Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2025/1171 K.2025/2631

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; aleyhine yargılamanın iadesi istenenler vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Yargılamanın iadesini isteyen Konya Valiliği Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü vekili; 38340 ada 8 parsel sayılı tarla vasfındaki taşınmazda davalı ...'ya ait hisselerin 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda yer alan "bölünemez büyüklük" kavramına aykırı olarak iptali ile davacılar adına tesciline dair Konya 1. Asliye Hukuk Mahkemesine ait 04.07.2016 tarihli ve 2016/506 Esas, 2016/471 Karar sayılı hükmün iptali ile iptal sonucu dayanaksız kalacak olan davacılar adına olan tapu kaydının iptali ile eski malik adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

İptali istenen hükmün davacıları ve davalısı, yargılamanın iadesi talebinin reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince; “davada Hazinenin korunmaya değer hukuki yararının bulunduğu, davanın Hazine tarafından değil Konya Valiliği tarafından açıldığı, 5403 sayılı Kanun'un 5. maddesinde her ilde vali başkanlığında Toprak Koruma Kurulu oluşturulacağı, 6. maddesinde bu kurulun görevlerinin sayıldığı, 19. maddesinde ise denetim görevinin Bakanlık, valilikler veya oluşturulan kurullar tarafından yaptırılacağının düzenlendiği ancak davada taraf olma yetkisinin kanunen verilmediği” gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesi kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince.

“Valiliğin veya Tarım ve Orman Bakanlığının aktif dava açma ehliyetinin bulunduğu, HMK'nin 376.maddesinde ‘Davanın taraflarından birisinin alacaklıları veya aleyhine hüküm verilen tarafın yerine geçenler, borçluları veya yerine geçmiş oldukları kimselerin aralarında anlaşarak, kendilerine karşı hile yapmaları nedeniyle hükmün iptalini isteyebilirler.’ hükmünün yer aldığı, Valiliğin Konya 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/506 Esas, 2016/471 Karar sayılı dosyasının tarafı olmadığı gibi aleyhine hüküm verilen eski kayıt malikinin herhangi bir şekilde alacaklısı, borçlusu veya başkaca bir hukuki kurum itibariyle yerine geçen olmadığı,

5403 sayılı Yasa itibariyle davacı Valiliğin ‘aleyhine hüküm verilen yerine geçen’ kavramı içerisine girmesinin mümkün olmadığı, davanın bu nedenle reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesinin yerinde olmadığı” gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesi düzeltilerek kaldırılmasına, davanın usulden reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Bölge Adliye Mahkemesi kararının süresi içinde taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine Dairemizce.

“Yargılamanın iadesi yolu ile iptali istenen hükme esas dava dosyasında 32 gerçek kişi davacının 38340 ada, 8 parsel sayılı tarla vasıflı taşınmazı davalı ... ile yaptıkları inanç sözleşmesi gereği davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacılar adına tescilini talep ettiği, dava konusu taşınmazın inanç sözleşmesine dayalı tapu iptali ve tescil davası açıldığında davalı ... adına tam hisse ile kayıtlı olduğu, davalı tapu kayıt maliki ...’nın davayı kabul ettiği, Mahkemece kabul nedeniyle davanın kabulüne karar verildiği,

hükmüm tarafların kararı istinaf etmemesi üzerine 01.08.2016 tarihinde kesinleştiği, hükmün kesinleşmesi üzerine dava konusu taşınmazdaki davalı adına olan hissenin davacılar adına tapuda intikal ettiği, Konya Valiliği Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü vekilinin bölünemez büyüklük kuralına aykırı olarak dava konusu tarım arazisinin davacılar adına tesciline dair hükmün iptali ile davalı ilk kayıt maliki adına tescilini talep ettiği, tarafların kanun maddesini dolanmak suretiyle tarım arazilerinin bölünmesine sebebiyet verdikleri,

davacılar ve davalı arasında bu danışıklı durumu yasanın korumasının söz konusu olmayacağından Konya Valiliği Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğünün yargılamanın iadesini kamu yararı adına talep etme hakkı bulunduğu, Bölge Adliye Mahkemesinin ‘Konya Valiliği Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğünün yargılamanın iadesini isteme hakkı bulunmadığından davanın usulden reddine karar vermesinin doğru görülmediği” gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararı bozulmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile.

"Mahkemece 5403 sayılı Kanunun ilgili maddeleri üzerinde durulmaksızın davalının davayı kabulü hükme esas alınarak tapu iptali ve tescil talebinin kabulü ile davacılar adına tescile karar verilmesi hâlinde kamu yararı amacıyla getirilen ve kamu düzenine ilişkin olan ‘bölünemez büyüklük’ kuralı ihlal edilmiş olmakta, davacılar ve davalı iyi niyet kuralına aykırı olarak kanuna karşı hile yapmak suretiyle tarım arazilerinin bölünmesine sebebiyet verdiği,

emsal Hukuk Genel Kurulu ilamı dikkate alınarak 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 376. maddesinde yer alan ‘Davanın taraflarından birisinin alacaklıları veya aleyhine hüküm verilen tarafın yerine geçenler, borçluları veya yerine geçmiş oldukları kimselerin aralarında anlaşarak, kendilerine karşı hile yapmaları nedeniyle hükmün iptalini isteyebilirler’ hükmü uyarınca davacı idarenin yargılamanın yenilenmesi talebinin kabulüne" karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Aleyhine yargılamanın iadesi istenenler vekili temyiz dilekçesinde; mülkiyet hakkını ihlal eden bir karar verilmiş olduğunu, taraf sıfatının bulunmadığını, yargılamanın iadesi talep edilen hükmün doğru olduğunu, yargılama giderlerinin de hatalı hesaplandığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, inançlı işleme dayalı tapu iptali ve tescil istemli davada davanın kabulüne dair verilen hükmün yargılamanın iadesi yoluyla iptali istemine ilişkindir.

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR