Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2021/16882 K.2023/1929

Taraflar arasındaki galle fazlasına müstehak vakıf evladı olduğunun tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Mülhak Vakıf vekili ile ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı ... vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacılar vekili dava dilekçesinde; davacılar .... ve 8 arkadaşının Kayseri'de kurulu ve tescilli bulunan Mülhak Gavremzade Abdulkadir Ağa Bin ...Vakfı'nın galle fazlasına müstehak vakıf evladı olduğunun tespitini istemiştir.

2. Davacılar ...'ın dava devam ederken 01.10.2020 tarihinde vefat etmesi üzerine mirasçıları ..., ... ve ... dahili davacı olarak davaya dahil edilmişler ve davacılar vekili mirasçılar yönünden de davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

2.Davalı Mülhak Vakıf vekili cevap dilekçesinde; davacıların öncelikle, vakfeden ile ırsi bağ iddiasını ispat etmeleri gerektiği, dip dede Mehmet Arif'in vakıf evladı olması, kardeşi olduğu iddia edilen davacıların üst soyu Ali'nin de vakıf evladı olduğu anlamına gelmeyeceği beyan edilerek açılan davanın reddi savunulmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;

1.Davacıların Mülhak Gavremzade Abdulkadir Ağa Bin ...Vakfı'nın evlatları olduğunu nüfus kaydı, veraset ilamı, ve Kayseri 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/229 Esas, 2018/54 Karar sayılı, 2015/23 Esas Kayseri 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/259 Esas, 2020/244 Karar sayılı dosyası, Kayseri 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/731 Esas, 2019/281 Karar sayılı kararlarına göre galleden yararlanan vakıf evlatları olduğu, vakıf sicil kaydı, dosyası ile aldırılan bilirkişi raporu ile sübuta erdiği gerekçesi ile davanın kabulü ile davacıların Kayseri'de tescilli ve kurulu bulunan Mülhak Gavremzade Abdulkadir Ağa Bin ...Vakfının galleden yararlanan vakıf evladı olduklarının tespitine karar verilmiştir.

2.Dava devan ederken vefat eden davacılardan ...'ın davası yönünden ise; gallenin, gelir fazlası anlamında kullanıldığı, Vakıf Hukukuna göre; mazbut ve mülhak vakıflarda, vakfın hayrat ve akarlarının onarımı ile vakfiyelerindeki hayrat hizmetlerin ifasından sonra kalan miktarın anlaşıldığı, dolayısıyla eldeki davanın şahsa sıkı sıkıya bağlı hak olmayıp mal varlığına yönelik hakka ilişkin dava olarak değerlendirilmekle, dava açıldıktan sonra davacı Mehmet Mennan'ın vefat ettiği, davaya mirası reddetmeyen mirasçılar yönünden devam olunarak mirasçılar yönünden de davanın kabulü ile ... mirasçılarının da Mülhak Gavremzade Abdulkadir Ağa Bin ...Vakfı'nın galleden yararlanan vakıf evladı olduklarının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı ... vekili ile davalı Mülhak Vakıf vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davalı ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde; vakıf evlatlığının tespiti davalarının miras hukukundan farklı ve özel bir durum olduğundan vakıf hukuku ve vakfiye koşullarına göre araştırma yapılması gerektiği, vakfiyenin batın tertibi yönünden bilirkişi tarafından yeterince incelenmediği, davacı ...'ın yargılama devam ederken öldüğünü, ve bu davacı yönünden davanın konusuz kaldığını, mirasçıların ayrı dava açarak iddialarını ispat etmeleri gerekirken ölen kişinin mirasçılarının davaya dahil edilerek yargılama devam edilmesinin hukuka aykırı olduğu açıklanarak İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2. Davalı Mülhak Gavremzade Abdulkadir Ağa Bin ...Vakfı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; yargılama aşamasında davanın esası ile bilirkişi raporuna karşı ileri sürdükleri itirazlarının değerlendirilmeksizin yetersiz bilirkişi raporuna dayalı olarak karar verildiği, davacıların vakıf kurucusu ile ırsi bağ kuramadıkları, davacılardan ...'ın yargılama devam ederken öldüğü halde mirasçılarının davaya dahil edilerek davaya devam edilmesinin açık bir hukuksuzluk olduğu, vakıf evlatlığı davasının özel bir dava olduğu,

vakıf evladı öldüğü takdirde mirasçılarının ayrıo bir dava açarak vakıf evladı olduklarını ispat etmeleri gerektiği açıklanarak ve bu davacı yönünden verilen kararın Vakıflar Kanunu ile vakıfname hüküm ve kurallarına aykırı olduğu, bilirkişi raporunun hüküm kurmaya yeterli olmadığı açıklanarak İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacılarla aynı şartlara ve ırsi bağa sahip kişilerle ilgili daha önceden kesinleşen mahkeme kararlarının mevcut olduğu, kuruluş aşamasında galle fazlasına ilişkin vakfiyede batın şartı bulunmasına rağmen bu şartın sonradan kaldırıldığı, vakıf evlatlığı listesinde bulunan ...., ..., ... ile davacılar arasında irsen irtibatın kurulduğu, bu hususun bilirkişi raporunda değerlendirildiği, dolayısıyla dosyanın esasını ilişkin toplanan delillerin yeterli olduğu, davacıların davasını ispat ettiği anlaşıldığından bu husustaki istinaf taleplerinin yerinde olmadığı;

davalı tarafın yargılama sırasında ölen davacı ... mirasçıları ile davaya devam edilmesinin hukuka aykırı olduğu yönündeki istinafına gelince.

Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 2018/11170 Esas, 2018/20244 Karar sayılı ilamında da tespit edildiği üzere, yalnız ölen tarafı ilgilendirmeyen, yani mirasçıları da ilgilendiren, mirasçıların malvarlığı haklarını etkileyen davaların, tarafın ölümü ile konusuz kalmayacağı, bu tür davalara, ölen tarafın mirasçıları tarafından (veya mirasçıları aleyhine) devam edileceği, mirasçıları da ilgilendiren davaların, ölen tarafın mirasçılarına geçen alacakları, hakları ve mallarına (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) madde.

599 ilişkin davalar olduğu, bunların malvarlığı haklarına ilişkin davalar olduğu benzer bir davada Yargıtay 8. Hukuk Dairesince talebin mirasçıların malvarlığını etkileyen bir dava olarak kabul edildiği, dolayısıyla, eldeki davaya ölen davacı ...'ın mirasçıları tarafından devam edilmesinin ve onların lehine hüküm kurulmasında herhangi bir hukuka aykırılık olmadığı gerekçesi ile her iki davalının istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 353/(1)-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir .

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde, istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, vakfın gelir fazlasından faydalanma amacına yönelik galle fazlasına müstehak vakıf evladı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369/1, 370 ve 371 inci maddeleri, 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun (5737 sayılı Kanun) 3, 6 ve 76 ncı maddeleri, Vakıflar Yönetmeliğinin 23, 28, 53 ve 55 inci maddeleri, 24.02.1943 tarihli ve 1942/27 Esas, 1943/11 Karar sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı

3. Değerlendirme

1.Yargılama devam ederken vefat eden davacı ... ... dışındaki davacılar yönünden yapılan değerlendirmede;

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile İlk Derece Mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesi kararlarındaki gerekçelere, 6100 sayılı Kanun’un 369/1 inci maddesi de gözetilerek yapılan incelemede aynı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden biri de bulunmadığına göre, temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup davalı ... vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

2.Davacı ... ...'ın davası ve mirasçıları lehine kurulan hüküm yönünden yapılan değerlendirmede; Dava devam ederken dosya davacılarından ...'ın 01.10.2020 tarihinde vefat ettiği, vefat eden davacının mirasçılarının davaya dahil edilerek mirasçılar hakkında galle fazlasına müstehak vakıf evladı kararı verildiği anlaşılmaktadır.

Her dava, açıldığı tarihteki maddi vakıalara göre değerlendirilir. Ancak yargılama sırasında davanın konusuz kalması halinde Mahkemece, dava konusuz kaldığından esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekir.

Galle fazlasına müstehak vakıf evladı olduğunun tespitine ilişkin davalar, şahsa bağlı davalardan olup, davanın bu niteliği gereği dava konusu talebin mirasçılara intikal etmeyeceği, mirasçıların vakfın galle fazlasından yararlanmaya yönelik bir talepleri var ise kendi adlarına galle fazlasına müstehak vakıf evladı istemli dava açmalarının gerektiği açıktır.

Bölge Adliye Mahkemesinin gerekçesinde yer verdiği Dairemizin 2018/11170 Esas, 2018/20244 Karar sayılı ilamında; incelemeye konu dosyada olduğu gibi dava, galle fazlasına müstehak vakıf evladı olduğunun tespiti istemine ilişkin olmayıp; galle fazlasına müstehak vakıf evladı olan kişi tarafından ödenmeyen galle alacağı için açılmış ibr alacak davası olduğu, alacak davasının ise mal varlığı haklarına ilişkin olması nedeni ile davacının ölümü ile mirasçılara geçeceği tartışmadan uzaktır. Dolayısı ile galle alacağı davası için verilmiş karar, incelemeye konu şahsa bağlı davalardan olan galle fazlasına müstahak vakıf evladı olduğunun tespiti davasında uygulama yeri bulunmamaktadır.

Somut olayda, davacı ... ... dava açıldıktan sonra 01.10.2020 tarihinde vefat ettiğinin anlaşılmasına göre, ölüm sebebiyle konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmesi gerekirken, yazılı olduğu üzere mirasçıların davaya dahil edilerek lehlerine hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Davalı ... vekilinin davacı ... ... dışındaki davacılar yönünden temyiz itirazlarının (V.C.3.1) nolu bentte açıklanan nedenlerle reddi ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesi uyarınca ONANMASINA,

2.Davacı ... ...'ın davası ve mirasçıları lehine kurulan hükme yönelik davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının yukarıda (V.C.3.2) nolu bentte açıklanan nedenlerle kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3.İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin harcın istek halinde temyiz edene iadesine,