Davacı vekili, tarafların 1973 yılında evlendiklerini, 33 yıllık evlilik süresince çiftçilik ve hayvancılık yapmak suretiyle elde etmiş oldukları ortak gelir ve birikimlerle 483 ada 5 parsel üzerindeki 4 nolu dairenin satın alındığını, dava konusu parsel üzerinde 1/2 oranında alacağı bulunduğunu açıklayarak, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere 10.000 TL katkı payı alacağının yasal faiziyle birlikte davalıdan alınmasına karar verilmesini istemiş, harcını yatırmak suretiyle verdiği 28.12.2010 tarihli ıslah dilekçesinde talep miktarını 20.000 TL'na yükseltmiştir.
Davalı vekili, davanın yersiz açıldığını, düzenli bir geliri bulunmayan davacının taşınmazın alınmasına destek ve katkısı olmadığını, müvekkilinin uzun yıllar Almanya’da çalıştığını, taşınmazın mal ayrılığı rejimi döneminde satın alındığını, davacının katkıya ilişkin belge sunmadığını açıklayarak davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.
Mahkemece, kanıtlanamayan davanın reddine karar verilmesi üzerine; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Taraflar, 05.02.1973 tarihinde evlenmişler, 28.09.2005 tarihinde açılan boşanma davasının kabulüne ilişkin hükmün 08.05.2008 tarihinde kesinleşmesi üzerine boşanmışlardır. 4721 ... TMK.nun yürürlüğe girdiği 01.01.2002 tarihinden sonra bir yıl içinde başka mal rejimi seçilmediğinden, taraflar arasında bu tarihe kadar 643 ... TKM.nin 170.maddesi uyarınca mal ayrılığı, bu tarihten sonra edinilmiş mallara katılma rejimi geçerlidir (TMK.nun 202). Yanlar arasındaki mal rejimi, boşanma davasının açıldığı 28.09.2005 tarihinde sona ermiştir (TMK.nun 225/2). Dava konusu 483 ada 5 parsel üzerindeki 4 nolu bağımsız bölüm 19.07.2001 tarihinde satın alınarak davalı adına tescil edilmiştir.
Dava; 743 ... TKM.nun 170.maddesi uyarınca katkı payı alacağı isteğine ilişkindir. Mahkemece kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de,
yapılan araştırma ve inceleme yeterli olmadığı gibi, ulaşılan sonuç da dosya kapsamına uygun bulunmamaktadır. Davacı vekili, tarafların müşterek olarak hayvancılık ve çiftçilik yapmak suretiyle yetiştirdiği hayvan ve ürünlerin satılmasından elde edilen gelirlerle taşınmazın edinildiğini ileri sürmüş, yargılama sırasında dinlenen kimi tanıklar da, bu yönde açıklama ve beyanlarda bulunmuşlardır.
Tarafların, müşterek olarak ticari amaçla hayvan ve ürün yetiştirmek suretiyle elde etmiş oldukları gelirler, 743 ... TKM'nin 153. maddesi uyarınca davacının ev ödevi niteliğinde bulunan ve yapılması gereken olağan iş veya işler dışındadır.
O halde; davacının olağan dışı çalışmalar sonucu elde ettiği gelirler ile bunu aşan çalışması ve gayretleriyle eşine yardımda bulunması, davacının tarlada çalışmak ve hayvan yetiştirmek suretiyle elde ettikleri gelirlerin ne olduğunun belirlenmesi, yöresel örf ve adetlere göre, hangi ürünlerin ticari amaçlarla gelir elde etmek maksadıyla yetiştirildiğinin araştırılması, davacının bu gelirler içerisindeki payının belirlenmesi, bu amaçla;
iddia ve savunmalar dikkate alınarak tarafların her birinin ayrı ayrı taşınmazın alındığı tarihe kadarki toplam gelirinden tarafların sosyal statüleri ile konumlarına göre yapabilecekleri kişisel harcamaları ile kocanın 743 ...
TKM’nin 152. maddesi uyarınca, evi geçindirme yükümlülüğü uyarınca yapması gereken harcamalar çıktıktan sonra yapabilecekleri tasarruf miktarının ne olacağının belirlenmesi için konunun uzmanı bilirkişiden rapor alınması, tarafların elde ettikleri gelirle sağlayabilecekleri katkı miktarının ayrı ayrı saptanması, daha sonra toplam tasarruf miktarı karşısında davacı eşin katkı oranının bulunması, bulunan bu oranın dava konusu mal varlığının dava tarihindeki değeri ile çarpılarak, varsa katkı payı alacağının tespit edilmesi,
somut olayda hakkaniyet ilkeleri ve fedakarlığın denkleştirilmesi için TMK.nun 227, BK.nun 42 ve 43. maddelerinin uygulanmasının düşünülmesi, böylece hak ve adalet duygusunun tatmininin sağlanması bakımından toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek davacının katkı payı alacağı konusunda bir karar verilmesi gerekmektedir.
Öte yandan; davacı dava dilekçesinde “...her türlü ...” kanıt demekle yemin deliline de dayandığının kabulü gerekmektedir. TC. Anayasasının 36. maddesinde, herkes meşru vasıta ve yollarla mahkemelerde iddia ve savunma hakkına sahiptir. Yine TMK.nun 6. maddesine göre, iddia eden iddiasını ispatla mükelleftir.
Davacının iddiasını ispat bakımından yemin deliline de dayandığı anlaşıldığına göre, öncelikle davacı tarafa yemin teklif hakkını kullanmak isteyip istemediğinin sorulması, kullanmak istediği takdirde usulüne uygun bir biçimde davalının HUMK.nun 337 (HMK.nun 227.m. vd) maddesi gereğince davet edilmesi ve HMK.nun yemine ilişkin hükümleri dikkate alınarak usulüne uygun bir biçimde davalının yeminli beyanının alınması ve elde edilecek sonuca göre ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekirken,
mahkemece bu gerekliliğe uyulmadan yasal ve yerinde olmayan gerekçelerle davanın reddine karar verilmiş olması doğru görülmemiştir.
Davacı vekilinin temyiz itirazları açıklanan nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulüyle 6100 ... HMK.nun Geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 ... HUMK.nun 428. maddesi uyarınca yerel mahkeme hükmünün BOZULMASINA, HUMK.nun 388/4. (HMK m.297/ç) ve HUMK.nun 440/I maddeleri gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunabileceğine, 21,15 TL peşin harcın istek halinde temyiz eden davacıya iadesine 10.12.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.