Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2023/2490 K.2024/2420

Taraflar arasındaki vakıf yöneticilerinin görevden alınması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

Davacı ... vekili dava dilekçesinde; davalıların İstanbulda kurulu bulunan Mühendisler Vakfının 2014-2020 yılları arasında yönetim kurulu üyeliğini yapmış kimseler olduğunu, bahse konu vakfın 2011-2020 tarihleri arasındaki iş ve işlemlerinin denetlenmesi sırasında vakıf yöneticilerinin vakıf çatısı altındaki faaliyetlerini FETÖ silahlı terör örgütü liderinin "Bank Asyayı Kurtarın" çağrısı üzerine rutin dışı bankacılık faaliyetilerinde bulundukları gerekçesi ile vakıf yöneticilerinin Vakıflar Kanunu 10 uncu madde kapsamında görevden alınmalarını istemiştir.

Dava tarihi itibari ile vakıfta yönetici olmadıkları tespit edilen incelemeye konu dosya davalıları yönünden tefrik kararı verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince, davalıların dava tarihi itibari ile vakıfta yönetici olmadıkları ve açılan davada pasif husumet ehliyetleri bulunmadığı gerekçesi ile davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Davacı ... vekilinin istinaf başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesince; dosyadaki mevcut bilgi ve belgelerden; Mühendisler Vakfı'nın OHAL kapsamında çıkartılan 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında kapatılması gibi bir durum söz konusu olmadığı gibi, dosyada yer alan Vakıflar Genel Müdürlüğünün yazı cevabından davalıların dava tarihi itibariyle Mühendisler Vakfının yöneticisi olmadıkları, bu sebeple husumete ehil bulunmadıkları anlaşıldığı gerekçesi ile davacı vekilinin yerinde olmayan istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Davacı ... vekili Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı verdiği temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebepler tekrar edilerek davalılardan ..., ..., ... ve ...'nun dava açılış tarihi itibariyle yönetim kurulunda olmadıkları ancak Vakıflar Kanunu'nun 10 uncu maddesi ikinci bendine göre. “Görevinden alınan vakıf yöneticileri Meclis üyesi olamaz ve beş yıl süreyle aynı vakfın yönetim ve denetim organında görev alamazlar.

Ayrıca ikinci fıkranın (c) bendinde belirtilen nedenlerle görevinden alınan vakıf yöneticileri başka bir vakfın yöneticisi ise o görevinden de alınmış sayılır ve beş yıl süreyle hiçbir vakfın yönetim ve denetim organında görev alamazlar.” Bu düzenlemeye göre davalıların her ne kadar dava tarihi itibariyle yönetici olmasalar da daha önce yönetim kurulunda yer aldıkları için görevden alınmaları gerektiğinin tespitine ve bu tespite bağlanan mezkur maddedeki sonuçların davalılara uygulanmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

Dava, vakıf yöneticilerinin 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun (5737 sayılı Kanun) 10 uncu maddesi kapsamında görevden alınmaları istemine ilişkindir.

5737 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesinde.

"Yeni vakıf: Mülga 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi ile 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu hükümlerine göre kurulan vakıfları, Vakıf yönetimi: Mülhak, cemaat ve esnaf vakıfları ile yeni vakıflarda; vakfiye, 1936 Beyannamesi, vakıf senedi, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu ve bu Kanuna göre vakfı yönetmeye ve temsile yetkili organı, Vakıf yöneticisi: Mülhak, cemaat ve esnaf vakıfları ile yeni vakıflarda; vakfiye, 1936 Beyannamesi, vakıf senedi, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu ve bu Kanuna göre vakfı yönetmeye ve temsile yetkili kişi veya yetkili organlarda görev alan kişileri, ... ifade eder." 10 uncu maddesinde ise.

"Vakıf yöneticileri; vakfın amacına ve yürürlükteki mevzuata uymak zorundadır.

Birinci fıkrada belirtilen zorunluluğa uymayanlar ile; a) Vakfın amacı doğrultusunda faaliyette bulunmayan, b) Vakfın mallarını ve gelirlerini amaçlarına uygun olarak kullanmayan, c) Ağır ihmal ve kasıtlı fiilleriyle vakfı zarara uğratan, d) Denetim Makamınca tespit edilen noksanlık ve yanlışlıkları verilen süre içerisinde tamamlamayan, düzeltmeyen veya aykırı işlemlere devam eden, e) Medeni hakları kullanma ehliyetini kaybeden veya görevini sürekli olarak yapmasına engel teşkil edecek hastalığa veya maluliyete yakalanan vakıf yöneticileri,

Meclisin vereceği karara dayalı olarak Denetim Makamının başvurusu üzerine vakfın yerleşim yeri Asliye Hukuk Mahkemesince görevlerinden alınabilir." hükümlerine yer verilmiştir.

Dosya içerisindeki bilgi ve belgelerden; dava tarihi itibari ile davalıların Mühendisler Vakfı yönetim kurulu üyeliğinden ayrıldıkları, bu durumun davacı ... Müdürlüğünün de kabulünde olduğu anlaşılmıştır.

Somut olayda, dava tarihinden önce istifa eden Vakıf yöneticilerinin görevleri istifa ile sona erdiğinden davalıların görevden alınmalarını istemekte davacının hukuki yararı yoktur. Ancak davalıların görevden ayrılmış olmaları, görevden alınmaları için ileri sürülen sebeplerin varlığının sabit olması durumunda Vakıflar Kanunu'nun 10/son maddesi kapsamında aynı veya başka bir vakfın yönetim ve denetim organında görev alamayacaklarına dair hüküm kurmaya engel olmadığından, davalıların açılan davada pasif husumet ehliyetleri bulunmaktadır.

Buna göre, davanın dayanağı olan Vakıflar Kanunu 10 uncu maddesinde sayılan sebeplerin somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediği yani davalıların eylemlerinin görevden alınmalarını gerektirip gerektirmediği, bunun sonucu olarak aynı maddenin son fıkrası gereği davalılar hakkında müeyyide uygulanması gerekip gerekmediğine yönelik bir araştırma yapılmaksızın davalıların pasif husumet ehliyeti olmadığı gerekçesi ile davanın usulden reddine karar verilmesi doğru olmadığından Bölge Adliye Mahkemesinin istinaf isteminin esastan reddine dair kararı kaldırılarak, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar vermek gerekmiştir.