Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2022/636 K.2023/6815

Taraflar arasındaki kadastro tespitine itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonunda Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Hazine temsilcisi tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usuli eksiklikler yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Kadastro sırasında ... ili ... ilçesi ... Köyü çalışma alanında bulunan 141 ada 1, 39 ve 70 parsel ... ve sırasıyla 2.387.657,42; 1.718,01 ve 2.197,58 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlardan temyize konu edilmeyen 141 ada 1 parsel ... taşınmaz kadimden beri ve halen ... tarafından mera olarak kullanıldığı belirtilerek kamu orta malı – mera vasfıyla sınırlandırılmış; temyize konu 141 ada 39 ve 70 parsel ... taşınmazlar ise devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden oldukları belirtilerek ham toprak vasfıyla Hazine adına tespit edilmiştir.

2. Davacı ... dava dilekçesinde; çekişmeli taşınmazların irsen intikal yolu ile 20 yılı aşkın süredir zilyetliğinde olduğunu ileri sürerek, taşınmazların kadastro tespitinin iptali ile adına tescilini istemiştir.

3. Müdahil davacı ... müdahale dilekçesinde, taşınmazlarda hakkı olduğunu ileri sürerek davaya katılmıştır.

II. CEVAP

Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde; çekişmeli taşınmazların devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olup, zilyetlikle iktisabının ve özel mülkiyete konu teşkil etmesinin mümkün bulunmadığını, öte yandan zilyetlikle iktisap koşullarının da gerçekleşmediğini ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 31.12.2015 tarihli ve 2009/17 Esas, 2015/54 Karar ... kararı ile; "...çekişmeli 141 ada 1 parsel ... taşınmazın (A) harfiyle.

141 ada 39 parsel ... taşınmazın (C) harfiyle gösterilen bölümleri ile 141 ada 70 parsel ... taşınmazın (E) harfi ile gösterilen bölümü üzerinde davacı ... yararına ve 141 ada 70 parsel ... taşınmazın (D) harfi ile gösterilen bölümü üzerinde ise müdahil davacı ... lehine zilyetlikle iktisap koşullarının gerçekleştiği... gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne, dava konusu 141 ada 1, 39 ve 70 parsel ... taşınmazların kadastro tespitlerinin iptali ile 141 ada 70 parsel ... taşınmazın fen bilirkişinin 13.11.2015 tarihli raporunda (D) harfi ile gösterilen 516,08 metrekare yüzölçümündeki kısmının davacı ....

141 ada 70 parsel ... taşınmazın (E) harfi ile gösterilen 1.681,50.

141 ada 39 parsel ... taşınmazın (C) harfi ile gösterilen 1.041,54 ve 141 ada 1 parsel ... taşınmazın (A) harfi ile gösterilen 451,44 metrekare yüzölçümündeki kısımlarının davacı ... ve 141 ada 39 parsel ... taşınmazın geriye kalan 676,47 metrekare yüzölçümündeki kısmının ise tespit gibi Hazine adına tapuya kayıt ve tesciline, 141 ada 1 parsel ... taşınmazın geriye kalan 238.765.351,46 metrekare yüzölçümündeki kısmının ise tespit gibi mera olarak sınırlandırılarak özel siciline yazılmasına" karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, davalı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 26.11.2018 tarihli ve 2016/2641 Esas, 2018/7004 Karar ... kararıyla; "...yapılan araştırma, inceleme ve uygulamanın hüküm vermeye yeterli bulunmadığını, hükme esas alınan mahalli bilirkişi ve tanık beyanlarının, taşınmazların öncesinin kime ait olduğu, kimden kime ne şekilde kaldığı ve kim tarafından ne zamandan beri hangi tasarruflarla zilyetliklerinde bulundurulduğu hususlarında son derece yetersiz ve soyut nitelikte olduğu gibi, 3 kişilik ziraat bilirkişi kurulundan taşınmazların öncesinin ne olduğu,

taşınmazların öncesi imar-ihyaya konu edilebilecek yerlerden ise imar–ihya işlemi yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığı ve taşınmazın kullanım durumu ve süresini kesin olarak belirleyen bilimsel verilere dayalı gerekçeli rapor alınmadığı, taşınmazlardan 141 ada 1 parsel ... taşınmaz mera olarak sınırlandırıldığı halde yöntemince mera araştırması yapılmadığı, sözü edilen parselin temyize konu edilen bölümü ile geriye kalan kısımları arasında ayırıcı unsur bulunup bulunmadığının gerek mahkeme gözlemi gerekse de zirai bilirkişi raporunda belirtilmediği,

diğer yandan bir arazinin kullanım süresi ile niteliğini ve üzerindeki imar-ihya işlemlerinin tamamlandığı tarihi en iyi belirleme yöntemi hava fotoğrafları olduğu halde hava fotoğraflarından da yararlanılmadığı açıklanarak çekişmeli taşınmazlara komşu taşınmazların tutanak örnekleri, varsa dayanak belgeleri ve çekişmeli taşınmazlara ait tespit tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ilişkin stereoskopik hava fotoğrafları getirtilerek dosyanın ikmal edilmesi,

bundan sonra mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, komşu köylerde ve aynı köyde ikamet edip davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek üçer kişilik yerel bilirkişiler, aynı yönteme göre tespit edilecek taraf tanıkları, tespit bilirkişileri, 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulu, jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişi ve fen bilirkişisi hazır olduğu halde yeniden keşif icra edilmesi, bu keşif sırasında mahalli bilirkişi ve tanıklardan temyize konu taşınmazların öncesinin ne olduğu, taşınmazlar üzerinde zilyetliğin bulunup bulunmadığı, varsa hangi tarihte ve ne zaman başladığı,

zilyetliğin sürdürülüş biçimi, kimden kime ve nasıl intikal ettiği ve taşınmazlardan 141 ada 1 parsel ... taşınmazın öncesinin kamu orta malı mera niteliği taşıyıp taşımadığının etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılması, bilirkişi ve tanık sözlerinin komşu parsel tutanak ve dayanak kayıtlarıyla denetlenmesi, beyanlar arasında çelişki bulunduğu takdirde çelişkilerin gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle giderilmesi,

dava konusu taşınmazların görüntüsü ve 141 ada 1 parsel ... taşınmazın iddiaya konu kısımları ile geriye kalan kısmı arasında ayırıcı unsur bulunup bulunmadığı hususlarındaki hakim gözleminin keşif tutanağına aynen yansıtılması, 3 kişilik uzman ziraat mühendislerinden oluşan bilirkişi kurulundan taşınmazların değişik yönlerden çekilmiş fotoğraflarının da yer aldığı, taşınmazların eğimi, niteliği, toprak yapısı, bitki örtüsü, öncelerinin imar-ihya gerektiren yerlerden olup olmadığı, imar-ihya gerektiren yerlerden ise imar-ihyanın hangi tarihte başlayıp tamamlandığı,

ekonomik amaca uygun zilyetliğin hangi tarihten beri hangi tasarruflar ile sürdürüldüğü, çekişmeli taşınmazların kullanım durumu ve 141 ada 1 parsel ... taşınmazın iddiaya konu kısmı ile geriye kalan kısmı arasında doğal ya da yapay ayırt edici bir unsur bulunup bulunmadığı ve belirtilen bölümün meradan açılan bir yer olup olmadığını kesin olarak belirleyen ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınması, jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişiye belirtilen tarihlere ilişkin hava fotoğrafları üzerinde stereoskopik olarak, temin edilebilecek en eski tarihli uydu fotoğrafları üzerinde de inceleme yaptırılarak;

çekişme konusu taşınmaz bölümlerinin önceki ve şimdiki niteliği, arazinin ekonomik amaca uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle kullanılıp kullanılmadığı ve kullanımın hangi tarihten itibaren olduğu ve 141 ada 1 parsel ... taşınmazın iddiaya konu kısmı ile geriye kalan kısmı arasında ayırıcı unsurlar bulunup bulunmadığı hususlarında rapor alınması, fen bilirkişisine keşfi ve uygulamayı takibe imkan verir rapor düzenlettirilmesi, bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi..." gereğine değinilerek hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "... '...çekişmeli 141 ada 1 parsel ... taşınmazın (A) harfiyle gösterilen bölümü yönünden davacı ... yararına iktisap koşullarının gerçekleşmediği, 141 ada 39 parsel ... taşınmazın (C) harfiyle gösterilen bölümü ile 141 ada 70 parsel ... taşınmazın (E) harfi ile gösterilen bölümü üzerinde davacı ... yararına ve 141 ada 70 parsel ... taşınmazın (D) harfi ile gösterilen bölümü üzerinde ise müdahil davacı ... lehine zilyetlikle iktisap koşullarının gerçekleştiği...' gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne, 141 ada 1 parsel ... taşınmazın tespit gibi tesciline,

141 ada 39 ve 70 parsel ... taşınmazların tespitlerinin iptali ile, 16.10.2020 tarihli fen bilirkişi raporu esas alınarak 141 ada 39 parsel ... taşınmazın C harfi ile gösterilen 1041,54 ve 141 ada 70 parsel ... taşınmazın E harfi ile gösterilen 1681,51 metrekare yüzölçümündeki kısımlarının davacı ..., 141 ada 70 parsel ... taşınmazın D harfi ile gösterilen 516,07 metrekare yüzölçümündeki kısmının ise davacı ... adına tapuya kayıt ve tesciline, 141 ada 39 parsel ... taşınmazın geriye kalan 676,47 metrekare yüzölçümündeki kısmının ise tespit gibi tapuya kayıt ve tesciline" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, davalı Hazine temsilcisi temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Hazine temsilcisi temyiz başvuru dilekçesinde, yeterli inceleme ve araştırma yapılmayıp, eksik inceleme sonucunda karar verildiğini ileri sürerek ve resen dikkate alınacak sebeplerle hükmün bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, çekişmeli taşınmazlarda zilyetlikle iktisap koşullarının davacı taraf yararına gerçekleşip gerçekleşmediği noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) Geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 ... Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 ... Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedinci fıkrası ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 3402 ... Kadastro Kanunu'nun (3402 ... Kanun) 14 ve 17 inci maddeleri

3. Değerlendirme 1. Çekişmeli 141 ada 70 parsel ... taşınmaza yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyulan bozma ilamı doğrultusunda inceleme ve araştırma yapılarak, mevcut deliller takdir edilerek karar verildiğine, uygulanması gereken hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığına, bozmaya uyulmakla taraflar lehine ve aleyhine kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin yeniden incelenmesine hukukça imkan olmadığı gibi 6100 ...

Kanun’un Geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 ... Kanun’un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerin biri de var olmadığına göre, İlk Derece Mahkemesi kararında yazılı gerekçeler dikkate alındığında temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup davalı Hazine temsilcisinin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

2. Çekişmeli 141 ada 39 parsel ... taşınmazın (C) harfi ile gösterilen bölümüne yönelik temyiz itirazlarının incelenmesine gelince; İlk Derece Mahkemesince (IV.B) bölümünde belirtilen gerekçe ile yazılı şekilde karar verilmiş ise de, varılan sonuç dosya kapsamına uygun düşmemektedir.

Şöyle ki, mahalli ve tespit bilirkişileri tarafından soyut şekilde taşınmazın davacı tarafın zilyetliğinde olduğu belirtilmiş olmakla beraber, 20.11.2020 havale tarihli ziraat mühendisi bilirkişi kurulu raporunda, çekişmeli taşınmaz bölümü üzerinde bulunan emarelerden, toprak tekstür, strüktür ve profilinden taşınmaza üretim girdi ve tekniklerinin uzun zamandır hiç uygulanmadığı, taşınmazın nadasa bırakıldığı ve pulluk tabanı olarak bilinen ham toprak tabakasının tarımsal üretim amacı ile işlenerek kırılmadığının gözlemlendiği belirtildiği gibi, taşınmaza ilişkin fotoğraflardan taşınmazın zeminin genel olarak taşlık ve eğimli yapıda olduğu,

öte yandan taşınmaz üzerinde bulunan ceviz ağaçlarının yaşlarının tespit gününe nazaran iktisaba elverişli süreyi sağlamayan yaşta oldukları, taşınmaz üzerinde bulunan kavak ve söğüt gibi ağaçların ise hem yaşları itibari ile iktisaba elverişli süreyi sağlamayan yaşta olup, hem de kendiliğinden yetişen türden oldukları, dolayısı ile tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde tespit günü itibari ile taşınmaz üzerinde zilyetlikle iktisap koşullarının oluştuğunun ispatlanamadığı anlaşılmaktadır.

Hal böyle olunca, İlk Derece Mahkemesine, bu taşınmaza yönelik davanın reddi ile çekişmeli taşınmazın tespit gibi tesciline karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz olduğundan hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

1. Yukarıda (V.C.3.1) no.lu bentte yazılı nedenlerle, 141 ada 70 parsel ... taşınmaza yönelik temyiz itirazlarının reddi ile bu taşınmaza ilişkin usul ve kanuna uygun olan temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının ONANMASINA,

2. Yukarıda (V.C.3.2) no.lu bentte yazılı nedenlerle 141 ada 39 parsel ... taşınmaza yönelik temyiz itirazlarının kabulü ile bu taşınmaza ilişkin temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 ... Kanun'un Geçici 3 üncü maddesi yollaması ile 1086 ... Kanun'un 428 inci maddesi uyarınca BOZULMASINA,

1086 ... Kanun'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay ilamının tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yoluna başvurulabileceğine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,