Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2023/5227 K.2024/8011

Taraflar arasında İzmir 9. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen galle fazlasına müstahak vakıf evladı olduğunun tespiti davası sonucunda verilen hükme karşı davalı ... vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı ... vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

Dava dilekçesinde, davacı ...'nin Mazbut Debbağ ... ... ibni esseyyid İbrahim bin Mehmed Vakfı'nın gallesinden yararlanan vakıf evladı olduğunun tespiti istenmiştir.

İlk Derece Mahkemesince; davacının baba bir anne ayrı kardeşi Benal Ünverdi'nin dava konusu vakfın galle fazlasına müstahak vakıf evladı olduğuna dair Yargıtay denetiminden geçerek kesinleşen Karşıyaka 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/335 Esas 2015/30 sayılı ilamının bulunduğu, davacının davaya konu vakıfla nesep bağının baba bir kardeşine ait Karşıyaka 1 Asliye Hukuk Mahkemesinin kesinleşen kararı ile de kanıtladığı, davacının vakfı evladiyetinin babadan geldiği anlaşılmakla; davacının davasının kabulü ile davacının, "1241 H. ( 1825 M.) tarihli Debbağ ... ... " (Tabak ... ...) vakfının, vakfiyedeki şartlar dairesinde (şeriat hükümlerine göre kız evlada 1 erkek evlada 2 hisse olmak kaydıyla) gelir fazlasına müstehak evladı olduğunun tespitine" karar verilmiştir.

Davalı ... vekilinin istinaf başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesince; bilirkişi tarafından düzenlenen 09.01.2020 tarihli raporda; davacının, "1241 H. ( 1825 M.) tarihli Debbağ ... ..." (Tabak ... ...) vakfının, vakfiyedeki şartlar dairesinde (şeriat hükümlerine göre kız evlada 1 erkek evlada 2 hisse olmak kaydıyla) gelir fazlasına müstehak evladı olduğunun tespitine karar verilebileceğinin belirtildiği, davacının davaya konu vakıfla nesep bağının baba bir kardeşine ait Karşıyaka 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin incelenen ve kesinleşen kararı ile de kanıtladığı,

dosyanın içeriğine, toplanan delillere, hükmün dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre. İlk Derece Mahkemesince verilen karar usul ve Kanuna uygun olduğu gerekçesi ile davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Davalı ... vekili Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı verdiği temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebepler tekrar edilerek istinaf taleplerinin reddedildiğini, kararın bir kez de Yargıtay tarafından incelenmesini talep ettiklerini, belirtilen ve resen gözetilecek nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

Dava, vakfın gelir fazlasından faydalanmaya yönelik galle fazlasına müstahak vakıf evladı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına, İlk Derece Mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesi kararında yazılı gerekçelere, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden biri de bulunmadığına göre, davalı ... vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Davalı ... Müdürlüğünün diğer temyiz itirazları yönünden;

6100 sayılı Kanun'un 26 ncı maddesi gereği, Hakim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez.

Öte yandan Vakıflar Kanunu ve Vakıflar Yönetmeliğine göre, galle fazlası evlada şart kılınan mazbut ve mülhak vakıflarda vakfedenin soyundan gelen ve bu nedenle vakfın gelirinden (gallesinden) yararlanma hakkına sahip olan kişiler için öncelikle dava açılması ve bu haklarının dava ile tespit edilmesi aranmıştır.

13.02.2011 tarih 6111 sayılı Kanun ile değişik 5737 sayılı Vakıflar Kanun'un 7 nci maddesinde; "... İlgililerin vakfiye şartlarına göre intifa hakları saklıdır. İntifa haklarına ilişkin talepler galle fazlası almaya hak kazanıldığını gösteren mahkeme kararının kesinleştiği tarihten itibaren beş yıl geçmekle düşer." 75. maddesinde ise; "Mazbut ve mülhak vakıfların vakfiyelerindeki şartlar doğrultusunda, ilgililerin hakları saklıdır. Bu hakların kullanılmasına ilişkin usûl ve esaslar yönetmelikle düzenlenir." hükmüne yer verilmiştir.

Galle fazlasının nasıl ödeneceğine dair dava tarihinde yürürlükte bulunan Vakıflar Yönetmeliğinin 54 üncü maddesinde vakıf gelirlerinden masraflar çıktıktan sonra kalacak fazlanın alacaklılara tahsis edileceği belirtildikten sonra,

55 inci maddesinde bu tahsisin ne şekilde yapılacağı düzenlenerek vakfiyesinde vakıf taşınmazların bakım ve onarım şartı bulunan vakıfların gayrisafi gelirlerinden her yıl %15 oranında ihtiyat akçesi ayrılarak taşınmazların bakım ve onarımlarının yapılacağı, bu oranın vakıfların malvarlığına göre Vakıflar Meclisi kararıyla artırılabileceği, vakıfların yıllık gayrisafi gelir tahsilatından yönetim ve temsil gideri karşılığı alınarak ... bütçesine gelir yazılacağı,

bu vakıfların gerçekleşen yıllık gayrisafi gelir tahsilatından vakıf için yapılan giderler ve vakfiye şartı gereği yapılan her türlü harcamalar çıkarıldıktan sonra vakıf evlatlarına ve ilgililerine ödenecek intifa hakkının belirleneceği ve bunun doğduğu mali yılı izleyen ilk altı ay içinde vakıf evladı veya ilgilisi olduğunu mali yılın birinci ayında belgeleyenlere yıllık olarak ödeneceği,

53/2 nci maddesinde ise vakıf için belirlenen gelir fazlası (intifa hakları) vakfiye şartı gereği vakıf evladı veya ilgilisi olduğu ve galleye hak kazandığını kesinleşen mahkeme kararıyla ispat edenlere ve onların evladına vakıf mazbut ise ... mülhak ise mütevelli tarafından ödeneceği öngörülmüştür.

Yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda somut olay değerlendirildiğinde; kesinleşmiş galle fazlasına müstahak vakıf evladı kararı olan kişilere, dava konusu vakfın mazbut olması nedeni ile ... tarafından vakfiyedeki şartlar kapsamında ödeme yapılacağının öngörülmesi ve davacının sadece galle fazlasına müstahak vakıf evladı olduğunun tespitini de istemesi karşısında hem talep açılarak hem de uygulama ve infazda çelişki oluşturabileceği düşünülmeden galle fazlası için vakfiyedeki şartları içerecek şekilde bir hüküm kurulması doğru değil ise de bu hatanın düzeltilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden hüküm fıkrasının 6100 sayılı Kanun'un 370/2 nci maddesi gereğince aşağıdaki şekilde düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.