesi, ardından bu taşınmazların ölüm tarihi itibariyle değerlerini gösterir bilirkişi raporu alınması, yine murisin ölüm tarihi itibariyle ortağı ya da yöneticisi olduğu şirketlerin ticaret sicilinden sorularak bu şirketler adına kayıtlı taşınmaz, araç, tüm bankalarda mevduat ve kredi kaydı bulunup bulunmadığının tespiti amacıyla ilgili tapu müdürlüklerine, emniyet müdürlüğüne ve banka şubelerine yazı yazılmalı; şirketlerin defter, kayıt ve belgeleri üzerinde inceleme yaptırılarak,

aktif ve pasifinin saptanması ve şirketlerin terekeye aktif değer katıp katmayacağının tespit edilmesi, ayrıca miras bırakanın şirketlerin kamu borcundan dolayı sermaye hissesi oranında ya da şahsen sorumlu olacağı miktarın bu suretle belirlenmesi, murisin aktif ve pasifinin tereddüde neden olmayacak şekilde belirlenmesinin ardından dosya kapsamı bütün olarak değerlendirilerek terekenin borca batık olup olmadığının tespit edilmesi gerekmektedir.

3. Mahkemece, belirtilen hususlar üzerinde durulmadan eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bu nedenlerle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR