Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2024/469 K.2024/1595

Taraflar arasında görülen vasiyetnamenin iptali ve tenkis davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay 3. Hukuk Dairesince Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacılar vekili ve davalı ... vekili temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin ve davalıların ortak murisi ...'in 05.06.2010 tarihinde vefat ettiğini, murisin bağımsız bölüm niteliğindeki taşınmazlarını davalılara vasiyet ettiğini; ancak vasiyetnamenin yasada öngörülen şekil şartlarına uyulmadan düzenlendiğini, murisin kanser hastalığı nedeniyle tedavi gördüğünü, bu rahatsızlığı nedeniyle vasiyetname tarihinde sağlıklı karar verebilecek durumda olmadığını, vasiyetname ile yapılan tasarruf sonucu müvekkillerinin miras hakkından kaynaklanan mahfuz hisselerinin de ihlal edildiğini belirterek,

öncelikle dava konusu Uzunköprü 1. Noterliğinin 28.04.2010 tarihli ve 01908 yevmiye numaralı vasiyetnamesinin iptaline, bu talebin kabul görmemesi halinde dava konusu vasiyetname ile davacıların mahfuz hissesi ihlal edildiğinden, terekenin tasarruf edilebilir kısmını aşan miktarının tenkisi ile müvekkillerinin payına düşen kısmının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu vasiyetnamenin miras bırakanın tasarruf ehliyetine sahip bulunduğu zamanda ve yasada öngörülen şekillere uyularak yapıldığını, vasiyetnamenin Uzunköprü Devlet Hastanesinin 28.04.2010 günlü ve 2392 numaralı raporu ile murisin psikiyatri uzmanı tarafından yapılan muayenesi sonucu tanzim edildiğini, bu raporda murisin akli şuur ve melekelerinin yerinde olduğu, kanuni işlem yapma yeteneğine sahip bulunduğu hususlarının tespit edildiğini, davacıların murisle ilgilenmediklerini, murisin minnet duygusu ile hareket ederek kendisiyle ilgilenen müvekkilleri adına malvarlığını vasiyet etme gereğini duyduğunu ileri sürerek, davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 06.06.2013 tarihli ve 2013/21 Esas, 2013/353 Karar sayılı kararıyla "...davacıların tenkis taleplerinin kabulü ile dava konusu taşınmazların saklı payları oranında davacılar adlarına kayıt ve tesciline..." karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda (III) numaralı bentte belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 12.12.2013 tarih ve 2013/19279 Esas, 2013/17811 Karar sayılı ilamıyla "...mahkemece, tenkis talebinin kabulüne karar verildiği, vasiyetnamenin iptali talebiyle ilgili bir hüküm oluşturulmadığı ve gerekçesinin de yazılmadığı...bu durumun hem Anayasa'nın 141/3. maddesine, hem de HUMK'nun 388 ve 389 (HMK 297.) maddelerine aykırılık teşkil ettiği...11.11.1994 günlü 4/4 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca inceleme yapılması...murisin terekesinde bulunan tüm aktif ve pasifinin araştırılması, uzman bilirkişiden alınacak rapor ile tenkis miktarının belirlenmesi gerektiği..." gerekçeleriyle "...hükmün bozulmasına..." karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 12.12.2022 tarihli ve 2014/30 Esas, 2022/232 Karar sayılı kararı ile "...İstanbul Adli Tıp Kurumu 4. İhtisas Dairesinin 14.12.2011 tarihli raporunda muris ...'in 28.04.2010 tarihinde fiil ehliyetini haiz olduğunun bildirildiği... bilirkişi raporu ile taşınmazların, değerinde azalma olmaksızın sabit tenkis oranında bölünmesinin mümkün olmayacağının anlaşıldığı...seçimlik hakkının kullanıldığı tarih itibarıyla dava konusu bağımsız bölümlerin değerinin bilirkişilerden ek rapor alınarak belirlenmesi gerektiği...davaya konu taşınmazlardan ...

2. kat 3 numaralı bağımsız bölüm yönünden murisin vefat tarihinden sonra vadesi dolan senet borcu nedeniyle vefatından sonra başlatılan icra takibinde dava dışı 3. kişiye satıldığı ve satıştan kalan bedelin yasal mirasçılara iade edildiğinin anlaşıldığı ...." gerekçeleriyle;

"...1-Vasiyetnamenin iptali talebinin reddine,

2-Davacının tenkis talebinin kısmen kabulü ile

Uzunköprü 1. Noterliğinin 28/04/2010 tarihli 1908 yevmiye numaralı düzenleme şeklindeki vasiyetnamesinin tenkisi ile dava konusu taşınmazlardan zemin kat 1 nolu ve 1. kat 2 nolu bağımsız bölümlerin ...davalı ... adına 6/8, dahili davalı ... adına 1/8, dahili davalı ... adına 1/8 oranında tapuya kayıt ve tesciline,

Davacılar yönünden hesap edilen .... tenkis bedellerinin tercih hakkının kullanıldığı 06.11.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacılara verilmesine,

3-Davaya konu taşınmazlardan ... 2. kat 3 numaralı bağımsız bölüm yönünden talebin reddine,

4-Alınması gereken 40.832,80TL karar ve ilâm harcından peşin harç olarak alınan 17,15TL, ıslah harcı olarak alınan 1.009,55TL ve tamamlama harcı olarak alınan 2.291,70TL olmak üzere toplam 3.318,40TL'nin mahsubuyla eksik 37.541,40TL karar ve ilâm harcının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye gelir kaydına,

5-Davacı tarafça yapılan toplam 4.086,20TL yargılama gideri ile başvuru harcı 17,15TL, peşin harç 17,15TL, ıslah harcı 1.009,55TL ve tamamlama harcı 2.291,70TL olmak üzere toplam 7.421,75TL'nin davanın kabul ve red oranına göre hesaplanan (%78,11) 5.797,13TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine,

6-Davalı ... tarafından yapılan toplam 213,00TL yargılama giderinin davanın kabul ve red oranına göre hesaplanan (%21,89) 46,63TL'nin davacılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davalı ...'e verilmesine,

7-Davacılar kendisini vekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul edilen değer üzerinden hesaplanan 83.753,30TL nispi vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine,

8-Davalı ... kendisini vekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul edilen değer üzerinden hesaplanan 26.120,72TL nispi vekalet ücretinin davacılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davalı ...'e verilmesine ..." karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda (IV.B) bendinde belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ile davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; Mahkemece vasiyetnamenin iptaline karar verilmesi gerekirken vasiyetnamenin geçerli kabul edildiğini, bu kararın yerinde olmadığını, murisin hastalığı nedeni ile vasiyetname tarihinde yaptığı işlemin mahiyetini idrak edemeyecek halde bulunduğunu, saklı pay hesaplamasında hataya düşüldüğünü ve düşük tespit edildiğini, davalılar lehine vekalet ücreti takdir edilmemesi gerekirken kararda 21.120,72 TL vekalet ücreti takdir edildiğini belirterek, Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

3. Davalı ... vekili ise temyiz dilekçesinde özetle; davacılar yönünden kabulüne karar verilen 54.736,30 TL yönünden kararı temyiz etmediklerini, davacılar lehine takdir edilen 83.753,30 TL vekalet ücreti ile 37.541,40 TL karar ilam harcının davalılardan tahsil edilmesine karar verilmesinin hatalı olduğunu, Mahkemenin bozma öncesi verilen kararı nedeniyle 8.237,72 TL ilam harcının 1/2'si olan 4.118,88 TL'nin müvekkilinden 20.01.2014 tarihinde tahsil edildiğini; ancak bu miktarın mahsup edilmeden hüküm kurulduğunu ileri sürerek, kararın bu yönlerden bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, vasiyetnamenin iptali, olmadığı takdirde ikinci kademede tenkis istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 6, 557 ve 570 inci maddeleri,

2. 4721 sayılı TMK'nın 514 üncü maddesine (MK'nın 461 inci maddesi) göre miras bırakan tasarruf özgürlüğü sınırları içinde malvarlığının tamamında veya bir kısmında vasiyetname ile tasarrufta bulunabilir.

3. Vasiyet, genellikle ivazsız bir tasarruftur. Vasiyet alacaklısı, miras bırakanın külli halefi olmayıp, cüzi halefi olduğu için vasiyet olunan mal üzerinde doğrudan hak kazanması mümkün değildir. Vasiyet alacaklısının alacak hakkının hukuki sebebi olan vasiyet her ne kadar miras bırakanın sağlığında yapılıyorsa da, bu bir ölüme bağlı tasarruf olduğundan, vasiyet alacağı ancak miras bırakanın ölümü ile doğar. Vasiyet alacaklısı, kendisine vasiyet edilen şey üzerindeki mülkiyet hakkını; ancak bu malın vasiyetin yerine getirilmesi (tenfizi) yoluyla kendisi adına tescili sonucunda kazanır. Vasiyetnamenin tenfizi davası, vasiyeti yerine getirme görevlisi varsa ona, yoksa yasal veya atanmış mirasçılara karşı açılır.

4. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 26 ncı maddesi hükmü gereğince hakim, kural olarak tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır. Ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Buna usul hukukunda taleple bağlılık ilkesi denilmektedir.

3. Değerlendirme 1. Yapılan yargılamaya, toplanan delilere ve dosya kapsamına, davacılar vekili ile davalı ... vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazları yerinde görülmemiş, reddi gerekmiştir.

2. Dava vasiyetnamenin iptali, bu talebin kabul edilmemesi halinde ikinci kademede tenkis istemine ilişkindir. Mahkemece vasiyetnamenin tenfizi yönünden açılmış bir dava bulunmadığı halde, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 26 ncı maddesinde düzenlenen taleple bağlılık ilkesine aykırı şekilde muris adına olan kayıtların iptali ile davalılar adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmesi hatalıdır.

3. Kabule göre de; tenkis istemli davalarda dava değeri dava konusu taşınmazların tümünün değeri olmayıp, davayı açan mirasçı ya da mirasçıların saklı payına isabet eden değerdir. Mahkemece davacıların saklı paylarına tecavüz edilen nispette taşınmazların değeri esas alınarak harç miktarı belirlenmesi gerekirken, taşınmazların tamamı üzerinden harç hesaplanması doğru görülmemiştir.

4. Öte yandan konusu para olan veya para ile değerlendirilebilen bir şey olan davalarda vekalet ücreti nispi tarifeye göre hesaplanır. Mahkemece vasiyetnamenin iptali talebi yönünden davanın reddine, tenkis talebi yönünden tercih hakkı dikkate alınarak davanın kabulü ile 54.736,64 TL tenkis bedelinin

davalılardan alınarak davacılara verilmesine karar verilmiştir. Bu halde davacılar yönünden davanın kabul edilen kısmı olan tenkis değeri üzerinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 13 üncü maddesi de gözetilerek vekalet ücretine hükmolunması gerekirken, dava konusu taşınmazların toplam değeri üzerinden davacılar yararına 83.753,30 TL vekalet ücretine hükmolunması doğru görülmediği gibi terditli talep yönünden dava kabul edildiğinden, davalılar lehine vekalet ücreti takdir edilmesi de isabetli olmamıştır.

VI. KARAR

1. Davacılar vekili ile davalı ... vekilinin yukarıda (V.C.3.1.) numaralı bentte yer alan sair temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Davacılar vekili ile davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının (V.C.3.2, 3 ve 4) numaralı bentte yer alan nedenlerle kabulü ile kararın BOZULMASINA,

Peşin yatırılan harcın istek halinde iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,