Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2024/5189 K.2025/3245

Bölge Adliye Mahkemesi kararı bir kısım davalılar ve vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda bir kısmı yönünden temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili; murisin 2007 yılında öldüğünü, terekesinin borca batık olduğunu belirterek mirasın hükmen reddini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekilleri ayrı ayrı cevabında; davanın reddini savunmuşlardır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; terekenin boca batık olduğu sabit olduğundan davanın kabulüne karar vermiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bir kısım davalılar ve vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı .... vekili; itirazın iptali davasının murisin mirasçıları tarafından takip edildiğini, veraset ve intikal vergisinin ödendiğini, bunların terekenin benimsenmesi anlamına gelen davranışlar olduğunu, belirtmiştir.

Davalı .... Tic. Ltd Şti. vekili; mirasın yasal süre içinde reddedilmediğini, terekenin borca batık olup olmadığının, mirasın örtülü veya açık bir şekilde kabul edilip edilmediğinin yeterince araştırılmadığını, hükmün bozulması gerektiğini belirtmiştir.

Davalı ... vekili; davanın yasal süresi içinde açılmadığını, terekenin borca batık olup olmadığının ölüm tarihi itibariyle belirlenmediğini, belirtmiştir.

Davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekili, murisin ölüm tarihi yerine dava tarihindeki borç miktarının belirlendiğini, pasifin doğru olarak tespit edilemediğini, mirasçıların mirası zımnen kabul anlamına gelecek eylemlerinin olup olmadığının incelenmediğini belirtmiştir.

Davalı .... vekili; davacılar murisi yaşarken açılan itirazın iptali davasının muris öldükten sonra davaya katılan davacılar tarafından takip edildiğini, davacıların veraset ve intikal vergisi beyannamesi vermesinin terekeyi kabul anlamına geldiğini, ölüm tarihinden sonra terekenin pasifinde gerçekleşen artışlar dikkate alınarak hüküm tesis edildiğini, müteveffanın tüm ülke genelinde aktif ve pasif taşınmaz bilgilerinin araştırılarak dosyaya celbi gerektiğini, murisin üzerine kayıtlı malvarlığının yeterince araştırılmadığını, üç ay içinde gerçek ret yapmak var iken sekiz yıl beklendikten sonra eldeki davanın açıldığını, hükmün bozulması gerektiğini belirtmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dava, mirasın hükmen reddi istemine ilişkindir. 1.Davalı ... vekilinin temyiz itirazları yönünden yapılan incelemede; karar ilamının şirket vekiline tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre geçtikten sonra temyiz edildiği anlaşıldığından temyiz dilekçesinin süreden reddine karar vermek gerekmiştir. 2.Diğer davalıların temyiz itirazları yönünden yapılan incelemede;

Mirasın hükmen reddine ilişkin olarak açılan davalarda, murisin ölüm tarihi itibariyle terekesinin açıkça borca batık olup olmadığının ve mirasçıların terekeyi kabul anlamına gelen işlemler yapıp yapmadıklarının araştırılması gerekmektedir. Türk Medeni Kanunu’nun 605/2 maddesi hükmü gereğince mirasın hükmen reddine (terekenin borca batık olduğunun tespitine) ilişkin talepler, süreye tabi olmayıp mirasçıların iyiniyetli ya da kötüniyetli olmalarının bir önemi bulunmamaktadır.

Murisin ödemeden aczi ölüm tarihine göre belirlenir. Ölüm tarihi itibariyle, murisin tüm malvarlığı terekenin aktifini, tüm borçları ise terekenin pasifini oluşturur. Terekenin pasifinin aktifinden fazla olması terekenin ödemeden aczini ve dolayısıyla da terekenin borca batık olduğunu gösterir (TMK m. 605/2). Mirasın hükmen reddine ilişkin olarak açılan davalarda, terekenin açıkça borca batık olup olmadığının araştırılması gerekmektedir.

İcra takibi sonunda aciz vesikası düzenlenmesi halinde terekenin borca batık olduğu kabul edilir.

Aksi hâlde terekenin borca batık olup olmadığı, murisin malvarlığı bulunup bulunmadığının usulüne uygun olarak bankalar, trafik tescil müdürlüğü, vergi daireleri, belediyeler ve tapu müdürlüğü v.b. kurum ve kuruluşlardan sorulması, murisin alacak ve borçları zabıta marifetiyle de araştırılarak aktif malvarlığı ile takibe konu borç miktarı gözönünde tutularak aktif ve pasifinin tereddüde neden olmayacak şekilde belirlenmesi gerekmektedir.

Açıklanan bilgiler ışığında somut olaya gelince, mahkemece murisin aktif malvarlığının tespit edilemediği, terekenin borca batık olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş ise de; yapılan araştırma yeterli değildir.

Zira murisin taşınmaz mal varlığı ve araç kaydı olup olmadığı yönünden yapılan araştırmada ölüm tarihi dikkate alınmamıştır.

Ayrıca murisin ölüm tarihi itibariyle anonim şirket üyesi olduğu iddia edilmiş ancak öldüğü tarihte şirket üyeliği olup olmadığı, şirketin iflas kaydı olup olmadığı, iflas kaydı var ise murisin alacak kaydı olup olmadığı hususlarında yeterince araştırma yapılmamıştır.

Hal böyle olunca belirtilen araştırmaların ölüm tarihi itibariyle yapılarak murisin aktif ve pasifinin durumu tam olarak belirlendikten sonra sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bu sebeple bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR