Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2024/2436 K.2024/4561

Taraflar arasındaki ön alım hakkından kaynaklı tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın konusuz kalması nedeni ile karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince asıl ve ek karar ile başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından duruşmasız olarak, davalılar vekilince duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 27.02.2024 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde duruşma talebiyle temyiz eden davalılar vekili Avukat ..., diğer taraftan davacılar vekili Avukat ... geldiler. Açık duruşmaya başlandı. Gelenlerin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra açık duruşmanın bittiği bildirildi. işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen 15.10.2024 tarihinde Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek osyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; ... Mahallesi, 118, 122, 135 ve 148 numaralı parsellerde malik olan davacılar tarafından 11.05.2018 tarihinde ...'e, 15.08.2018 tarihinde 122 ve 135 sayılı parseller yönünden ...'ya yapılan satış işlemleri ile doğan ön alım hakkının kullanılmak istendiğini, resmi senetteki satış bedellerinin ön alım hakkını önlenmek amacıyla muvazaalı olarak belirlendiğini, bu nedenlerle keşifle belirlenecek gerçek bedel üzerinden ön alım hakkının kullanılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde; taşınmazlarda fiili taksim bulunduğunu, muvazaa iddiasının doğru olmadığını, gerçek bedeller üzerinden satışların yapıldığını ileri sürerek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasındaki paydaşlığın toplulaştırma çalışmaları sebebiyle sona erdiğinden davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilerek davacılar lehine 4.080,00 TL maktu vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınmasına hükmedilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; toplulaştırmaya rağmen bir kısım taşınmazlarda ortaklığın devam ettiğini, muvazaalı işlem ile tapudaki satış bedellerinin yüksek gösterildiğini, davanın açıldığı tarihteki durum ve şartlara göre karar verilmesi gerektiğini, vekalet ücretinin nispi olarak hükmedilmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

2. Davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; konusuz kalan davada haklılık durumuna göre vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, davalılar lehine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken davacılar yararına maktu vekalet ücretinin hatalı olduğunu, fiili taksimin mevcut olduğunun alınan raporlarla belirlendiğini, yine davacı tarafından muvazaa iddiasının ispatlanamadığını, bu nedenlerle dava konusu taşınmazların toplam alım bedeli olan 2.651.000,00 TL ile dava değeri olarak gösterilen 100.000,00 TL arasındaki fark üzerinden davalılar lehine nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, dava konusu taşınmazların toplulaştırma işlemi neticesinde maliklerinin değiştiği, her bir taşınmaz için ayrı ayrı incelendiğinde taşınmazlarda davacılar ve davalıların birlikte malik olduğu taşınmaz bulunmadığı, tarafların toplulaştırma işlemi sonucunda dava konusu taşınmazlarda paydaşlıklarının sona erdiği bu nedenle ön alım davasının konusu kalmadığı anlaşıldığından ilk derece mahkemesince konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermesinin usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

2. Bölge Adliye Mahkemesince 18.07.2022 tarihli ek kararı ile davalı vekilinin istinaf talebi değerlendirilerek davalı ile davalıya pay satan hissedarların kullandıkları yerlerin ayrı ayrı belirli olmadığı, bu nedenle taşınmazlarda fiili taksim bulunmadığı, davacının davasında haklı olduğu kanaatine varıldığından davacılar lehine vekalet ücretine hükmedilmesi doğru ve yerinde görüldüğü gerekçeleriyle davalılar vekilinin istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

Taraf vekilleri; istinaf dilekçelerinde ileri sürdükleri sebepleri belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuşlardır.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ön alım hakkından kaynaklı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 734 üncü ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Bilindiği üzere, paylı mülkiyet nedeniyle doğan yasal ön alım hakkı, ancak paylı mülkiyet ilişkisi devam ettiği sürece söz konusu olmaktadır. Ön alım davalarında, davacı açısından paydaşlığın yargılama sonuna kadar devam etmesi dava şartıdır. Satış tarihinde paydaş olan ön alım hakkı sahibinin (davacının) paydaşlığının, karar kesinleşinceye kadar devam etmesi gerekir. Sahibi olduğu payını kaybetmesi halinde davacı, taşınmazın paylı maliki olmadığı için üçüncü şahsın satın aldığı paya yönelik ön alım hakkına dayalı dava açma hakkını yitirmiş olur.

2. Somut uyuşmazlıkta; dava açıldıktan sonra 3083 sayılı Yasa ile yapılan toplulaştırma işlemleri sonucunda oluşan taşınmazlarda, davacılar ve davalıların birlikte malik olmadıkları, her ne kadar 113 ada 2 parsel ve 113 ada 4 parsel sayılı parsellerde davacılar ve davalıların paydaşlıkları devam etse de, ilgili taşınmazlardaki paydaşlığın dava konusu işlemlere ilişkin olmadığı, hükmün verildiği tarihte davacılar ve davalıların dava konusu parseller üzerinde müşterek paydaşlıklarının kalmadığı, bu hali ile davacıların dava konusu işlemlere yönelik ön alım hakkının bulunmadığı anlaşılmıştır.

3. O halde Mahkemece, davanın reddine karar verilmesi ve 3083 sayılı Yasa gereğince tarafların iradesi dışında kamu otoritesiyle bu sonuca ulaşıldığından taraflarca yapılan yargılama giderinin taraflar üzerinde bırakılmasına, ayrıca vekalet ücreti takdirine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi hatalı olup bu husus bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

1. Yukarıda V.C.3 ve devamındaki bentlerde açıklanan nedenlerle temyiz itirazlarının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesinin kararlarının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Yargıtay duruşma vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,